Даведаліся, як жывуць вяскоўцы ў цэнтры Бярэзінскага запаведніка
Па цэнтральнай вуліцы з... янотам
– Домжарыцы з насельніцтвам у 370 чалавек размешчаны ў самым цэнтры Бярэзінскага біясфернага запаведніка. Менавіта гэтая акалічнасць і накладвае велізарны адбітак на ўклад жыцця і лад думак людзей, якія тут жывуць, – падкрэсліла намеснік старшыні Лепельскага райвыканкама Вераніка Хомбак.
– Атовуду да нас прыязджаюць турысты, каб разбіць палатку на прыродзе, спусціцца на байдарцы па Бярэзіне. Вельмі шмат беларусаў, расіян. Летась запаведнік наведалі больш за 100 тысяч чалавек, – падкрэсліў інспектар аховы прыроды біясфернага запаведніка Станіслаў Папоўскі, якога мы сустрэлі ў Домжарыцкім сельвыканкаме.
– У запаведных мясцінах сустракаюцца браканьеры? – пацікавілася.
– Злосных парушэнняў практычна няма, – сказаў інспектар. – Мясцовыя жыхары выдатна ведаюць, колькі каштуюць незаконныя паляванне або лоў рыбы. Калі раптам трапіцца рыбак з сеткамі, то за адну рыбку – вялікую ці малую – давядзецца заплаціць да 16 БВ, а ў перыяд нерасту – гэтую ж суму ў шасціразовым памеры.
– Так што калі алені, касулі, яноты шпацыруюць зранку па цэнтральнай вуліцы Домжарыц (а такое не рэдкасць), мы проста назіраем за імі. Лясная жыўнасць неспужаная і выдатна сябе адчувае побач з людзьмі, – адзначыў старшыня сельвыканкама Анатоль Янкоўскі, які сам да нядаўняга часу працаваў у біясферным запаведніку.
У пацвярджэнне сказанага кіраўнік сельвыканкама паказаў відэа: на ўскраіне вёскі ён засняў вялізнага мядзведзя, які спакойна глядзеў у яго бок, а затым накіраваўся ў лес.
Насельніцтва «вёскі будучыні» ведае, што па лясных дарогах нельга ездзіць на трактарах, матацыклах, мапедах. Таму самая распаўсюджаная ў запаведным месцы тэхніка – электравеласіпед.
Дзіцячы гоман душу цешыць
– Каля навуковага, экалагічнага і культурнага цэнтра ўсё круціцца-верціцца, – працягнуў Анатоль Янкоўскі. – У запаведніку працуюць не толькі мясцовыя жыхары, прыязджаюць з Лепеля 40 чалавек, з Бегамля – 20. Работы хапае ўсім. Ёсць экалагічны цэнтр, гасцініца, рэстаран, музеі – краязнаўчы і меда. Гэта не лічачы дзіцячага садка, базавай школы, бібліятэкі, клуба, музычнай школы, ФАПа, двух магазінаў. Для маладых сем'яў і спецыялістаў выдзяляецца жыллё. У плане – будаўніцтва 24-кватэрнага дома, дзе палова кватэр адыдзе Бярэзінскаму запаведніку, а другой часткай распарадзіцца райвыканкам, прадастаўляючы жылплошчу выхавальнікам, сацыяльным і медработникам, настаўнікам.
– Калі вёска поўніцца галасамі – яна жыве, – падтрымала размову кіраўнік справамі Таццяна Галавашка. – У гэтым плане Дамжэрыцы перспектыўныя. У базавай школе вучацца 42 дзіцяці, дзіцячы садок наведвае 21 малыш. Нямала сем'яў, якія выхоўваюць траіх і больш дзяцей. Што прыкметна: няма ніводнай неблаганадзейнай. А ўсё таму, што ў людзей ёсць жыллё, праца, годная зарплата, перспектывы росту. Ёсць дзе адпачыць: маюцца трэнажорная зала, вяровачны гарадок, экалагічная сцежка.
– У вёсцы пражываю з 2003 года, тут з мужам набылі сваё жыллё. Старэйшы сын Аляксандр завяршае Лепельскі аграрна-тэхнічны каледж па спецыяльнасці «газаэлектразваршчык», пасля практыкі збіраецца вяртацца ў Дамжэрыцы. Малодшая дачка вучыцца ў школе. Так што ўсе планы – нашы і дзяцей – звязаны з малой радзімай, – падзялілася Юлія Падабед, якая ў абедзенны перапынак завітала ў ФАП, каб вымераць ціск і выпісаць рэцэпт.
Загадчыца ФАПа Юлія Машкевіч падкрэсліла, што да яе на прыём прыходзяць маладыя мамы з дзецьмі, студэнты, вучні. У пункце можна здаць аналізы. На тыдзень звычайна бывае па пяць выклікаў, абслугоўвае ФАП 10 вёсак з насельніцтвам амаль 700 чалавек.
Начальніца паштовай сувязі Валянціна Муравіцкая паведаміла, што жыхары «вёскі будучыні» яшчэ і актыўныя чытачы: амаль на кожнага другога вяскоўца прыпадае асобнік перыёдыкі.
Надыходзяць пераўтварэнні
Наблізіць да гарадскіх умовы пражывання ў вёсцы Дамжэрыцы – рэальная перспектыва. Ужо сёння большая частка жыхароў населенага пункта мае жыллё з цэнтральным водазабеспячэннем, гарачае – у шасці шматкватэрных дамах. Да ліпеня будзе пракладзена оптавалакно, якое дазволіць павялічыць хуткасць інтэрнэту. На гэтыя мэты з абласнога і мясцовага бюджэтаў выдзелены сродкі. Вядзецца рэканструкцыя сетак электразабеспячэння, усталёўваюцца новыя падстанцыі. У насельніцтва з'явіцца магчымасць атрымліваць больш кілават на асабістае домаўладанне, якое можа абагравацца з дапамогай электракатлоў. Вялікі аб'ём работ намечаны па добраўпарадкаванні. Пасля правядзення міфалагічнага свята «Шляхам Цмока» мясцовая ўлада ўшчыльную зоймецца пытаннямі замены цеплатрасы на цэнтральных вуліцах, рамонтам школы. На апошніх трох з дзесяці наяўных вуліц будзе ўкладзены асфальт, набыць яркі выгляд фасады шматкватэрных дамоў. Добрым падарункам мясцовым жыхарам, асабліва сем'ям з дзецьмі, стане добраўпарадкаваная лесапаркавая зона. З'явіцца сетка сцежак і дарожак з сучасным вулічным асвятленнем, парк упрыгожаць альтанкі і арыгінальныя малыя архітэктурныя формы. Усе гэтыя пераўтварэнні прымеркаваны да маючага адбыцца 100-гадовага юбілею запаведніка, які збіраюцца адзначыць у 2025 годзе.