У гарпасёлку Сураж Віцебскага раёна дзейнічае абноўлены паром
Як паведаміў намеснік старшыні Віцебскага райвыканкама Сяргей Дзмітрыеў, асноўная прычына мадэрнізацыі парома – магчымасць перапраўляць буйнагабарытную тэхніку. Бо па абодвух берагах Заходняй Дзвіны знаходзяцца сельскагаспадарчыя філіялы ААТ «Віцебская бройлерная птушкафабрыка» і размешчана вытворчая база Суражскага лясгаса. З канца мінулай восені паром узводзіўся на верфях рачнікоў Віцебска і Рэчыцы Гомельскай вобласці. У канцы сакавіка абедзве часткі былі дастаўлены траламі на апорны пункт «Віцебскводтранса» у Лушчысе на Заходняй Дзвіне. У стыкоўцы понтонаў удзельнічалі спецыялісты Пінскага суднарамонтнага завода. Затым паром з дапамогай буксіра пераадолеў 30 км да Суража. Пасля наладкавых работ рух на пераправе адкрыўся ў пачатку мая, і цяпер для перакідкі буйнагабарытнай тэхнікі не трэба рабіць крухмяліць амаль у 100 км.
З гісторыі
Як распавёў старшыня Суражскага сельсавета Аляксандр Велічэнка, паромная пераправа з'явілася ў гарпасёлку (тады меўшым статус райцэнтра) адразу пасля вайны. У рух ён прыводзіўся з дапамогай ручной цягі – то бок паромшчык нацягваў трос драўляным рычагом, паступова перастаўляючы яго. Праца была не з лёгкіх, і пакуль дайдзеш ад прыпортніка (прычала) да прыпортніка сем патоў можа истечь. Падобны спосаб практыкаваўся да 1970-х, калі прыйшла механізацыя ў выглядзе трактарнага мотора. Дарэчы, падчас вайны немцы сіламі савецкіх ваеннапалонных пабудавалі ў Суражы драўляны мост. Але неўзабаве партызаны яго ўзарвалі, не даўшы магчымасць доўга выкарыстоўваць стратэгічнае збудаванне.
Зараз у Суражы пражывае больш за 900 чалавек, дзясятая частка – на правым беразе. І калі схадзіць у краму яны могуць «не ступаючы ў ваду», то ўся астатняя сацыяльная інфраструктура (сельсавет, пошта, школа, банк) знаходзіцца праз раку. Таму без парома не абысціся. У летні перыяд пераправа служыць і дачнікам правабярэжжа. З Віцебска ў свае ўладанні яны аддаюць перавагу трапляць з левага берага, таму што так карацей дабірацца на аўтамабілі, чым праз Тарасенкі.
Без квітка
Пераправа для ўсіх – бясплатная. Праца пачынаецца а 6.00 ад левага берага, апошні рэйс з правага – а 22.30. За дзень паром перапраўляецца туды-сюды васемнаццаць разоў. Графік складзены такім чынам, каб людзі не спазніліся на аўтобусы Сураж – Віцебск. Аднак карэктывы могуць унесці экстранныя службы: хуткая дапамога, пажарныя, міліцыя, аварыйныя газавікоў і электрыкаў. Пачуўшы сігнал, парамоўцы абавязаны тэрмінова пераправіць аператыўныя аўтамабілі на патрэбны ім бераг, нягледзячы на тое, дзе самі знаходзяцца. У суднавым журнале ставіцца адзнака для ўліку расходу паліва. Дарэчы, у начны час паром працуе ў дзяжурным рэжыме зноў жа для экстранных службаў.
Па словах майстра Суражскага ўчастка «Вітрайкамгаса» Алега Кулінчыка, да процілеглага берага пры штылі і ў залежнасці ад нагрузкі паром ідзе каля васьмі хвілін. Моцны сустрэчны вецер расцягвае падарожжа да 15 – 20 хвілін, так як у судна вялікая паруснасць. Па пашпарце паром можа браць на борт 26 пасажыраў. Для іх прадугледжаны навес, таксама на палубе ўкладзены вялікія брускі, дзе можна прысесці з захаваннем сацыяльнай дыстанцыі. Маецца поўны камплект сродкаў выратавання ў выглядзе кругоў і жалетаў. Кіроўца транспартнага сродку павінен знаходзіцца ў кабіне – раней бывалі выпадкі, што машыны скочваліся з месца.
Сярод пасажыраў парома карэспандэнт «ВВ» сустрэў дырэктара Суражскага лясгаса Мікалая Казлова. Ён расказаў, што мадэрнізаваная пераправа значна палепшыла лагістыку. На правым беразе знаходзіцца цэх дрэваапрацоўкі і стаянка лесавозаў прадпрыемства. Найбліжэйшая аўтазапраўка з таго боку толькі ў Рубе, да якой каля 50 км (на левым беразе гарпасёлка ёсць АЗС). Грузападымальнасць парома дазваляе наўпрост перавозіць лес у цэх з Суражскага і Брыгітпольскага лясніцтваў, а раней даводзілася рабіць крух у 80 км.
Экіпаж
На пароме працуюць чатыры змены, у кожнай па матарысту і берагавому рабочаму. Самым досвечаным спецыялістам лічыцца Аляксандр Цішкін. У 1992 годзе ён вывучыўся на другога памочніка капітана. Прымяняў свае веды ў службе, якая займаецца ўстаноўкай і абслугоўваннем водных і берагавых знакаў, якія дапамагаюць суднаводам правільна выбіраць маршрут руху. Ён узгадвае, што тады даводзілася хадзіць па Заходняй Дзвіне да расійскага Вяліжа. Потым працаваў лесасекам, дарожнікам, дзесяць гадоў таму вярнуўся на раку. Большую частку года Аляксандр Цішкін кіруе паромам з кабіны ўсталяванага на ім трактара. А ў перыяд высокай вады вясной і восенню перасаджваецца за штурвал катэра «Тытанік», прызначанага для перавозкі дзесяці пасажыраў. Гэта судна выраблена ў 1991-м у Расіі, праз год яго даставілі ў Сураж. Мясцовыя камунальнікі, нягледзячы на забабоны, назвалі яго так жа, як і самы вядомы ў свеце карабель. Мінулая зіма, якая так і не пакрыла раку лёдам, дазволіла «Тытаніку» ўпершыню ў яго гісторыі практычна без перапынку перавозіць людзей усю халодную частку года.
Старажылам на пароме лічыцца і берагавы работнік Аляксей Копцелаў, які працуе на рацэ з 2004-га. У яго абавязкі ўваходзіць уключэнне гідралікі для ўздыму аппарэляў (платформ для ўздыму і спуску тэхнікі), ачыстка іх ад камянёў і ўсе гаспадарчыя пытанні, у тым ліку і пры неабходнасці пратапка печы на судне. Дарэчы, у халодную пару паромшчыкі запрашаюць у сваё службовае памяшканне пагрэцца пасажыраў пажылога ўзросту і дзяцей.
Шырокая рака
Пасля будаўніцтва плаціны Віцебскай ГЭС Заходняя Дзвіна ў Суражы стала прыкметна больш вады і шырэй, чым у абласным цэнтры. Раней летам дно прасвечвалася, бачны быў кожны каменьчык. У некаторых месцах адважнікі пераходзілі раку, ды і трактар пера'язджаў, не намачыўшы рухавіка. Цяпер тут глыбіня да 3 м.
Паром злучае дзве суражскія вуліцы – Камсамольскую і Катчэнкі (Фёдар Катчэнка – ураджэнец вёскі Смакава былога Суражскага раёна, удзельнік партызанскага руху на Гомельшчыне, Герой Савецкага Саюза). Летась часам на пераправе ўтваралася чарга, даводзілася ўводзіць дадатковыя рэйсы. Сёлета павялічаныя ў два разы магутнасці парома павінны дапамагчы пазбегнуць нязручнасцей.
Даўжыня цяперашняй перасоўнай пераправы 47 м, шырыня — 23 м, грузападымальнасць — 120 т. Праект фінансаваўся за кошт бюджэтных сродкаў, яго агульны кошт каля 1 млн руб.
Сяргей ЛЯШУК, фота аўтара, "Віцебскія весці".