Урокі гісторыі маладога педагога з Верхнядзвінска адзначаны на ўзроўні Саюзнай дзяржавы
У Маскве прайшло аб'яднанае экспертна-медыйнае мерапрыемства, прымеркаванае да фіналу конкурсу на лепшы ўрок па гісторыі «Вялікая Айчынная: урокі вайны і гісторыя агульнай Перамогі», арганізаванага Пастаянным камітэтам Саюзнай дзяржавы і Міжнародным інфармацыйным агенцтвам «Расія сёння». Да ўдзелу ў ім запрасілі 10 фіналістаў-педагогаў, чые метадычныя распрацоўкі прафесійнае журы вылучыла са звычайнай колькасці прадстаўленых работ (дарэчы, усяго іх было 202: 120 — з Расіі і 82 — з Беларусі), і экспертаў у галіне ваеннай навукі і адукацыі, прадстаўнікоў улады і сродкаў масавай інфармацыі дзвюх краін.
Інфармацыя пра вайну ў свабодным доступе
Праграма трохдзённага тура пачалася з наведвання Цэнтральнага музея Вялікай Айчыннай вайны, які адначасова з'яўляецца асноўнай часткай мемарыяльнага комплексу Перамогі на Паклоннай гары ў Маскве. Акрамя экскурсіі, удзельнікам прадэманстравалі кароткі фільм пра стварэнне музея, яго працу і сумесныя праекты. Сярод іх — арганізацыя маштабнай міжнароднай выстаўкі «У барацьбе супраць нацызму мы былі разам», якая стартавала напярэдадні 70-годдзя Перамогі савецкага народа ў Вялікай Айчыннай вайне і стала адной са знакавых падзей у шэрагу юбілейных мерапрыемстваў.
Намеснік дырэктара Цэнтральнага музея па культурна-асветніцкай рабоце Міхаіл Міхальчэў распавёў журналістам, што дзякуючы супрацоўніцтву з калегамі з краін былога Савецкага Саюза ўдалося стварыць экспазіцыю з 15 выстаў, кожная з якіх прысвечана асобнай рэспубліцы, і ў ёй адлюстраваны ўклад яе грамадзян у агульную Перамогу. Асабліва ён адзначыў удзел у праекце Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, які прадаставіў са сваіх фондаў унікальныя экспанаты, што дазволіла найбольш поўна расказаць пра партызанскі рух, а таксама пра асноўныя падзеі, што адбываліся на тэрыторыі рэспублікі ў гады вайны. «Раздел Беларусі з'яўляецца адным з самых лепшых у гэтай выставе», — рэзюмаваў Міхаіл Міхальчэў.
Увечары педагогі-гісторыкі, навукоўцы, журналісты сустрэліся з начальнікам Цэнтральнага архіва Міністэрства абароны РФ Ігарам Пермяковым. Ён прэзентаваў дакументальны матэрыял па камплектаванні і рэфармаванні Савецкай арміі ў 1941 – 1945 гадах, рассекрэчаныя архіўныя даныя па ўзбраенні і ваеннай тэхніцы перыяду Вялікай Айчыннай, а таксама па вызваленні канцлагера Асвенцім.
Таксама ён расказаў пра рэсурсы ў Інтэрнэце, на якіх у вольным доступе ёсць падобная інфармацыя. Акрамя афіцыйнага сайта Мінабароны РФ, дзе на спецыяльнай старонцы Цэнтральнага архіва перыядычна размяшчаюцца электронныя калекцыі па найбольш цікавых этапах баявых дзеянняў, прымеркаваных да пэўных дат, ёсць тры асноўныя сайты — «Мемориал», «Память народа» і «Подвиг народа». На апошнім рэсурсе можна знайсці ацыфраваныя матэрыялы з фонда Галоўнага ўпраўлення кадраў па ўзнагародах за перыяд 1941 – 1945 гг. на ўсіх удзельнікаў Вялікай Айчыннай вайны. «Мемориал» — абагульнены банк даных, які змяшчае інфармацыю пра абаронцаў Айчыны, загінулых і прапалых без вестак у гады вайны і пасляваенны перыяд. На сайце «Память народа» ў электронным выглядзе будуць апублікаваны дакументы і карты баявых дзеянняў злучэнняў, франтоў, армій, палкоў, дывізій. Цяпер над ацыфроўкай гэтых даных працуюць супрацоўнікі Цэнтральнага архіва, і неўзабаве ён пачне функцыянаваць.
Ігар Пармякоў падкрэсліў, што пакуль на гэтых рэсурсах сабрана не ўся інфармацыя, але ўжо цяпер там можна атрымліваць каласальныя аб'ёмы цікавых і важных даных, якія змогуць зацікавіць не толькі аматараў гісторыі, але і педагогаў, і іх вучняў.
Да прыкладу, стараннямі навуковых супрацоўнікаў архіва была пацверджана інфармацыя, што 9 мая 1945 года ў Берліне ў адной з часцей знаходзіліся вярблюды. Так, у загадзе №98 ад 22 мая 1945 г. напісана, што на харчаванні падлягаюць 139 чалавек афіцэрскага складу, 171 — сяржанцкага, 535 — радавога. А таксама: верхавыя коні — 6, артылерыйскія коні — 37, абазныя — 231, вярблюд — 1. Захавалася нават фатаграфія двухгорбага паклажавага жывёлы. Таксама ў адной з газет, датаванай маем 1945-га, паведамляецца, што вярблюды трапілі ў нямецкую сталіцу з Калмыкіі.
Настаўнік — фігура сацыяльнай адказнасці
Кульмінацыяй экспертна-медыйнага тура стала падвядзенне вынікаў конкурсу маладых педагогаў падчас «круглага стала» у фармаце відэамоста Масква — Мінск «70 гадоў міру: урокі вайны і гісторыя агульнай Перамогі». У ім прынялі ўдзел Дзяржаўны сакратар Саюзнай дзяржавы Рыгор Рапота, Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Расійскай Федэрацыі Ігар Петрышэнка, старшыня ЦВК РФ Уладзімір Чураў, намеснік начальніка Інстытута ваеннай гісторыі Ваеннай акадэміі Генеральнага штаба УС РФ Мікалай Нікіфараў, акадэмік-сакратар аддзялення гуманітарных навук і мастацтваў НАН РБ Аляксандр Каваленя, генеральны дырэктар Беларускага тэлеграфнага агенцтва Дзмітрый Жук, пісьменнік, вядучы праграмы «Чараўнікі і разумніцы» Юрый Вяземскі, кіраўнік рэгіянальнай патрыятычнай арганізацыі «Бяссмертны полк — Масква» Мікалай Земцоў, дэкан гістарычнага факультэта БДУ Сяргей Ходзін і яго калега з МДУ імя М. Ламаносава, акадэмік РАН Сяргей Карпаў.
У прывітальным слове Рыгор Рапота распавёў пра значэнне мерапрыемства не толькі для саміх выкладчыкаў, але і для развіцця гісторыі і выхавання маладога пакалення ў цэлым. Тэма сёлетняга конкурсу педагогаў не была выпадковай, і ён стаў адным з важных праектаў Саюзнай дзяржавы, якія рэалізуюцца ў 2015 годзе пад знакам 70-годдзя Перамогі ў Вялікай Айчыннай.
Дзяржаўны сакратар Саюзнай дзяржавы ўручыў узнагароды пераможцам і лаўрэатам конкурсу на лепшы ўрок гісторыі. Атрадна, што сярод тых, чые працы, на думку экспертнага журы, сталі лепшымі — наша зямлячка, настаўніца гісторыі сярэдняй школы №2 Верхнядзвінска Дзіна Тамашэвіч. Дзіна Мікалаеўна працуе ў галіне адукацыі 4 гады і ўпершыню прыняла ўдзел у такім маштабным спаборніцтве педагогаў. Тэмай свайго ўрока яна выбрала асобу чалавека на вайне, на ім расказала пра землякоў, якія ўдзельнічалі ў Вялікай Айчыннай. Пры дапамозе мультымедыйных сродкаў яна змагла не толькі данесці школьнікам інфармацыю пра найважнейшыя падзеі і гістарычныя факты, але і ў цэлым стварыць адпаведны эмацыйны фон урока. Настаўніца абудзіла ў дзяцей пачуцці патрыятызму, павагі да сваёй Радзімы і герояў, дзякуючы якім здабыта Вялікая Перамога і закладзены фундамент мірнага незалежнага жыцця будучых пакаленняў. Якасная метадычная падрыхтоўка і грунтоўны падыход у выбары матэрыялаў для конкурснага ўрока дазволілі Дзіне Тамашэвіч заняць ганаровае трэцяе месца. Лепшым сярод маладых педагогаў гісторыі ў Саюзнай дзяржаве стаў настаўнік з Омскай вобласці (Расія) Канстанцін Дзіянаў, другім — Мікіта Біленка з Тулы (Расія).
Рыгор Рапата павіншаваў іншых лаўрэатаў — Аіду Агаеву (Рэспубліка Дагестан, Расія), Вікторыю Бабчук (Краснадарскі край, Расія), Анастасію Бандарэву (Гродзенская вобласць, Беларусь), Аксану Вернігору (Магілёўская вобласць, Беларусь), Андрэя Кніжнікава (Мінск, Беларусь), Глеба Ліхабабіна (Смаленск, Расія) і Аляксандра Самахіна (Мінская вобласць, Беларусь). Ён адзначыў, што, нягледзячы на малады ўзрост, усе фіналісты паказалі сябе сапраўднымі прафесіяналамі, здольнымі даць не толькі глыбокія веды па прадмеце, але і навучыць самастойна думаць і разважаць, усебакова развіць творчыя здольнасці школьнікаў. Усе ўдзельнікі атрымалі ў падарунак наборы літаратуры на тэму Вялікай Айчыннай вайны, а пераможцам уручылі таксама планшэты.
Абмеркаванне інавацыйных метадаў выкладання гісторыі ў школе, якія б дапамаглі ваенна-патрыятычнаму выхаванню, праходзіла на экспертна-медыйных семінарах з удзелам вядучых спецыялістаў навуковай галіны, сферы адукацыі і сродкаў масавай інфармацыі, якія асвятляюць працу педагогаў, а таксама кіраўнікоў пошукавых атрадаў і аб'яднанняў. Сваім практычным вопытам на майстар-класах з маладымі настаўнікамі падзяліліся старшыня Усерасійскай грамадскай арганізацыі «Асацыяцыя настаўнікаў гісторыі і грамадазнаўства», дырэктар гімназіі №166 Санкт-Пецярбурга Ігар Карачэўцаў і выкладчык гісторыі будаўнічага тэхнікума №30 Масквы Людміла Буданава, якая арганізавала клуб патрыятычнага выхавання «Буравеснік». Фіналісты конкурсу таксама прынялі ўдзел у вольнай дыскусіі на тэму «Гісторык у школе: фігура сацыяльнай адказнасці».
Наталля Камлёва, «Віцебскія весці».