Рэкорды, зоркі і эфект непаўторнасці - чым здзівіць "Славянскі базар-2016"

Да менш чым тыдзень застаецца да моманту, калі прагучаць знаёмыя пазыўныя міжнароднага фестывалю мастацтваў "Славянскі базар у Віцебску". Юбілейны 25-ы форум пройдзе з 14 па 18 ліпеня, але дадатковыя канцэрты падоўжаць яго ў суме на чатыры дні да і пасля закрыцця. Звыш 130 праектаў, больш за 5,5 тыс. удзельнікаў, зоркі і новыя імёны, мора музыкі, вулічнага мастацтва, рамёстваў і проста фестывальнай атмасферы на вуліцах. Як гэта будзе, што сёння форум значыць для краіны, якія яго пазіцыі ў свеце - пра гэта і многае іншае карэспандэнт БЕЛТА гутарыла з дырэктарам міжнароднага фестывалю мастацтваў "Славянскі базар у Віцебску", прэзідэнтам Сусветнай асацыяцыі фестываляў (САФ) Аляксандрам Сідарэнка.

- Сёння "Славянскі базар" - не проста міжнародны форум. Яго яшчэ называюць фестываль фестываляў, бо менавіта вакол "Славянскага базару" працягваецца фарміраванне Сусветнай асацыяцыі фестываляў, прэзідэнтам якой вы з'яўляецеся. Раскажыце, а што САФ дае нам самім - "Славянскаму базару", Віцебску, Беларусі?

- Сёлета 13 ліпеня ў Віцебску пройдзе сесія САФ з удзелам членаў асацыяцыі, якія ў ёй складаюцца ўжо некалькі гадоў, а таксама прадстаўнікоў міжнародных фестываляў і праектаў з Босніі і Герцагавіны, Літвы, Латвіі, Ізраіля, Расіі, Украіны, Італіі, якія падалі заяўкі на ўступленне ў САФ. Такі вынік нашай працы за год. Гэтыя прадстаўнікі ўбачылі перавагі знаходжання ў асацыяцыі. Тым больш той, якую ўзначальвае "Славянскі базар". Фестывалі вельмі розныя, арганізацыі таксама. Ёсць міжнародныя дзіцячыя конкурсы, фестывалі, з якімі сёлета пазнаёміліся ўпершыню - напрыклад, Riga Symphony. Або, наадварот, шырока вядомы ў Беларусі фестываль-кірмаш літоўскага Казюкаса, з арганізатарамі якога ўжо ёсць цэлы шэраг задумак па супольных праектах. Гэта яшчэ і Sanremo Music Awards - знакаміты італьянскі фестываль. Яго генеральны дырэктар Нікола Конверціна - прадзюсар большасці вядомых нам італьянскіх

выканаўцаў. Мы падпісалі папярэднюю дамову паміж дырэкцыямі двух фестываляў, намецілі сумесныя праекты. Хутчэй за ўсё, у верасні гэтага года будзе першы вялікі канцэрт. Прыедуць некалькі сучасных маладых італьянскіх выканаўцаў. Гэта новае пакаленне, якое мы не ведаем, таму што няма такога асвятлення фестывалю ў Сан-Рэма, як раней. Я падводжу да таго, што для кожнага члена асацыяцыі такія кантакты дораць велізарныя магчымасці абмену вопытам. З упэўненасцю магу сказаць, яны ўсе стараюцца раўняцца на "Славянскі базар". Але ёсць асобныя дэталі, якія і нам у іх можна пераняць. Таксама гэта магчымасці абмену таленавітымі маладымі выканаўцамі. За мінулы год у рамках ВАФ мы адпраўлялі артыстаў з Віцебска на тры міжнародныя конкурсы, дзе яны набывалі вопыт, мелі магчымасць зносін з сотнямі ўдзельнікаў з іншых краін. Для нас гэта яшчэ і падспор'е па арганізацыі міжнароднага конкурсу маладых выканаўцаў. Ёсць шанец адбіраць лепшых прадстаўнікоў розных краін для ўдзелу ў "Славянскім базары" шляхам іх уласных фестываляў. У многіх краінах ужо ёсць нашыя прадстаўнікі, якія такія нацыянальныя адборы праводзяць.

- Якая тэма маючай адбыцца сесіі ВАФ, што будзеце абмяркоўваць?

- Для пачатку скажу, што ў нас запланавана яшчэ і міжнародная канферэнцыя. Вельмі цікавыя спікеры - прадстаўнікі 7 буйных фестываляў - раскажуць пра свае праекты, пакажуць відэапрэзентацыі. Такое зносіны - вельмі важная частка, на якую мы будзем рабіць упор у далейшым. Што тычыцца самой сесіі, у нас на яе свае планы. Прайшоў год, і ёсць шмат момантаў, дзе трэба нешта мяняць. Абмяркуем пытанне распрацоўкі новага сайта асацыяцыі. Хутчэй за ўсё, ужо пасля "Славянскага базару" прыступім да яго стварэння. Пагаворым пра падыходы ў арганізацыі фестываляў, у прыватнасці прысутнасці на іх прадстаўніка савета дырэктараў ВАФ; пытанні ўдзелу на парытэтнай аснове ва ўсіх міжнародных конкурсах. Мы гэтую ідэю абмяркоўваем ужо некаторы час - магчыма, гэта будзе канцэрт пераможцаў міжнародныхпраектаў - удзельнікаў ВАФ на "Славянскім базары". Пакуль што да нас прыязджаюць толькі некаторыя выканаўцы, якіх мы дзесьці запрымецілі і запрасілі. Але ў наступным годзе, спадзяюся, рэалізуем асобны праект. 

- Тады пагаворым аб праектах гэтага года. Перш за ўсё - аб юбілейных акцэнтах у іх. Можа, нешта асаблівае будзе ў сцэнаграфіі? 

- Літаральна сёння-заўтра прыедуць першыя грузавікі з элементамі сцэнаграфіі, святла, гуку, якія патрэбны для галоўнай пляцоўкі - Летняга амфітэатра. Зараз любая сцэна буйнога міжнароднага праекта з улікам тэлевізійнай карцінкі зводзіцца да аднаго - гэта велізарная колькасць святлодыёдных экранаў, на якіх можна размясціць любы кантэнт, і сучасных светлавых прыбораў. У гэтым годзе ўпор робім на тое, каб больш і якасней паказаць матэрыялы аб фестывалі: дакументальныя здымкі і самыя цікавыя кадры за мінулыя гады. Ужо зроблена падборка - дзесьці гэта асобныя сюжэты, дзесьці секундныя ўстаўкі. Мы ўбачым артыстаў і выканаўцаў, падзеі, віншаванні фестывалю. Гэтыя ўстаўкі будуць звязваць разам канцэрт адкрыцця. І амаль кожны нумар будзе тэматычным. Шмат дуэтаў, масавых нумароў, выступленняў харэаграфічных калектываў, а таксама даўніх сяброў фестывалю, лаўрэатаў конкурсу. Прагучаць хіты мінулых гадоў. Унікальны канцэрт тым, што ён будзе суправаджацца выступленнем Прэзідэнцкага аркестра пад кіраўніцтвам Віктара Бабарыкіна. Калі ў канцэрце адкрыцця эксперыментаў асаблівых не будзе, то закрыццё рыхтуе сюрпрызы, але яно таксама прысвечана юбілею форуму. Будзе шмат маладых выканаўцаў, у тым ліку і еўрапейскіх, рыхтуецца спецыяльная сцэнаграфія - рэжысёр Марыя Раманоўская прыдумала вельмі цікавую ідэю. Так што раю ўсім не прапусціць гэты канцэрт. 

- Ёсць яшчэ і зборнік "25 імгненняў лета" з удзелам лаўрэатаў міжнароднага конкурсу маладых выканаўцаў розных гадоў. У чым унікальнасць гэтага канцэрта? 

- Мы стараліся падбіраць тых, хто актыўна працуе на творчай ніве. А праграмузробіць больш разнастайнай. Таму там будуць уладальнікі Гран-пры, першай і другой прэмій. Нехта выканае свае пераможныя песні з памятнага для іх фестывалю, нехта - з уласнага рэпертуару. Для нас гэта іміджавы праект, таму што мы заўсёды памятаем пра нашых конкурсантаў і стараемся запрашаць іх на наступныя фестывалі. Заўсёды конкурснае журы прадстаўлена лаўрэатамі мінулых гадоў. Цешыць, калі "Славянскі базар" становіцца трамплінам да прызнання і творчага росту для выканаўцаў. Напрыклад, для Даміра Кеджо з Харватыі, які праз некалькі гадоў пасля перамогі на нашым фестывалі праславіўся на "Новай хвалі-2015". Наогул, конкурс з'яўляецца ключавым ‌­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­

трэба паступова выраўнаваць гэты баланс, каб 50% фестывальных праектаў былі для моладзі, уключаць больш замежнай эстрады. У апошнія гады з'явілася шмат музычных каналаў, і з імі можна рабіць сумесныя праекты, чым мы і займаемся. З "Еўропа Плюс" гэта адзін праект. З "Шансон ТВ" - зусім іншы, на іншую аўдыторыю. З каналам Music Box - трэці. У выніку мы маем ратацыю "Славянскага базару" на гэтых каналах амаль круглы год. Для нас гэта ўдвая выгадна. Таму што артыст, які прыязджае сюды і разумее, што яго будуць здымаць і потым пастаянна паказваць, і артыст, які працуе толькі за ганарар, - гэта зусім розныя цэны і ўмовы па ўдзеле. З першым можна дамаўляцца па аплаце. 

- Ратацыя на музычных каналах - гэта выдатна. Але асноўную ролю ў асвятленні фестывалю адыгрываюць беларускія і замежныя СМІ. Колькі іх будзе сёлета? 

- Летась было 517 прадстаўнікоў сродкаў масавай інфармацыі. Сказаць, колькі збярэ гэты форум, я змагу толькі пасля рэгістрацыі. Але, зыходзячы з заявак, цікавасць да юбілейнага фестывалю значна вышэй. Літаральна два тыдні таму я сустракаўся з Уладзіславам Багінскім, які з'яўляецца нашым прадстаўніком па правядзенні адборачных тура ў Украіне. Ішла размова аб тым, што сёлета ёсць намер трансляваць асноўныя падзеі "Славянскага базару" на адным з цэнтральных украінскіх каналаў. І ў цэлым удзел артыстаў з гэтай краіны будзе даволі значным. Вось тут якраз, на фоне ўсіх знешнепалітычных падзей, дэвіз фестывалю "Праз мастацтва - да міру і ўзаемаразумення" ўвасабляецца ў поўнай меры. Мы свае творчыя сувязі не губляем. Прычым адзін з украінскіх фестываляў міжнароднага ўзроўню нават будзе уступаць у ВАФ. 

- "Славянскі базар" даўно выйшаў за межы толькі славянскага свету. Сёлета ў ім удзельнічаюць ужо 44 краіны. Як уцягваюцца навічкі? 

- Паколькі за гэтыя гады на фестывалі прысутнічалі прадстаўнікізвыш 70 краін свету, то многія тут не ўпершыню і сярод гэтых 44-х пачаткоўцаў толькі адна - гэта Калумбія. Яе прадстаўнік удзельнічае ў міжнародным конкурсе. Мы актыўна працуем з Лацінскай Амерыкай, у нас вельмі добры прадстаўнік на Кубе. Пасля перамогі Радрыга дэ ла Кадэна ў 2014 годзе ў Мексіцы таксама з'явіўся свой паўнавартасны прадстаўнік. Тым больш што гэта чалавек дастаткова вядомы на радзіме. Цяпер у гэтых краінах праходзяць свае адборачныя туры, і да нас прыязджаюць іх выканаўцы. Наогул на фестываль паступае шмат прапаноў аб удзеле. Ад прафесіяналаў і аматараў. Калі б мы ўсё гэта маглі ўвасобіць у праграме, фестываль бы месяц ішоў.

- Многія вельмі пазітыўна адносяцца да правядзення мерапрыемстваў вольнага фармату на вуліцах горада. Хоць на фэсце вулічнага мастацтва "На сямі вятрах" увесь "Славянскі базар" наўрад ці шмат зарабляе, тым не менш, сёлета гэты фестываль унутры фестывалю нават пашырае сваю праграму. Чаму?

- Для нас гэта больш іміджавы праект. Акрамя таго, насычаючы падзеямі форум, ён не патрабуе вялікіх затрат. Таму што прыязджае на яго ў асноўным моладзь, шмат творчых калектываў, вулічных акцёраў, якім мы проста даем магчымасць сваім мастацтвам зарабляць грошы, акупіўшы свой прыезд. І жадаючых удзельнічаць стала ўдвая больш, нам даводзіцца адбіраць. Куратар праекта Уладзіслава Цвікі вельмі сур'ёзна падыходзіць да гэтага, каб аб'яднаць усё ў адну праграму. Дзякуючы чаму з'яўляюцца новыя праекты - той жа вершамарафон "1000 вершаў пра Віцебск". Хоць, вершаў набралася ўжо больш, гэта дакладна будзе рэкорд.

- Дарэчы, ці вызначана ўжо, што з сябе будзе ўяўляць Кніга рэкордаў фестывалю, якую плануецца стварыць сёлета?

- Мы пакуль яшчэ ў пошуку формы. Адназначна будзе яшчэ старонка на сайце фестывалю. А ў будучыні хочам зрабіць асобны праект. Для гэтага павінен быць экспертны савет па адборы рэкордаў. Сярод нашых партнёраў з розных краін свету ўжо ёсцьинтересныя ідэі і прапановы. То бок у перспектыве гэта можа быць праект "Кніга рэкордаў фестывалю" з цэлым шэрагам мерапрыемстваў: тут - рамеснікі працуюць ці нейкі рэкорд усталёўваюць, тут - творчыя калектывы, тут - паэты, тут - мастакі. Усё што заўгодна. Для нас "Славянскі базар" ужо здаецца звычайным: са года ў год адно і тое ж. А вось такія "родзіначкі" у выглядзе унікальных падзей, якія можна ўбачыць толькі сёння і зараз, дададуць адчуванне навізны. Яны павінны прысутнічаць на кожным фестывалі. Тым больш што многія з такіх праектаў дапускаюць удзел любога ахвотнага. "Славянскі базар" - фестываль у першую чаргу народны. Многія кажуць: "Гэта наш фестываль, і мы хочам у ім удзельнічаць". Дасылаюць вершы, песні, гімны фестывалю. Людзі рознага ўзросту - ад падлеткаў да пенсіянераў. І мы дамо ім такую магчымасць падобным праектам.

- У прэсе ужо шмат паведамлялася аб актыўнай рэалізацыі білетаў. А наколькі запатрабаванымі сталі падарункавыя сертыфікаты, якія таксама паступілі ў продаж? 

- Як я бачу па базе, былі раскуплены каля 300, што спачатку паступілі ў продаж. Кожны дзень з'яўляюцца новыя і потым прападаюць, калі іх мяняюць на білеты. Па выніках фестывалю мы паглядзім агульную інфармацыю. Але гэта толькі пачатак. Як толькі цяперашні фестываль скончыцца, пачнем рэкламаваць падарункавыя сертыфікаты, якія хочам прадаваць круглы год. Праўда, для гэтага яшчэ трэба ўладзіць асобныя моманты з заканадаўствам, але ўпэўнены, мы знойдзем правільны падыход. Такі сертыфікат стане выдатным падарункам на дзень нараджэння, юбілей, іншае урачыстасць. Адным з ключавых момантаў прыцягнення пазабюджэтных сродкаў з'яўляецца павелічэнне продажу білетаў. Мы пачалі яго ўжо ў лютым у гэтым годзе. Трэба было на раннім этапе атрымаць абаротныя сродкі, каб аплаціць аванс артыстам, заключыць дагаворы на выгадных умовах. Зноў жа, ёсць магчымасць выбраць больш выгадны курс закупкі валюты для аплаты артыстаў, што вызначае агульны вынік акупнасці форуму. Наогул, у гэтай працы задзейнічана шмат людзей,каб знаходзіць разумны баланс паміж выдаткамі і магчымасцямі зарабіць, прыцягнуць партнёраў. Менавіта таму наш фестываль жыве ўжо 25 гадоў, у той час як многія міжнародныя праекты ў цяперашніх умовах проста зніклі.

- Аляксандр Пятровіч, пабудзьце жывой рэкламай і раскажыце, якія праекты гэтага "Славянскага базару" вы асабіста хочаце наведаць? 

- Абавязкова паўдзельнічаю ў вершамарафоне, хутчэй за ўсё, буду чытаць нешта з твораў віцебскага паэта Давіда Сімановіча. У любым выпадку буду на кожным праекце на галоўнай пляцоўцы, пастараюся не прапусціць і ўсе конкурсныя дні. Хацелася б паглядзець тэатральную праграму. Мае густы, як і ў любога шараговага гледача, зводзяцца да асобных асоб, артыстаў. Я маю на ўвазе праект з удзелам Фёдара Добранравава (спектакль "Выхаванне Рыты"). У мяне ўся сям'я, уключаючы дзяцей, яго любіць. Абавязкова схаджу паслухаць у філармоніі канцэрт маладых майстроў з Чэхіі - цікава разумець, чым зараз жыве чэшская эстрада. У Летнім амфітэатры хачу трапіць на сольнік Дзіяны Арбенінай. Гэта завяршальны праект, таму можна паспрабаваць расслабіцца і атрымаць больш задавальнення. І, няхай не буду самым актыўным удзельнікам, але дакладна схаджу на начную дыскатэку. А ўсім, хто так шмат працуе над стварэннем свята, хачу пажадаць, каб фестываль запомніўся не толькі клопатамі, але і весялосцю, адчуваннем шчасця.

 Кацярына КНЯЗЕВА - БЕЛТА.