Сяргей Ягораў: Усё магчыма талакой. Талачын сустракае 585-годдзе

Адзін з утульных гарадкоў Віцебскай вобласці - Талачын - адсвяткуе 18 жніўня 585-годдзе. Як і ўвесь раён у цэлым, ён пры больш блізкім знаёмстве раскрываецца сваімі цікавымі падзеямі і значнымі для вобласці дасягненнямі. Аб тым, чым сёння жыве раён, у інтэрв'ю карэспандэнту БЕЛТА распавёў старшыня Талачынскага райвыканкама Сяргей Ягора.

- Сяргей Валер'евіч, дазвольце перш за ўсё павіншаваць усіх жыхароў раёна з юбілейнай датай і даведацца, як пройдзе Дзень города, што стане яго галоўнай падзеяй.

- Аргкамітэт падрыхтаваў да Дня горада насычаную і займальную праграму. Мерапрыемствы пачнуцца з тэатралізаванага шэсця "Гісторыя Талачына ў падзеях і асобах". Затым адбудзецца ушанаванне мастацкай кампазіцыі "Талака" ў гонар назвы горада. Яна стане своеасаблівым сімвалам урадлівасці, дабрабыту і калектыўнай працы Талачына. Ёсць некалькі версій, адкуль паходзіць назва города. Па першай - ад імя старажытнага славянскага бажаства, апекункі жнівень і ўрадлівасці Талокі. Другое меркаванне, што сваю назву горад атрымаў ад слова талака. У тыя далёкія часы тут раслі векавыя лясы. Людзі супольна талакой іх секлі, сплаўлялі па рацэ, будавалі хаты. Так, на беразе Друці вырасла паселішча, якое назвалі Талачыном.

Важнай падзеяй дня стане падпісанне пагаднення аб пабрацімскім супрацоўніцтве з Вяліжскім раёнам Смаленскай вобласці. Пацвердзіла сваё ўдзел у юбілейных мерапрыемствах дэлегацыя і іншага нашага расійскага рэгіёна-пабраціма - Сафонаўскага раёна Смаленскай вобласці.

Госці свята змогуць наведаць Горад майстроў, выставы мастакоў, дэманстрацыйную пляцоўку раённага аддзела па надзвычайных сітуацыях, гандлёвыя рады і падворкі сельсаветаў. Запланавана вялікая спартыўная праграма для дзяцей і моладзі. Увечары адбудзецца ушанаванне ганаровых грамадзян Талачынскага раёна, ветэранаў, працоўных дынастый горада, пераможцаў конкурсу на лепшае добраўпарадкаванне жылых дамоў і тэрыторый прадпрыемстваў і арганізацый. Святочны канцэрт, файер-шоу і феерверк завершаць дзень.

- 585-годдзе - сур'ёзная дата. Чым сёння

жыве Толачын, як развіваецца яго сацыяльная сфера?

- За тры апошнія гады ў райцэнтры пабудавана і рэстаўравана нямала сацыяльных аб'ектаў. Так, узведзена новае будынак раённай бібліятэкі, адрамантаваны сярэднія школы №1 і №2, дзіцячы сад №1. Паступова абнаўляюцца Цэнтр культуры і народнай творчасці і Толачынская дзіцячая школа мастацтваў. Вялікі аб'ём рамонтных работ выкананы ў Цэнтральнай раённай бальніцы: праведзена замена вокнаў, капітальна адрамантаваны інфекцыйны корпус, адкрыта аддзяленне гемадыялізу. Ажыццёўлены бягучы рамонт рэнтгеналагічнага, дзіцячага аддзяленняў, жаночай кансультацыі і дзіцячай паліклінікі, добраўпарадкавана прылеглая тэрыторыя Толачынскай ЦРБ.

- Сапраўдным упрыгожаннем Толачына з'яўляецца Свята-Пакроўскі жаночы манастыр. У 2013 годзе гэты ўнікальны гістарычны і культурны помнік быў уключаны ў рэспубліканскую і абласную інвестыцыйныя праграмы па рэканструкцыі з рэстаўрацыяй. Што за мінулы перыяд удалося зрабіць на аб'екце?

- Акрамя дзяржаўнага фінансавання для аднаўлення ўсяго комплексу пры садзейнічанні настаяцельніцы ігуменні Анфісы былі прыцягнуты ахвяраванні прыхаджан і фінансавая дапамога мецэнатаў. У сапраўдны час у манастыры адрэстаўраваны і распісаны Свята-Пакроўскі храм, адкрыта святая крыніца з купальняй і пабудавана малая капліца Свяціцеля Мікалая Цудатворца. Цалкам адноўлены келлі корпус. На тэрыторыі манастыра ўзведзена капліца Архістратыга Міхаіла, дзе можна набраць ваду са святой крыніцы. Пабудаваны двухпавярховы дом прычту і хрысцільня з купеллю. У сапраўдны час вядзецца бягучы рамонт у будынку былой манастырскай школы, ажыццяўляецца добраўпарадкаванне тэрыторыі каля будучага духоўна-асветніцкага цэнтра. Тут плануецца размясціць дзіцячую пляцоўку і трапезную для паломнікаў і турыстаў. Паступова манастыр пераўтвараецца, становячыся цэнтрам духоўнага цягнення як для мясцовых жыхароў, так і для гасцей горада.

- Развіццю горада і раёна спрыяе удзел у праектах ПРААН. Раскажыце пра іх падрабязней.

- Па праекце "Садзейнічанне развіццю на

на мясцовым узроўні ў Рэспубліцы Беларусь" па лініі ЕС/ПРААН у раёне быў рэалізаваны шэраг ініцыятываў. Пераможцам асноўнага конкурсу дадзенага праекта стала ініцыятыва "Своечасовая дапамога" Талачынскай раённай арганізацыі РУСА "Белая Русь" па распаўсюджванні танометраў для вяскоўцаў преклонного ўзросту, якія пражываюць у аддаленых ад райцэнтра і ФАПаў вёсках. Рэалізуюцца ў раёне і іншыя кропкавыя праекты. Так, на базе сярэдняй школы №2 створана вучэбна-развіваючая аграсядзіба, дзе разбіты агарод, пладова-ягадны сад, кветнікі, абсталявана зона адпачынку з элементамі сельскага падворка. Усё зроблена школьнікамі і педагогамі. Такім чынам дзеці знаёмяцца з сельскагаспадарчымі працамі і дапамагаюць забяспечыць уласную сталовую фруктамі і гароднінай. А ў Талачынскім гісторыка-краязнаўчым музеі абсталявана экалагічная інтэрактыўная музычная прастора "Чалавек у прыродзе". На базе тэрытарыяльнага цэнтра сацыяльнага абслугоўвання насельніцтва створана платформа зносін і занятасці для асоб з абмежаванымі магчымасцямі, дзяцей-сірот і дзяцей, якія засталіся без апекі бацькоў, актывістаў валанцёрскага руху пажылых людзей. Кожная з гэтых ініцыятываў дапамагае вырашаць сацыяльна-эканамічныя задачы, што падтрымліваецца і будзе падтрымлівацца ў далейшым мясцовымі органамі ўлады.

- Адное з галоўных бюджэтаўтваральных прадпрыемстваў раёна - РУП "Талачынскі кансервавы завод". Якія планы па развіцці вытворчасці стаяць перад ім на бліжэйшую перспектыву?

- Талачынскі кансервавы завод уяўляе сабой інтэграцыйны комплекс, які ўключае поўны цыкл вытворчасці, захоўвання, перапрацоўкі і рэалізацыі бульбы, пладоў, ягад і прадуктаў з іх. Магутнасці прадпрыемства дазваляюць выпускаць у год 810 тыс. дал пладова-ягадных вінаў, 1 тыс. т крухмалу, 6 млн л сокавай прадукцыі. Магутнасці па вытворчасці крухмалу складаюць 15 т у суткі, па перапрацоўцы бульбы - 100 т у суткі. Прадпрыемства стабільна развіваецца: з 2016 года ўведзены ў эксплуатацыю цэх разліву сокаў і нектараў, што дазволіла стварыць вытворчасць шматкампанентных сокаў на аснове айчыннай сыравіны пладовых і ягадных культур. Зараз на заводзе рэалізуецца

інавацыйны праект па будаўніцтве цэха хуткага замаразілі з аб'ёмам інвестыцый у Br15 млн. Тут плануецца ўсталяваць новую тэхналагічную лінію па выпуску хутказамарожанага бульбапрадукту тыпу french fries магутнасцю 303 т у месяц. Запуск новага вытворчасці намечаны на 2020 год. Яго адкрыццё дазволіць стварыць 20 працоўных месцаў.

- Значны ўклад у эканоміку раёна уносяць і іншыя прадпрыемствы?

- Паспяховая дзейнасць любога прадпрыемства грунтуецца на бесперапынным развіцці вытворчасці, галоўная мэта якога - забяспечыць выпуск канкурэнтаздольнай прадукцыі. Ад таго, як рэалізуецца гэтая праца, залежыць не толькі дабрабыт працоўнага калектыву, але і напаўненне бюджэту раёна. У сферы прамысловасці Талачынскага раёна ў сувязі з гэтым варта адзначыць Коханаўскі трубны завод "Белтрубпласт", на якім нядаўна быў рэалізаваны праект па пашырэнні лінейкі выпускаемай прадукцыі: прадпрыемствам набыта экструзійная лінія коштам Br1,3 млн, што дазволіла наладзіць выпуск імпартазамяшчальнай прадукцыі, пашырыць рынкі збыту. Пастаянна удасканальвае выпускаемую прадукцыю, імкнецца да павышэння рэзультатыўнасці сістэмы менеджменту якасці ААТ "Амкадор-КЭЗ". Важным праектам для Талачынскага раёна з'яўляецца стварэнне завода па вытворчасці грыбоў ТАА "ФунгиБелПлюс". Праект плануецца рэалізаваць на працягу 2018-2019 гадоў. Агульны аб'ём інвестыцый складзе Br17,9 млн. На прадпрыемстве плануецца стварыць 170 працоўных месцаў. Яго магутнасці складуць 450 т грыбоў у месяц. У цэлым за студзень-чэрвень гэтага года прадпрыемствамі раёна атрымана Br81,3 млн выручкі ад рэалізацыі прадукцыі, прыцягнута Br6 млн інвестыцый у асноўны капітал.

- Гарачая тэма зараз - уборачная кампанія. У вас у раёне гаспадарка "Каролькі", якая ўваходзіць у лік перадавых АПК, узначальвае жанчына, а ў Віцебскай вобласці жанчын-кіраўнікоў сельгаспрадпрыемстваў адзінкі. На ваш погляд, ці накладвае адбітак жаночая рука на працу калектыву?

- Галіна Котава з 2011 года кіруе адкрытым акцыянерным таварыствам "Каролькі". І гэтая гаспадарка з году ў год паказвае добрыя вынікі як у жывёлагадоўлі, так і ў

раслінаводстве. ААТ "Каролькі" - адно з прадпрыемстваў раёна, якое на працягу апошніх сямі гадоў мае ўстойлівую станоўчую рэнтабельнасць продажаў, не адчувае праблем з крэдытаваннем. За дасягнутыя поспехі ў працы кіраўнік і яе гаспадарка неаднаразова ўзнагароджваліся Ганаровымі граматамі Талачынскага раённага выканаўчага камітэта. Па выніках працы за 2014 год Галіне Котавай прысвоена ганаровае званне "Чалавек года Віцебшчыны", а у 2016-м яна ўзнагароджана медалём "За працоўныя заслугі".

- Паўсюдна ў Год малой радзімы праводзяцца розныя мерапрыемствы, распрацоўваюцца праекты. Рэалізуюцца яны і на вашай зямлі. Якія вы назвалі б?

- Па-першае, працяг работ па добраўпарадкаванні, прыцягненне да гэтага насельніцтва, увод у гаспадарчы абарот патэнцыйна пладародных невыкарыстоўваемых сельскагаспадарчых земляў, знішчэнне боршчавіку Сасноўскага, знос ветхіх і пустуючых дамоў. З найбольш значных мерапрыемстваў, якія ўжо адбыліся, - правядзенне суботнікаў па добраўпарадкаванні Друцкага гарадзішча. Гэта помнік археалогіі, гісторыка-культурная каштоўнасць. Таксама абсталявана зона адпачынку на тэрыторыі Коханаўскага лясніцтва, створана экалагічная сцежка ў лясным масіве каля вёскі Загароддзе, заасфальтаваны вул.Старасельская ў гарадскім пасёлку Коханава і вул.Меліяратараў у Талачыне. Ды і святкаванне 585-годдзя горада Талачын праходзіць пад знакам Года малой радзімы. Пры гэтым хочацца адзначыць, што ўсе ініцыятывы і пачынанні знаходзяць актыўную падтрымку ў нашых людзей, а талокай, як вядома, можна зрабіць многае.

БЕЛТА.