Рэпартаж з вішнёвай сталіцы Беларусі: як у Глыбокім адзначылі 10-годдзе брэндавага фестывалю
Словы "вішнёвы", "шчодры" і "міжнародная дружба" у гэтыя дні разнясуцца над Глыбокім, роўна як і водар чырвонай ягады, якую тут шануюць у якасці сімвала горада. Першая круглая дата брэндавага фестывалю, прысвечанага вішні, паказала, што ў райцэнтры не проста шануюць, а шчыра любяць і сам свята, і яго вінаватую. Вішнёвыя квесты, сустрэчы, шэсце, пасядзелкі, песні, танцы, гульні, сувеніры - усё гэта сустракала ўдзельнікаў і гасцей вішнёвай сталіцы Беларусі.
Усё пачыналася даўно - больш за 100 гадоў таму. Вядома, не сам фестываль, але менавіта тады з'явілася на свет вінаватая цяперашняга свята - глыбоцкая вішня. Яе "бацькам" стаў ураджэнец мясцовых мясцін, аграном, садоўнік-селекцыянер Баляслаў Лапыр. Выведзены ім сорт аказаўся прыстасаваным да суровых зім паўночнага рэгіёна Беларусі і капрызаў надвор'я ва ўвесь астатні час года.
Знакамітая ягада гэтага азёрнага краю хутка ўбірае прамяні сонца і ператварае іх у слодыч, а разлеглая на свежым паветры мякаць становіцца далікатнай і сакавітай. Мабыць, менавіта такой усе і ўяўляюць ідэальную вішню, у якой пад тонкай глянцавай скуркай павінен хавацца маленькі выбуховы зарад густу і водару. Як адзначаюць самі глыбачане, калі саджанцы іх ужо роднай вішні вывезці ў іншы раён і паспрабаваць выгадаваць, то не факт, што на новай радзіме дрэўца будзе пладаносіць. Сапраўды патрыятычны прадстаўнік расліннага свету Глыбоччыны!
За 10 гадоў у "Вішнёвага фестывалю" з'явіўся і свой летапіс, і свае архівы, і свая традыцыйная геаграфія гасцей. Нязменна на свята прыязджаюць расіяне з розных рэгіёнаў і беларусы з усёй краіны. Ужо у шосты раз нашу вішнёвую сталіцу наведвае дэлегацыя з горада Уварова Цвярской вобласці, які прэтэндуе на званне вішнёвай сталіцы Расіі. Там праходзіць падобны фестываль - "Вішнёвараў", але з акцэнтам на кулінарны складнік. Расійскі "блізнюк" Глыбокага з радасцю дзеліцца вопытам і пераўтварае пад сябе некаторыя мерапрыемствы, якія праходзяць на "Вішнёвым фестывалі" на беларускай зямлі. Напрыклад, увараўцы хочуць прыдумаць нешта аналагічнае аўкцыёну вішнёвага пірага, які заўсёды праходзіць у Глыбокім. Дарэчы, сёлета на распродажы гэтага галоўнага фестывальнага ласунка, якая пройдзе падчас урачыстага закрыцця, усіх чакае сюрпрыз.
Не так даўно глыбачане пабывалі на брэндавым фестывалі ў Уварове і дамовіліся з расійскімі сябрамі, што пазычаць у іх ідэю правядзення карнавалу. Нягледзячы на тое, што ў Глыбокім праходзіць тэатралізаванае шэсце, свята цалкам можна дапоўніць яшчэ адной касцюміраванай "фішкай", а дакладней - вішанькай.
Увараўцы, дарэчы, заўсёды прыязджаюць на наш фестываль не з пустымі рукамі і нязменна з новымі касцюмамі, шчодра "запраўленымі" вішнямі. Сёлета яны паўсталі перад глыбоцкай публікай у элегантных ярка-зялёных сукенках, упрыгожаных вішанькамі, і прайсці міма такіх сапраўдных рускіх прыгажунь не змог ніхто: і госці, і ўдзельнікі падыходзілі да увараўскіх "вішнёнак" (па прызнанні гасцей, іх на Глыбоччыне называюць чарэшнямі, відаць, каб не зблытаць са сваімі ягодкамі) і прасілі зрабіць з імі памятныя фота.
Калі адзначаць на карце горада і краіны, адкуль яшчэ ў Глыбокае з'язджаюцца госці і ўдзельнікі мерапрыемства, то з году ў год будуць з'яўляцца новыя кропкі. Сёлетні фестываль наведалі прадстаўнікі Кітая, Індыі, Пакістана, Азербайджана, Татарстана, Башкартастана, Латвіі.
Латвійскія госці, якія прадстаўляюць беларускую дыяспару ў суседняя краіне, расказалі, як яны былі рады пабываць на фестывалі ў Глыбокае. Нягледзячы ні на якую напружаную абстаноўку, яны прыехалі на свята, каб у чарговы раз апынуцца ў крузе сяброў, людзей, якія іх разумеюць, прымаюць і шчыра любяць.
Кітайскі мастак і аспірант Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта культуры і мастацтваў Пань Уліцзы, які прыбыў на фестываль у якасці ўдзельніка, летась разам з суайчыннікамі ўпершыню наведаў брэндавы свята і звярнуўся да арганізатараў мерапрыемства з прапановай прадставіць сваю выставу ў вішнёвай сталіцы. Прадстаўнікі райвыканкама ўзялі яго кантакты і сёлета запрасілі паўдзельнічаць разам з калекцыяй акварэльных работ.
Аўтар адлюстроўвае паўсядзённае жыццё, малюе жаночыя партрэты, беларускія і кітайскія пейзажы, сярод якіх яго любімай тэмай вылучаецца снежная зіма як сімвал чысціні. На прэзентацыю экспазіцыі ён прыбыў разам са сваёй музай і жонкай, яе рысы адгадваюцца на многіх карцінах мастака. Пань Уліцзы таксама правёў навучальны пленэр ля помніка глыбокскай вішні для выхаванцаў мясцовай школы мастацтваў і ўсіх жадаючых, якія маглі далучыцца да майстар-класа і даведацца некаторыя сакрэты малявання акварэллю.
Таксама сваю культуру на фестывалі прадставілі і іншыя кітайскія студэнты БДПУК. У Глыбокім яны прадэманстравалі песні і народныя танцы сваёй радзімы. Летась госці з Паднябеснай таксама пабывалі на традыцыйным фестывалі і пранікліся сяброўскай атмасферай і мясцовым гасціннасцю.
Дэлегацыю з Гомельскай вобласці цікавіла пытанне, чаму ў глыбокскіх садах няма зграй дроздаў, якія любяць лакаміць смачную ягаду і становяцца часам сапраўдным бедствам для гаспадынь, якія вырошчваюць сакавітыя вішанькі для кампатоў, духмянага варэння і хатніх налівак. Аказалася, што на адным з фестываляў у рэзідэнцыі "Вішнёвай каралевы" ўсталявалі шпакоўню і помнік гэтай маленькай чорнай птушцы. Хутчэй за ўсё, крылатыя аматары вішні так пранікліся такім знакам павагі да сябе, што сталі ахоўваць глыбокскія сады. А яшчэ, магчыма, у гэтых краях так шмат вішань, што птушкі проста аб'еліся і ўжо іх не чапаюць. Зрэшты, версія з помнікам-абярэгам асабіста мне спадабалася значна больш.
Мы яшчэ не расказалі пра адну з самых галоўных славутасцей Глыбокага - рэзідэнцыю "Вішнёвай каралевы". Тут па абодва бакі ад ганка размешчаны дрэвы, на якіх вісяць велізарныя пунсовыя вішні з выявамі гербаў гарадоў-пабрацімаў і сцягоў краін - удзельніц фестывалю.
У каралеўскай рэзідэнцыі ўсё прысвечана вішні - малюнкі, вырабы, стравы, архіўныя фотаздымкі з папярэдніх фестываляў. Побач з домікам усталяваны помнік Баляславу Лапыру. І менавіта тут традыцыйна даецца старт глыбокскаму фестывалю. А прыслугоўвае яе вялікасці сам барон Мюнхгаўзен, чый дакладны стрэл вішнёвай костачкай аднойчы выратаваў жыццё знакамітаму літаратурнаму падарожніку. Вельможа суправаджаў уладарку ўсяго вішнёвага краю падчас галоўных фестывальных мерапрыемстваў: яны разам узнялі сцяг (беласнежнае палатно з выявай вішняў-нотак) на афіцыйным адкрыцці, узначалілі ўрачыстае тэатралізаванае шэсце ўдзельнікаў і гасцей мерапрыемства, а таксама падарылі ганаровым гасцям вішнёвыя "о́рдэны".
Вішнёвая каралева на прыватнай аўдыенцыі прызналася, што ў наступным годзе ў яе будзе новы нарад, які ўразіць усіх, хто пабывае на свяце. І яшчэ яна ўспомніла, як некалькі гадоў таму падчас шэсця на Глыбокае абрынуўся такі лівень, што да галоўнай сцэнічнай пляцоўкі фестывалю на цэнтральнай плошчы горада яна прыбыла прамокшая наскрозь. Сёння ж нябесная канцылярыя цешыла багаццем цяпла і сонца.
Нязменнай падзеяй фестывалю становіцца вішнёвая вяселле. Па народным павер'і, незамужняя дзяўчына, якая жадае пайсці пад вянец, павінна пад вішнёвым дрэвам загадаць жаданне, дакрануцца да ягад і расказаць пра ўсе свае патаемныя мары. А па новай прымеце жаніхі і нявесты падчас фестывалю будуць жыць доўга і шчасліва, і плады ў іх будуць багатыя - дзеці-вішні, што парадуюць бацькоў і прыгажосцю, і паслухмянасцю.
На юбілей брэндавага свята прыйшлі Аляксандр і Людміла Белыя, якія на першым фестывалі спалучыліся шлюбам. У сужэнцаў два сыны - Ягор і Давід. Цудоўная захавальніца сямейнага ачага да гэтага часу з трапятаннем і цеплынёй успамінае, як у народных традыцыях прайшло яе вяселле. Маладым, якія змацуюць сябе сямейнымі вузамі на гэтым фестывалі, яна пажадала шанаваць і берагчы адзін аднаго і неўзабаве радавацца з'яўленню на свет дзяцей-вішанак.
На падворках і ў гандлёвых радах на фестывалі панавала ажыятаж. У Глыбокае з'ехаліся рамеснікі і майстры з розных куткоў не толькі Віцебскай вобласці, але і Беларусі. Полачане прывезлі мёд і вельмі смачную хатнюю вішнёўку. Гаспадары сырнай мануфактуры з Глыбоцкага раёна частавалі сырамі з рознай начынкай, у тым ліку з вішняй. А Жанна Гарэлік з Баранавічаў прадставіла свае цудоўныя цацкі, упрыгожванні ручной работы і вырабы з дрэва. Майстрыха ўжо другі раз прыязджае на "Вішнёвы фестываль", прычым упершыню пабывала на ім гадоў пяць таму. Тады горад настолькі ёй спадабаўся, што яна вырашыла асвяжыць свае ўспаміны, атрымаць новыя і зноў адчуць атмасферу гасціннай Глыбоччыны.
Вішнёвая сталіца працягвае гудзець і напаўняцца новымі падзеямі. Сёння пасля закрыцця фестывалю гасцей і ўдзельнікаў свята чакае яркі феерверк. Сімвалічна, што падчас урачыстага адкрыцця над канцэртнай пляцоўкай праляцеў бусел, нібыта жадаючы фестывалю доўгіх гадоў, працвітання і далейшага развіцця. Будзем спадзявацца, што мудрая птушка і сімвал беларускай зямлі прынясе на сваіх белых крылах удачу Глыбокаму і яго галоўнаму брэнду - сакавітай і далікатнай вішні.
