РЭПАРТАЖ: Як Полацк рыхтуецца перагортваць старонкі гісторыі друкаванага слова

Звычайна, прыязджаючы ў горад, які рыхтуецца да хуткай сустрэчы буйнога фестывалю, бачыш адну вялікую будаўнічую пляцоўку. Аднак гэта не пра Полацк, які з'яўляецца цэнтрам прыцягнення турыстаў, а таму імкнецца заўсёды не толькі выглядаць прывабна, але і быць зручным для гасцей. Утульныя вулачкі і скверы, што ўдаюцца ў зеляніну, маленькія кафэ, месцы адпачынку, прыгожыя прагулачныя зоны і амаль на кожным кроку гістарычныя будынкі, музеі і славутасці. Усё гэта тут падтрымліваецца ў належным парадку заўсёды, а не толькі з нагоды свята.

Акрамя таго, вялікі аб'ём работ ужо праведзены, бо па плане ўсё будаўніцтва і добраўпарадкаванне трэба завяршыць да 20 жніўня. "Атрымліваецца больш за 350 аб'ектаў рамонту, рэканструкцыі, - прыводзіць лічбы намеснік старшыні Полацкага райвыканкама па архітэктуры і будаўніцтве Аляксандр Міхалевіч. - Асноўная маса - бягучыя рамонты. Па сістэме ЖКГ - 68 аб'ектаў, большасць работ ужо выканана. Завяршаем асфальтаванне двароў і праезнай часткі вуліц - па плане трэба каля 36 тыс. кв.м. Рамантуюцца фасады жылых дамоў, помнікі гісторыі і культуры".

Нараўне з аб'ектамі адукацыі, аховы здароўя, гандлю і грамадскага харчавання падключаюцца прадпрыемствы і арганізацыі, якія таксама наводзяць марафет, добраўпарадкоўваюць тэрыторыю вакол. Нават невялікія установы ў цэнтральнай частцы Полацка выкарыстоўваюць брэнд горада

Францыска Скарыны, каб прыцягнуць да сябе дадатковую ўвагу.

Між тым адзін з найбуйнейшых аб'ектаў падрыхтоўкі - рэканструкцыя вуліц Зыгіна і Кастрычніцкая пры ўездзе ў Полацк з боку Расіі. "Работы вядуцца за кошт дарожнага падатку. Праезнае палатно пашыраць да чатырох палос, з'явяцца пешаходныя і веладарожкі, кальцавая развязка. Каштарысны кошт - амаль Br2 млн у дзейных цэнах. Завяршаць гэты аб'ект плануем прыкладна 25 жніўня", - распавядае Аляксандр Міхалевіч.

Пазабавілася аб належнай сустрэчы гасцей і кіраўніцтва Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі, абнавіўшы адны з уязных брам у горад - вакзал станцыі Полацк, праз які ў суткі абарачаецца да 5 тыс. пасажыраў. На рамонт фасадаў пяці будынкаў, ганка, пандуса, устаноўку святлодыёднай падсветкі, унутраную аздабленне білетных кас і іншыя работы было затрачана больш Br200 тыс. Каля камеры захоўвання будзе абарудваны тэрмінал, каб можна было разлічыцца за паслугу банкаўскай карткаю. З'явілася ў пасажыраў і магчымасць карыстацца бясплатна Wi-Fi.

На чарзе размешчаны побач аўтавакзал, дзе поўным ходам ідзе праца. Унутры будынак ужо не пазнаць - ад старога савецкага інтэр'ера не засталося і следу, памяшканні набываюць еўрапейскі выгляд. Функцыянальна ён таксама прыкметна ўдасканаліцца. На платформах ужо здымаецца старая асфальт. Аб'ёмы фінансавання аб'екта з абласнога бюджэту дасягаюць Br570 тыс. Прыкметна абновіцца і гарадскі Дом культуры - адна з важных канцэртных пляцовак Полацка. Мадэрнізацыя ўключае не толькі рамонт даху і фасадаў, але і поўную замену светлавога і гукавога абсталявання, афармлення сцэны і дэкарацый. Фінансавыя ўкладанні немалыя - каля Br1 млн. Адкрыецца аб'ект 3 верасня прэм'ерай спектакля полацкага рэжысёра Веры Кісялёвай "Легенда пра Усяслава Полацкага" у выкананні тэатра "Пилигрим".

Пераўтварылася і гасцініца "Дзвіна"побач з плошчай Францыска Скарыны. Акрамя касметычнага рамонту нумарнога фонду заўважна змяніўся рэстаран.

"Нумары для гасцей зарэзерваваны не толькі ў "Дзвіне" і гасцінічным комплексе "Ветразь", задзейнічаны і інтэрнаты. Для тых, хто прыедзе на свята самастойна, даступныя паслугі хостэлаў, арэнднага жылля. Словам, месцаў для начлега хопіць усім, - запэўнівае Аляксандр Міхалевіч. - Таксама ёсць схема ў цэнтральнай зоне горада, дзе будуць размешчаны гандлёвыя рады і аб'екты харчавання. У адпаведнасці з той жа схемай будуць размеркаваны і 24 біятуалеты ў дадатак да стацыянарнага ў цэнтры зоны святочных мерапрыемстваў".

Вядома, асаблівая ўвага гістарычным помнікам і мясцінам. У цэлым рамонт перад святам закрануў сем аб'ектаў Нацыянальнага Полацкага гісторыка-культурнага музея-запаведніка. Сярод іх Сафійскі сабор, краязнаўчы музей, мастацкая галерэя, музей беларускага кнігадрукавання.

Да Сафіі мы і накіроўваемся перш за ўсё. Тут маштаб работ для будаўнікоў уражвае: вышыня пад 50 м, плошча фасадаў - больш за 6,5 тыс. кв.м. "Акрамя аб'ёму, складанасць рамонту заключаецца ў тэхналогіі выканання работ у некалькі этапаў, наяўнасці шматлікіх дэкаратыўных элементаў. Таксама добраўпарадкуецца тэрыторыя сабора. Паралельна ўнутры вядуцца рамонтныя работы, замена падлог, ужо завершана прылада новай сістэмы вентыляцыі", - адзначае Аляксандр Міхалевіч. Ацаніць гучанне знакамітага аргана полацкай Сафіі можна будзе ўжо 3 верасня, на прэм'еры сюіты беларускага кампазітара Ганны Кароткінай "Францыск Скарына" ў выкананні арганісткі Ксеніі Пагарэлай. Побач з саборам рыхтуецца пляцоўка, дзе на паўтараметровы пастамент будзе ўстаноўлены памятны знак "Полацк - калыска беларускай дзяржаўнасці". Аўтарам кампазіцыі стаў скульптар Уладзімір Піпін, знак адльеюць у бронзе на мінскім скульптурным камбінаце. Манумент вышынёй 5,5 м уяўляе сабой мноства шчытоў, на якіх выяўлены знакавыя для нашай краіны гістарычныя асобы. Матаж знака плануецца

завяршыць да 27 жніўня, а адкрыццё адбудзецца 2 верасня.

Макетны міні-горад размесціцца ў адным са сквераў у цэнтры Полацка. Амаль усе ўстановы адукацыі прынялі ўдзел у турысцка-адукацыйным праекце "Полацк вачыма дзяцей, або горад у мініяцюры". Дзеці пад кіраўніцтвам педагогаў вывучылі самыя знакавыя архітэктурныя помнікі горада і раёна, вырабілі іх макеты ў розных тэхніках з выкарыстаннем вільгацеўстойлівых матэрыялаў на свой выбар. Галоўнае - захаваць зададзеныя габарыты (маштаб 1:30, гэта значыць некаторыя макеты дасягаюць 170 см). Пакуль што мініяцюрныя Сафійскі сабор, ратуша, Мікалаеўскі вакзал, Барысаглебская царква Бельчыцкага манастыра і іншыя захоўваюцца ў гімназіі №1 ім. Ф. Скарыны.

Між тым Полацкая дзіцячая мастацкая школа прэзентуе гуляющим арт-гарадок - выставу друкаванай графікі, створанай з дапамогай стылізаванай мадэлі друкарскага станка часоў Францыска Скарыны і Іагана Гутэнберга. Будзе магчымасць самім паспрабаваць зрабіць адбітак гравюры. Стварэнне станка - адзін з этапаў арт-праекта "Полацкая друкарня", які спецыяльна да 500-годдзя беларускага кнігадрукавання рэалізаваны калектывам школы. Каб асвоіць майстэрства кнігадрукавання, дзеці вывучалі разнастайныя графічныя тэхнікі і стваралі творчыя кампазіцыі, а выкладчык школы Дзмітрый Свяцкі зрабіў сапраўдны станок для друку гравюр. "Удзельнікі праекта спрабавалі сябе ў лінагравюры, гравюры на гіпсе, кардоне, лінолеуме і іншых матэрыялах (у часы Скарыны ж было дрэва), друку з дапамогай шаблонаў, трафарэтаў, капіравальнага паперы, - распавядае дырэктар школы Наталля Анцімонава. - У цэлым вучнямі і выкладчыкамі было надрукавана некалькі соцень работ".

Святочныя пляцоўкі будуць размешчаны на 10-кіламетровай тэрыторыі, кожная з іх напэўна знойдзе свайго гледача.

Праграма свята яшчэ дапрацоўваецца. Але ўжо прыкладна можна сказаць, што 1 верасня будзе прысвечаны дзецям і моладзі. Іх чакае ўдзел у Скарынаўскай алімпіядзе, арт-акцыях, майстар-класах, квэстах, інтэрактыўных экскурсах. Юныя і ужо дарослыя гледачы даведаюцца, як праводзілі час гімназісткі XIX стагоддзя дзякуючы падарожжу ў мінулае з дапамогай гістарычнай рэканструкцыі. І ў гэты ж дзень стартуе фестываль сярэднявечнай культуры "Рубон".

2 верасня палачане будуць святкаваць Дзень города, які пачнецца з шэсця працоўных калектываў і будзе дадзены старт выставачным праектам (у тым ліку ў гонар 135-годдзя з дня нараджэння беларускіх класікаў Янкі Купалы і Якуба Коласа), кніжным кірмашах і кірмашах сувенірнай прадукцыі, рамесных вырабаў і нават фестывалю беларускай кухні і беларускай прадукцыі, канцэртным праграмам, творчым конкурсам, літаратурна-музычным кампазіцыям.

У гэты дзень стартуе вялікі фестываль кнігі і прэсы на плошчы Францыска Скарыны, пройдуць сустрэчы айчынных і замежных літаратараў, навукова-практычная канферэнцыя, фінал конкурсу чытальнікаў, літаратурнае свята, тэатралізаванае прадстаўленне ўрачыстага адкрыцця Дня беларускага пісьменства і лазернае шоу. Адбудзецца прэзентацыя кнігі знакамітага першадрукара "Малая падарожная кніжка" з калекцыі Белгазпрамбанка, можна будзе нават прагуляцца па 3D-друкарні часоў Скарыны.

Кульмінацыяй свята 3 верасня стануць традыцыйнае ўручэнне Нацыянальнай літаратурнай прэміі і ўрачыстая церемонія перадачы эстафеты Дня беларускага пісьменства гораду Іванава Брэсцкай вобласці.

Кацярына КНЯЗЕВА. Фота Аляксандра ХІТРАВА, БЕЛТА.