Сенатар Юрый Дзеркач: «Медыцына павінна быць даступнай і якаснай»

На днях «прамую лінію» з жыхарамі Віцебшчыны правёў член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, начальнік упраўлення аховы здароўя аблвыканкама Юрый Дзеркач. У перапынках паміж тэлефоннымі званкамі ў нас таксама была магчымасць пагутарыць з сенатарам.

– Юрый Мікалаевіч, вы ўвайшлі ў склад Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па адукацыі, навуцы, культуры і сацыяльным развіцці. З абраннем у парламент кола пытанняў, з якімі вам сёння даводзіцца сутыкацца, пашырыўся?

– У пытаннях, звязаных з аховай здароўя, заўсёды патрабаваўся і патрабуецца комплексны падыход. Іх вырашэнне закранае ўсе бакі жыццядзейнасці людзей. На здароўе чалавека ўплываюць многія фактары: ці ёсць у яго добрая праца, якая прыносіць нармальны даход, ці наведваюць дзеці дашкольныя ўстановы ў зоне даступнасці (калі садок побач з домам, то ў перыяд эпідэміі больш шанцаў, што дзіця не захварэе), ці маюць магчымасць атрымаць адукацыю, якая экалагічная сітуацыя і многае іншае. Нічога новага для мяне няма. Валоданне ж сітуацыяй на месцах дазваляе ў заканадаўчых праектах заўважаць тое, што неабходна зрабіць, каб палепшыць якасць жыцця, даступнасць сацыяльных паслуг. Цяжка падзяліць, у якой якасці я выступаю пры сустрэчы з людзьмі, пры зносінах на «прамых лініях»: як дэпутат, як начальнік упраўлення ці як чалавек, якому неабыякавыя праблемы бліжняга.

Нядаўна да мяне звярнуліся жыхары вёскі Грыгоравічы Лепельскага раёна. Расказалі пра тое, што ў населеным пункце закрылі школу, краму, пошту, а цяпер, нібыта, дайшла чарга да ФАПа. Мы выехалі на месца. Сапраўды, у велізарным будынку застаўся толькі фельчарска-акушэрскі пункт. Праінфармавалі людзей, што яго не плануецца закрываць, і адначасова разам з мясцовай уладай абмеркавалі, як выкарыстоўваць пустыя плошчы. З'явіліся ідэі па абслугоўванні насельніцтва. Ёсць задумкі стварыць новыя працоўныя месцы, адрадзіць там фермы ў выглядзе падсобнай гаспадаркі, якая

прычапіць да дзіцячаму рэабілітацыйнаму цэнтру «Жамчужына», вырошчваць бычкоў. І мяса да стала будзе, і праца для людзей. Гэта прыклад таго, што без комплекснага падыходу, стварэння мадэлі праблему не вырашыць.

– З якімі яшчэ праблемамі да вас зварачаюцца?

– Вельмі рознымі, але многія так ці інакш звязаны са здароўем. Напрыклад, пенсіянеры скардзяцца, што пры звароце па тэлефоне ў рэгістратуру іх просяць пачакаць на лініі, а за лішнія хвіліны прыходзіцца плаціць. Чаму б не зрабіць званок у паліклініку і бальніцу бясплатным? Гэта трэба абмеркаваць. Як сенатар я маю магчымасць актыўна працаваць з кіраўнікамі прадпрыемстваў як камунальнай, так і рэспубліканскай уласнасці, з інвестарамі.

– З вашага пункту гледжання, якія з законапраектаў, што знаходзяцца на разглядзе, самыя важныя?

– Усё, што датычыцца заканадаўчай базы, важна. Калі не будуць створаны прававыя ўмовы, любая праца будзе неефектыўная.

 – Вы як прадстаўнік аховы здароўя не лобіруеце інтарэсы свайго ведамства?

– Вядома, хацелася б, каб усе бальніцы і паліклінікі былі на найвышэйшым узроўні, будаваліся новыя, закуплялася сучаснае абсталяванне. Але, ведаючы рэальныя магчымасці грамадства, падаткаплацельшчыкаў, трэба разумна вызначаць, што важнейшае, у тым ліку і ў ахове здароўя. Наглядны прыклад – узвядзенне паліклінікі ў новым мікрараёне Віцебска Білева. Такі аб'ект патрэбны, і ён ёсць у плане. Але сёння неабходна ўсё пралічыць. Новая паліклініка разлічана на 60 тысяч, на такую колькасць горад не прырос, адбылося перасяленне з аднаго раёна ў іншы, і сёння ў Білева пражывае 20 тысяч. Таму мы палічылі мэтазгодным на першым этапе адкрыць тут урачэбныя амбулаторыі, а да таго часу, калі мікрараён пашырыцца, узвядзем паліклініку.

У гэтым годзе зроблена нямала ў плане стварэння матэрыяльна-тэхнічнай базы аховы здароўя Віцебшчыны. Уведзены ў эксплуатацыюлячэбны корпус №1 абласной клінічнай інфекцыйнай бальніцы, тэрапеўтычны корпус абласнога дзіцячага клінічнага цэнтра, будынак абласнога цэнтра гігіены, эпідэміялогіі і грамадскага здароўя, бювет мінеральнай вады ў дзіцячым рэабілітацыйна-аздараўленчым цэнтры «Жамчужына». Праведзена мадэрнізацыя Расонскай і Сянненскай цэнтральных раённых паліклінік, выкананы рамонт дзвюх жаночых кансультацый у Віцебску, аддзяленняў для нованароджаных у абласным дзіцячым цэнтры, тэрапеўтычнага ў Шумілінскай ЦРБ, інфекцыйнага ў Мёрскай ЦРБ, дзіцячага ў Браслаўскай ЦРБ, прыёмнага аддзялення, лабараторыі, аддзялення хуткай дапамогі ва Ушацкай ЦРБ, жаночай кансультацыі і хірургічнага блока паліклінікі ў Лепельскай ЦРБ. І гэта не поўны спіс.

За апошнія гады набыта сучаснае медыцынскае абсталяванне на суму 96,4 млн. дэнамінаваных рублёў. У прыватнасці, камп'ютарныя і магнітна-рэзанансныя тамографы, мамограф, ангіяграфічныя комплексы, устаноўка для правядзення літатрыпсіі (для драбнення камянёў без пашкоджання скуры), створана бактэрыялагічная лабараторыя па вызначэнні адчувальнасці мікрафлоры да антыбіётыкаў, абноўлена рэнтгеналагічнае абсталяванне практычна ва ўсіх цэнтральных раённых бальніцах.

У рамках рэалізацыі Дзяржаўнай комплекснай праграмы прафілактыкі, дыягностыкі і лячэння анкалагічных захворванняў закуплены лінейны паскаральнік электронаў, камп'ютарны тамограф, брахітэрапеўтычны апарат, рэнтгенаўскі сімулятар і інш. У выніку ў вобласці паспяхова праводзяцца скрынінгавыя абследаванні, што дазваляе выяўляць прадзіракавыя захворванні і анкалагічную паталогію на ранніх стадыях. З мінулага года ў вобласці функцыянуе адзіны ў рэспубліцы перасоўны дыягнастычны комплекс, які ўжо аб'ездзіў усе раёны Віцебшчыны.

У

практычная ахова здароўя ўкаранёна больш за 200 складаных і шэрагу выпадкаў унікальных метадаў дыягностыкі і лячэння. Ажыццяўляецца трансплантацыя аорты, нырак, рагавіцы вока. З набыццём спецыялізаванага кардыяхірургічнага відэаэндаскапічнага абсталявання пацыентам сталі даступныя малотравматычныя кардыяхірургічныя аперацыі, што скарачае тэрміны аднаўленчага лячэння, значна зніжае рызыку ўскладненняў і дазваляе хутчэй вярнуцца да актыўнага жыцця. У нас у вобласці самы высокі ў рэспубліцы паказчык поўнай рэабілітацыі і самы нізкі – выхаду на першасную інваліднасць і цяжкасці інваліднасці асоб працаздольнага ўзросту. Паказчыкі медыцынскай экспертызы з'яўляюцца крытэрыямі ацэнкі якасці аказання медыцынскай дапамогі на ўсіх узроўнях і характарызуюць стан здароўя насельніцтва.

На Віцебшчыне створаны паўнавартасныя ўмовы для правядзення эфектыўнай медыцынскай рэабілітацыі, аздараўлення дзяцей і дарослых. Працуюць 40 рэабілітацыйных аддзяленняў, найбольш буйныя з якіх «Жалезнякі» абласнога кардыялагічнага дыспансера, «Крупеніна» абласнога дыягнастычнага цэнтра, «Лёс» Аршанскай цэнтральнай паліклінікі, «Юрцава» на базе шпіталя для інвалідаў Вялікай Айчыннай вайны, дзіцячыя рэабілітацыйна-аздараўленчыя цэнтры «Жамчужына» ў Лепельскім, «Ветразь» у Пастаўскім і «Радуга» ў Лёзненскім раёнах.

– Можна сказаць, што ў плане медыцыны наша вобласць знаходзіцца на добрым рахунку?

– Памятаю, калі нас, студэнтаў медуніверсітэта, вучылі, як распазнаваць парок сэрца на слух. Сёння ставіцца датчык з доплерам, які дакладна вызначае памер конусу клапанаў. З дапамогай камп'ютарнага, магнітна-ядзернага тамографа можна ўбачыць, што ў чалавека адбываецца ўнутры. Але тэхніка не з'яўляецца вызначальнай. Нашы найбліжэйшыя расійскія суседзі (Смаленская і Пскоўская вобласці) набылі вялікую колькасць дарагога абсталявання. Але па-ранейшаму для дыягностыкі прыязджаюць у віцебскі анкалагічны дыспансер. Таму што нашы медыкі маюць вялікі вопыт і бачаць тое, што іншыя могуць не заўважыць нават з дапамогай дакладнай тэхнікі. Віцебск – універсітэцкі горад, і

тут сканцэнтраваны высокакласныя спецыялісты.

У Беларусі створана шматузроўневая сістэма аказання медыцынскай дапамогі, пры якой эфектыўна выкарыстоўваецца абсталяванне і зніжаюцца затраты. Да прыкладу, дарагавога пазітронна-эмісійнага тамографа дастаткова аднаго для рэспублікі, у выпадку неабходнасці накіроўваем пацыентаў у Мінск. Гематалагічныя, біяхімічныя аналізатары, якія знаходзяцца ў нашым абласным дзіцячым клінічным цэнтры, дазваляюць адначасова рабіць 2 — 3 тысячы даследаванняў. Навошта аналагічнае абсталяванне мець у кожнай паліклініцы? Там робіцца забор аналізаў, якія адпраўляюцца ў цэнтр, а вынікі перадаюцца назад па інтэрнэце.

Дарэчы, Віцебская вобласць першая ў рэспубліцы перайшла на «электронны рэцэпт», які ўкаранёны ва ўсіх рэгіёнах. Гэтая сістэма цалкам інтэгравана з існуючай інфармацыйна-камунікацыйнай інфраструктурай, якая забяспечвае дыстанцыйны  адрасны  абмен  медыцынскай інфармацыяй. Зрэшты, неважна, хто першы, галоўнае – забяспечыць даступнасць і якасць медыцынскай дапамогі. Пра тое, як гэта ацэньваюць людзі, можна меркаваць па самым нізкім ліку зваротаў і скаргаў ва ўсе інстанцыі.

– Нельга абысці праблему доўгатэрміновых будоўляў, у прыватнасці, бальніц у Міёрах, Воршы. Бо па гэтым пытанні да вас таксама звяртаюцца?

– Гэтыя і іншыя аб'екты мы ўключылі ў план развіцця аховы здароўя вобласці, які зацвердзілі ў студзені гэтага года. Гэта рэальная праграма, дзе дакладна прапісана, дзе ўзяць рэсурсы. Нядаўна адбылася сустрэча з прадстаўнікамі бізнесу і зроблена папярэдняя прапрацоўка інвестпраекта, які дасць магчымасць завяршыць міёрскую бальніцу ў 2017-м. Вядзецца размова аб прадастаўленні кітайскага крэдыту. Я ўдзячны старшыні аблвыканкама Мікалаю Мікалаевічу Шарстнёву,  які пасадзейнічаў, каб у наступным годзе ўсе заробленыя ўстановамі аховы здароўя грошы былі накіраваны на завяршэнне анкалагічнага корпуса. Акрамя аказання платных паслуг, у тым ліку і экспартных,  нямалыя сродкі дала аптымізацыя сістэмы. У прыватнасці, пасля аб'яднання ўсіх жаночых кансультацый у адзінуюпаліклініку і яе далучэння да абласнога радзільнага дома скараціліся кадравыя, эканамічныя службы, бухгалтарыі. Замест 7 галоўных урачоў таксама застаўся адзін. Тое самае адбылося са стварэннем абласнога дзіцячага цэнтра, які ўключае 6 паліклінік, бальніцу і аздараўленчы лагер «Вясёлка». Сэканомленыя сродкі накіроўваем на развіццё сістэмы аховы здароўя, укараненне новых тэхналогій, якія ў сваю чаргу даюць зніжэнне выдаткаў. Атрымліваецца падвойны эфект. Праграму на 2016 — 2020 гады складалі, разлічваючы на ўласныя сілы, таму ёсць перакананасць, што яна будзе выканана.

– Поспеху вам! І нам усім – здароўя!

– Карыстаючыся выпадкам, віншую ўсіх з надыходзячымі навагоднімі і каляднымі святамі.

Таццяна ПАСТЭРНАК. Фота Антона СЦЕПАНІШЧАВА і Дзмітрыя ОСІПАВА. «Віцебскія весці».