У Полацку адкрыўся юбілейны Міжнародны фестываль арганнай музыкі «Званы Сафіі»
У Полацку адкрыўся юбілейны Міжнародны фестываль арганнай музыкі «Званы Сафіі», які ўжо 20-ы раз збірае беларускіх і замежных музыкантаў і гледачоў, нягледзячы ні на якія складанасці.
Нядзельным вечарам вуліцы горада малалюдныя, ляцяць пад ногі дубовыя лісце, і калі паднімаешся на ўзгорак, дзе ўзвышаецца старадаўні Сафійскі сабор, мала каго сустрэнеш. Здаецца, што горад пусты, і неспадзявана асцерагаешся: няўжо і канцэртная зала будзе без гледачоў? Аднак асцярогі марныя, за дзвярыма сабора людна, большасць гасцей прыйшлі сюды загадзя і ўжо занялі свае месцы. Да адкрыцця слухачам падрыхтавалі незвычайны канцэрт. Арганістка канцэртнай залы Сафійскага сабора Ксенія Пагарэлая і салісты Валянцін Юхневіч (труба) і Вікторыя Бабенка (скрыпка) выконвалі самую розную музыку: ад класікі эпохі барока да творчасці цяпер жывучых кампазітараў. Перакладанні вядомых і не вельмі твораў для такога незвычайнага і эфектнага трыа музыканты рыхтавалі самі. І трэці раз граючы на біс, паразілі публіку вядомай, напэўна, усім і кожнаму кампазіцыяй Besame mucho.
Ад недахопу гледачоў фестываль не пакутуе, кажа яго натхняльніца Ксенія Пагарэлая, але на запаўненне залы трэба працаваць на працягу года: — Мы падтрымліваем сувязь з нашымі пастаяннымі слухачамі, карыстаемся тым, што можам цяпер сябраваць у сацсетках. За 20 гадоў склалася традыцыя наведвання нашых канцэртаў, і ўжо ў верасні — пачатку кастрычніка людзі пытаюцца пра праграму феста. «Званы Сафіі» наведваюць у асноўным жыхары Полацка і навакольных гарадоў, некаторыя прыязджаюць на канцэрты з Мінска. Частка квіткоў загадзя выкупляецца гасцямі са Смаленска і Пскова. Арганізаванага турызму канкрэтна на фестываль няма, хоць іншы раз нейкая турфірма і прывозіць аўтобус. Зрэшты, тут і без таго аншлаг. Кідаецца ў вочы, што большасць слухачоў у зале — сярэдняга ўзросту і старэйшыя. Прымета аматара арганной музыкі — сівізна. Моладзі не так шмат, як хацелася б, прызнае Ксенія Пагарэлая, і гэтаму ёсць прычыны: — Складана стала працаваць з моладдзю ў плане абанементаў. Раней мы практычна кожны месяц праводзілі абанементныя канцэрты і праз 7 — 8 гадоў мелі прыток маладой публікі. У апошнія гады гэты працэс прыпыніўся, мы працуем з малымі: дзіцячы сад, 1 — 2-я класы. Можа быць, гэта звязана з тым, што прыбралі са школьнай праграмы ўрок «Сусветная мастацкая культура», ды і ў цэлым мала музыкі стала ў школах. Мы стараліся праграму СМК ажывіць, паказаць пласт культуры XVII — XVIII стагоддзяў. Прычым знаходзячыся ў гістарычнай архітэктуры Сафійскага сабора. Гэта было цікава, дзеці проста хадзілі на канцэрт, як на незвычайны ўрок. Цяпер складаней запрасіць школьнікаў, арганізаваць іх, і, як следства, аўдыторыя ў нас пашыраецца не за кошт моладзі.
Юбілей сёлета не толькі ў фестывалю, але і ў арганa Сафійскага сабора, нагадвае Тамара Джумантаева, дырэктар Нацыянальнага Полацкага гісторыка–культурнага музея–запаведніка: — Вясной аргану споўнілася 30 гадоў. Яго для нас пабудавала чэшская фірма Rieger Kloss і ўстанавіла ў лютым 1985 года. А ўжо ў сакавіку адбыўся першы арганны канцэрт у музеі гісторыі архітэктуры Сафійскага сабора, калі ў Полацку выступіў народны артыст Расіі Алег Янчанка. Канцэртная зала ў сценах Сафіі была адкрыта ў 1983 годзе, і да з'яўлення арганa тут гучала толькі камерная музыка. Праўда, ад устаноўкі інструмента і першых канцэртаў да стварэння міжнароднага фестывалю прайшло 10 гадоў. Фестываль «Званы Сафіі» часткова фінансуецца дзяржавай: нягледзячы ні на якія складанасці, штогод Віцебскі аблвыканкам выдзяляе на гэта сродкі. Цяпер вядомыя выканаўцы з–за мяжы часта не чакаюць запрашэння — самі просяцца ўдзельнічаць у фестывалі, радуецца Ксенія Пагарэлая: — У гэты раз ва ўверцюры да фестывалю выступаў французскі арганіст П'ер Зеворт, былі госці з Даніі, зыграюць расіяне, музыка з Аўстрыі Іаган Трумер — прафесар, дэкан Інстытута царкоўнай музыкі і арганa, будзе італьянскі арганіст і кампазітар Эудженіа Марыя Фаджыані... Ён, дарэчы, проста даслаў мне ліст у Фейсбуку, прадставіў свае запісы, біяграфію. Мы паслухалі — нам спадабалася, вырашылі клікаць.
Ірына Аўсеп'ян. Фота Уладзіміра Шлапака. «СБ».