Вершы на плоце, папаўненне музейнага фонду і вулічнае шоу. У Віцебску адзначылі 130-годдзе Шагала
Любоў да свайго роднага Віцебска Марк Шагал выказаў у карцінах і вершах. Прызнаваўся: «Баліць у мне далёкі горад…», пісаў яго белыя цэрквы і сінагогі, крывыя вулачкі, па якіх многія людзі ў розных частках свету, ніколі не бываўшыя ў Беларусі, ведаюць Віцебск і хочуць калі-небудзь яго ўбачыць.
Вялікі містыфікатар у жывапісе Марк Шагал у свой час вырашыў у даце свайго нараджэння выкарыстаць магію лічбаў – каб у ёй было тры сямёркі 7.07 1887 года. На самай жа справе ён з'явіўся на свет 6 ліпеня, але адзначаў 7-га, і гэты дзень увайшоў ва ўсе энцыклапедыі.
Да юбілею майстра выкладчыкі і навучэнцы гарадскіх школ мастацтваў распісалі шматметровы плот на вуліцы Пакроўскай, дзе стаіць дом-музей Марка Шагала. Шэрыя бетонныя агароджы сталі своеасаблівым палатном для паэтычных радкоў, якія мастак прысвяціў сваёй радзіме: «Даўно, мой любімы горад, я цябе не бачыў, не ўпіраўся ў твае платы. … Я не жыў з табой, але не было ніводнай маёй карціны, якая б не адлюстроўвала тваю радасць і смутак…».
Яшчэ адзін падарунак да Дня нараджэння майстра зрабіла беларуская мытня. Яна перадала музею Марка Шагала затрыманы на мяжы партрэт мастака, напісаны нямецкім графікам Германам Штрукам, у якога наш зямляк навучаўся ў Берліне тэхніцы афорта і літаграфіі.
Як патлумачыла дырэктар музея Ірына Варанова, Штрук рабіў партрэты ўсіх сваіх вучняў, Шагала ён выявіў у 1922 годзе, на ёй таму 35 гадоў. Дадзеную працу набыў на аўкцыёне беларускі калекцыянер і збіраўся яе перадаць Віцебску. Але былі парушаны правілы яе правозу праз мяжу, і пасля разбіральніцтваў афорт трапіў у музей.
Гэта не адзіны партрэт нашага земляка, у віцебскіх фондах знаходзіцца серыя работ нямецкага мастака Эрнста Гюнтера Ханзінга. Ён іх стварыў па накідках, зробленых у кафэ Сен-Поль-дэ-Ванса, куды любіў заходзіць Марк Шагал. Ханзінг захаваў мастака ў той час, калі той па сваёй звычцы рабіў накідкі на сурвэтках, якія потым у якасці каштоўных сувеніраў забіралі афіцыянты.
Сапраўдныя карціны майстра можна ўбачыць на выставе ў Арт-цэнтры Марка Шагала на выставе «130 гадоў – 130 шэдэўраў», куды ўвайшлі творы мастака са збору віцебскага музея. Частка работ у гэтыя дні экспануецца ў Мінску ў Нацыянальным мастацкім музеі.
Праграму святочных мерапрыемстваў у Дзень нараджэння мастака адкрыў у Доме кіно паказ дакументальнага фільма «Марк Шагал. Нерэальная рэальнасць», а ў Мастацкім музеі адбылася прэзентацыя выставы фотадакументаў. Коласаўскі тэатр паказаў спектакль «Шагал… Шагал…», які заваяваў некалькі прызоў на прэстыжных міжнародных фестывалях.
Эпіцэнтрам жа ўрачыстасці стала вуліца Пакроўская, у пачатку якой стаіць помнік мастаку. Да яго пастамента ўдзячныя віцябляне ўсклалі любімыя васількі Шагала. Святочнае шэсце да дома-музея ўзначаліў сам імяніннік, ролю якога шмат гадоў грае на коласаўскай сцэне артыст Генадзь Гайдук. Побач з ім у брычцы ехала і Бела (актрыса тэатра «Лялька» Вольга Маханькова). На некаторы час вуліца ператварылася ў ажылыя карціны мастака: на ёй гралі вулічныя музыкі, выступалі акрабаты і мімы, малявалі мастакі.
У музейным падворку прайшло традыцыйнае свята «У гасцях у Марка і Бэлы». Тут адбыўся канцэрт клезмерскай (вулічнай яўрэйскай) музыкі ў выкананні ансамбля «Шалом» з Ліды. Дарэчы, гэты калектыў прымаў удзел у здымках фільма Аляксандра Міты «Шагал – Малевіч». А познім вечарам артысты Беларускага тэатра «Лялька» паказалі спектакль «Шагал. Зыход».
Сёлета ў святочнай праграме быў задзейнічаны і Культурна-гістарычны комплекс «Залатое кальцо горада Віцебска «Дзвіна». З пастаноўкай выступіў тэатр сінтэзу пад кіраўніцтвам Ларысы Данчанка. Самадзейныя артысты прадставілі атмасферу горада пачатку XX стагоддзя, а работнікі МНС уладзілі маляўнічае шоў з скрыпачамі, якія гралі на даху, і закаханымі, што парылі ў небе. Была тут і інсцэніроўка пажару, які, як апісваў Шагал у біяграфічнай кнізе, здарыўся ў дзень яго нараджэння.
У адным з залаў Цэнтра сучаснага мастацтва «Арт-прастора «Толстага,7» выставу-прысвячэнне юбілею майстра «Віцебск. Месца. Мастак» адкрылі віцебскія жывапісцы і графікі, якія працягваюць традыцыі школы, праслаўленай нашым знакамітым земляком.
Таццяна Пастэрнак. Фота Антона Сцяпанішчава. "Віцебскія весці".