Кіраўнікі прадпрыемстваў Віцебшчыны як ніколі пільна сочаць за кошыкам валют

Кіраўнікі прадпрыемстваў Віцебшчыны як ніколі пільна сочаць за кошыкам валют. Цяперашні курс расійскага рубля не радуе і з дня ў дзень падрыхтоўвае сюрпрызы, а літаральна ў мінулым месяцы і зусім апусціўся да самай нізкай адзнакі ў бягучым годзе. А Расія па-ранейшаму застаецца асноўным рынкам збыту прадукцыі нашых вытворцаў, і такое абясцэньванне валюты, у якой вядуцца разлікі за большасць экспартных паставак, наносіць сур'ёзны ўрон эканоміцы. Што рабіць у сітуацыі, якая склалася? Як знайсці новыя рынкі, не страціць наяўныя і пры гэтым не завесці прадпрыемствы, звязаныя з экспартам з Расіяй, у страту? Гэтымі пытаннямі задаюцца як на ўрадавым, так і на рэгіянальным узроўнях, адказы шукаюць і непасрэдна кіраўнікі суб'ектаў гаспадарання, прычым незалежна ад форм уласнасці. На парадку дня яны і ў камітэце эканомікі аблвыканкама. Пра гэта і не толькі – у гутарцы з намеснікам старшыні камітэта, начальнікам упраўлення інвестыцыйнай палітыкі і знешнеэканамічных сувязяў Канстанцінам Чорным.

– Канстанцін Эдуардавіч, якія вынікі экспарту Віцебшчыны за першае паўгоддзе 2015-га?

– За шэсць месяцаў знешнегандлёвы тавараабарот склаў 2,4 млрд долараў, пры гэтым адзначаецца скарачэнне экспартных продажаў амаль на 40%, імпартных – на 24%. Прычыны падобнай сітуацыі былі прадказальныя яшчэ ў верасні 2014 года і звязаны з падзеннем курса расійскага рубля ў дачыненні да долара. Рынак Расійскай Федэрацыі з'яўляецца галоўным для абсалютнай большасці тавараў і паслуг прадпрыемстваў вобласці, расійскі рубель выступае асноўнай валютай разлікаў паміж суб'ектамі гаспадарання, а гэта амаль 67% усіх здзелак, якія здзяйсняюцца паміж прадпрыемствамі.

– Што перашкаджае пераарыентавацца на іншыя рынкі?

– Работа ў дадзеным напрамку актыўна вядзецца, сёння адгрузка прадукцыі з Віцебскай вобласці ажыццяўляецца ў 76 краін. Але пры гэтым неабходна ацэньваць і магчымыя праблемы ў гандлі. Трэба разумець, што пераарыентавацца на нейкія іншыя рынкі дзяржаў СНД – задача не штохвілінны і няпросты, так як у гэтых рэспубліках назіраецца значнае падзенне курса мясцовых валют да долара ЗША, ужосточаны парадак вывазу валюты за мяжу. Што тычыцца краін далёкага замежжа, то з-за крызісу там адзначаецца значнае падзенне цэн на аналагічныя тавары, што робіць нашы вырабы проста неканкурэнтаздольнымі. Да таго ж у кожнай краіны свае сертыфікаты якасці прадукцыі і патрабаванні да яе, таму экспарцёрам неабходна актыўна працаваць у дадзеным напрамку. Пры гэтым расійскі рынак застаецца найбольш даступным для беларускіх тавараў з пункту гледжання адзіных стандартаў, тэхнічных рэгламентаў, сертыфікатаў, правілаў гандлю, ды і па цэнах, нягледзячы на ​​падзенне, па-ранейшаму адзін з найбольш прывабных.

– У што нам абыходзіцца прысутнасць на расійскім рынку ва ўмовах, што склаліся?

– У выніку мы недабіраем па вартасным паказчыку парадку 30%, хоць у натуральным выражэнні грузім большасць тавараў у тых жа аб'ёмах і нават больш. За кошт змены структуры паставак забяспечваем вартасны прырост па продажах сметанковага масла на 9,3% (цана ўпала на 37,5%), па мясе птушкі – у 1,5 разы (цана знізілася на 25,3%), па сырах і тварагу – таксама ў 1,5 разы (на 14,5%). Аналагічная сітуацыя з цэнамі на будматэрыялы, ўпакоўку з пластыка, вырабы з драўніны, на швейную прадукцыю, тэкстыль. Розніца ў аб'ёме паставак у натуральным і вартасным выражэннях на большасць вырабаў сёння даходзіць да 15 - 28 працэнтных пунктаў.

– Гэта значыць, каб быць канкурэнтаздольнымі, мы павінны зніжаць цэны. А ці ёсць магчымасць паменшыць сабекошт прадукцыі?

– Так, адзін з варыянтаў рашэння – зніжэнне затратнай часткі на вытворчасць. Варта разумець, што гэта не толькі кошт сыравіны, але і паліўна-энергетычны, фінансавы складнікі. Акрамя таго, гэтага можна дасягнуць, аптымізаваўшы лагістыку дастаўкі, выбраўшы пэўныя групы тавараў для вытворчасці, якія дапоўнены нейкімі асаблівымі спажывецкімі ўласцівасцямі. У прынцыпе, нічога новага ў гэтым няма, такі падыход сёння выкарыстоўваецца за мяжой паўсюдна. Варта працаваць над асартыментам, шукаць сваю «фішку», напрыклад, разнастаіць лінейку прадукцыяй здаровага харчавання, для дыябетыкаў, дзяцей, з карыснымі дабаўкамі і іншае. Думаць над тэхналогіяй і знешнім выглядам упакоўкі. Крызісныя з'явы ў эканоміцы будуць гэтаму спрыяць.

– Якія прадпрыемствы змаглі сарыентавацца ў няпростых умовах, аказаліся больш спрытнымі?

– У першую чаргу, прыватныя, бо яны не будавалі ілюзій наконт таго, што курс расійскага рубля адновіць пазіцыі, а ўзяліся за пошукі тых 30%, якія страцілі з-за падзення курса: удасканальвалі вытворчасць, шукалі сыравіну патанней, новыя рынкі і так далей. У выніку за 1-е паўгоддзе фінансавыя паказчыкі экспарту вельмі стабільныя ў такіх прадпрыемстваў, як «Белвест», «Рубікон», «Сімург», «ВІК – здароўе жывёл», «ЛЛК-Нафтан». Гэтак жа, як і ў некаторых суб'ектаў гаспадарання камунальнай або рэспубліканскай формы ўласнасці – ААТ «Верхнядзвінскі масласырзавод», «Маналіт», «Чырвоны баец», «Віцебскія дываны».

– Канстанцін Эдуардавіч, калі рэальна ацэньваць сітуацыю, якія ў прадпрыемстваў Віцебшчыны перспектывы па дыверсіфікацыі экспарту?

– Сёлета Віцебская вобласць пачала пастаўкі сваёй прадукцыі ў Індыю, Ізраіль, Саудаўскую Аравію, Рэспубліку Карэя, Камерун. Павялічаны аб'ёмы продажаў у 26 дзяржаў. За кошт дыверсіфікацыі экспарту павялічаны пастаўкі ў Аўстралію і Узбекістан – у 3,8 раза, Румынію і ЗША – у 2, Аўстрыю – у 1,6, Арменію – у 11,4, Балгарыю і Латвію – у 1,3, Германію – у 2,6, Італію – у 1,5, Сінгапур – у 10,7 раза, Францыю – у 1,7 раза. Прадпрыемствамі Віцебшчыны адноўлены кантакты з Кыргызстанам, Азербайджанам, Узбекістанам, Грузіяй, Літвой, Польшчай, Арабскімі Эміратамі, Манголіяй, куды арганізаваны пастаўкі сухога малака, сыроваткі, прысадак да змазачных алеяў, дзвярных палотнаў, ветпрэпаратаў. У мэтах дыверсіфікацыі рынкаў збыту аблвыканкамам арганізавана ўзаемадзеянне з усімі замежнымі ўстановамі рэспублікі, з замежным дыпламатычным корпусам, актывізаваны міжрэгіянальныя кантакты з абласцямі Расіі (Пскоў, Чалябінск, Растоў, Екацярынбург, Калуга, Ліпецк, Смаленск, Масква), Славакіі, Польшчы, Латвіі, Чэхіі.

– Гэта адзін са шляхоў выратавання эканомікі рэгіёна?

– Несумненна. Аб важнасці расійскага рынку гаварылася вышэй, але без выхаду на дадатковыя рынкі продажаў сёння выжываць складана. Тым больш што для мадэрнізацыі і павышэння канкурэнтаздольнасці вырабаў неабходна зарабляць валюту. Гэта задача кожнага прадпрыемства, незалежна ад яго накіраванасці. Быць проста імпарцёрам сёння – шлях у нікуды. Якісьці час пратрымаешся за кошт іншых, а потым увесь бізнес можна згортваць. Таму аблвыканкам пастаянна вядзе працу па пошуку варыянтаў прамысловай кааперацыі, арганізацыі новых вытворчасцей, падтрымлівае імпартазамяшчальныя і інавацыйныя праекты. Маецца магчымасць дзяржпадтрымкі экспартных праектаў за кошт страхавання рызык, пагашэння часткі працэнтаў па крэдытах, удзелу ў сумесным праграмах з тымі ж расійскімі партнёрамі. І тут мы відавочна недапрацоўваем. Калі мы хочам захаваць свае пазіцыі на рынку, патрэбны прадуманыя высокатэхналагічныя, калі хочаце, прарыўныя праекты, практычна ва ўсіх галінах. Дзейнасць любога прадпрыемства павінна быць выбудавана на вытворчасці канкурэнтаздольнага прадукту, з улікам усіх механізмаў фінансавага забеспячэння, маркетынгу, тэхналагічнай мадэрнізацыі, сертыфікацыі вытворчасцей, уцягвання асобных тэхпрацэсаў у вытворчую кааперацыю.

– Усё часцей на ўзроўні кіраўніцтва краіны ўздымаецца пытанне актывізацыі экспарту паслуг як адной з крыніц прыбыткаў. Віцебшчына выкарыстоўвае гэты рэсурс?

– Па экспарце паслуг мы пакуль недабіраем да ўзроўню мінулага года 22,5%. І таму ёсць аб'ектыўныя прычыны: падзенне аб'ёму перавозак на 26,8% і турыстычных паслуг на 56,6% у сувязі са скарачэннем перавозак паміж Расіяй і Еўрасаюзам, памяншэннем колькасці расійскіх турыстаў. Аднак прырастаем дзякуючы будаўнічым паслугам (тэмп 113%) і дзелавым (105%), пераважна за кошт аказання паслуг замежным кампаніям па будаўніцтве заводаў, гандлёвых цэнтраў, пад'язных шляхоў з выкарыстаннем беларускай тэхнікі, праектных і будаўнічых арганізацый. Станоўчае сальда па паслугах за першае паўгоддзе склала 19,3 млн. долараў. А значыць, перспектывы ёсць і ў гэтым напрамку. На сённяшні дзень перад усімі намі стаіць задача задзейнічаць усе наяўныя рэзервы.

Вольга Маслоўская. Фота Дзмітрыя Восіпава, «Віцебскія весці».