У псіханеўралагічных інтэрнатах Віцебшчыны ўкараняюць шведскі досвед рэабілітацыі

У пажылых новае правіла: быць актыўнейшымі за маладых. Так сацустановы краіны спрабуюць змяніць ранейшыя падыходы да сваіх падапечных. Наватарам у гэтым стала Віцебская вобласць. Тут упершыню ў дамах-інтэрнатах псіханеўралагічнага профілю сталі ўкараняць шведскі досвед пражывання і рэабілітацыі. Карэспандэнт "СБ - Беларусь Сегодня" высветліла падрабязнасці.

Зазіраем у Луначарскі псіханеўралагічны дом-інтэрнат для састарэлых і інвалідаў. Гэта, дарэчы, адзін з самых сучасных інтэрнатаў такога профілю. На двары адны пастаяльцы, карыстаючыся добрым надвор'ем, катаюцца на роварах, іншыя - займаюцца скандынаўскай хадой, трэція - гуляюць у тэніс і нажныя шашкі. Некаторыя занялі лежакі пад стрэшкай.

У доме-інтэрнаце пражывае больш за 400 чалавек. І вольных месцаў практычна не бывае. У чатырох аддзяленнях знаходзяцца хворыя на пасцельным, кругласутачным, суправаджальным і вольным рэжыме пражывання.

- У апошнія гады мы ўкаранілі інавацыйныя формы работы, накіраваныя на індывідуальную рэабілітацыю пражываючых, - дырэктар дома-інтэрната Вольга Людская ладзіць міні-экскурсію. - Так, у нас з'явіліся розныя пакоі для заняткаў і вольнага часу пастаяльцаў. Кабінет ЛФК - адзін з улюбёных у бабуль і дзядуляў. На жаль, аднаго інструктара-метадыста па фізічнай рэабілітацыі мала, таму да фізкультуры прыцягваюць увесь персанал і валанцёраў.

Праводзяць тут і майстар-класы па інтэграцыйнай гімнастыцы. Пастаяльцаў навучаюць рэлаксацыйнай, рытмічнай гімнастыцы, гульнявым момантам, якія здольныя павысіць актыўнасць людзей, падтрымаць функцыянальныя магчымасці арганізма, улічваючы фізічны стан і перавагі пражываючых.

Ёсць у інтэрнаце і пакоі для рэлаксацыі. Пражываючыя могуць пад гукі мора атрымаць асалоду ад масажора для ног. Нядаўна з'явіўся танцавальны пакой. "Падгледзелі" супрацоўнікі інтэрната ў шведаў і ўкаранілі ў сябе яшчэ адзін кабінет, дзе можна прайсціся па гальке для прафілактыкі захворванняў апорна-рухальнага апарата, потым па пяску, а затым паляжаць у басейне з шарыкамі. Замысел такі: кожны куток будынка мае тэрапеўтычны ухіл. Нават размешчаныя на сценах карціны, напрыклад, выявы Полацкага сабора або Эйфелевай вежы, з'явіліся не выпадкова: пражываючыя павінны трэніраваць вочы, гледзячы знізу ўверх і назад.

Цікава, што ў інтэрнаце многія з пражываючых працуюць. Гэта, дарэчы, і ёсць новы метад у беларуска-шведскім праекце - інтэграцыя людзей у грамадства, далейшая сацыялізацыя. Так, пражываючыя аддзялення суправаджальнага пражывання асвойваюць працоўную тэрапію ва ўчебных класах. Кожны месяц яны спрабуюць сябе ў новай сферы: швейнай, прыбіральнай, жывёлагадоўчай, пральні, раслінаводчай, садовай, цяплічнай, сталярнай... За працу атрымліваюць "бонусы" - своеасаблівую мясцовую валюту. За гэтыя "грошы" могуць купіць нешта смачнае ў мясцовым магазіне. Ды чаго ўжо там! У інтэрнаце яны самі сабе гатуюць папкорн і цукровую вату. А што скажаце пра працу пражываючых у фітабары? Ці пра працоўную тэрапію на свежым паветры? У інтэрнаце пяць цяпліц па 128 квадратных метраў.

- Вясной мы робім градкі, садзім усё, потым колышкі ставім, - збянтэжана паказвае свае ўладанні Аркадзь, які, па словах супрацоўнікаў інтэрната, вельмі гаспадарлівы. - Вось мы нядаўна пасадзілі бергамот, мелісу, дзівасіл і каціную мяту…

Важны момант у лячэнні - творчае развіццё асобы, сацыяльна-культурная рэабілітацыя. Многія з задавальненнем займаюцца ў лялечным тэатры, вакальна-харавых гуртках, танцавальных ансамблях, аркестры, вышываюць іконы, крояць адзенне, вырабляюць дзіцячую мэблю, валёнкі, тапачкі.

Практыкуюць у доме-інтэрнаце іпатэрапію - лячэбную язду на конях.

- Відаць, што пасля такіх заняткаў пацыенты эмацыйна адчуваюць сябе "на кані", - інструктар Вольга Авяр'янава паказвае на дзяўчыну, якая выконвае фізічныя практыкаванні для спіны і рук, трымаючыся за каня толькі нагамі.

Цікавая дэталь: Віцебскі і Полацкі дзяржуніверсітэты правялі даследаванне. Аказалася, за 6 месяцаў укаранення шведскай сістэмы ў Луначарскім доме-інтэрнаце 80% пацыентаў, якія не маглі самастойна завязаць шнурок, навучыліся гэтаму. І хочуць ісці ў развіцці далей. Паслуга суправаджанага пражывання дазволіла інвалідам стаць больш самастойнымі і ўпэўненымі ў сабе. Ці не гэтага дамагаюцца як пастаяльцы, так і лекары ва ўсіх псіханеўралагічных дамах-інтэрнатах краіны? Можа, пара пераняць паспяховы досвед?

Прамая мова

Аляксандр Румак, намеснік міністра працы і сацыяльнай абароны:

- Сёлета завяршаецца рэалізацыя комплекснай праграмы развіцця сацыяльнага абслугоўвання па ўсіх рэгіёнах. На прыкладзе Віцебскай вобласці мы пераконваемся, што бюджэтныя ўкладанні апраўданы: забяспечана камфортнае пражыванне, паўнавартаснае і разнастайнае харчаванне. Час рухацца далей. Не буду хаваць, уражанні ад працы вобласці толькі добрыя. Калі мы ў міністэрстве чытаем справаздачы з іншых абласцей, за лічбамі не заўсёды бачым рэальную працу. А тут, у Луначарскім, сацыяльная праца не ідзе, яна кіпіць. Многім кіраўнікам і спецыялістам, якія займаюцца сацыяльнымі пытаннямі, ёсць чаму павучыцца. Аднак праблемы ўсё ж ёсць. Галоўная з іх - мінімальнае выкарыстанне навуковага падыходу ў арганізацыі кіравання ўстановай у сферы сацыяльнага абслугоўвання. Нам неабходна цеснае супрацоўніцтва дзяржаўных і прыватных арганізацый, патрэбны сумесныя напрацоўкі метадычных рэкамендацый, каб удасканаліць працу дамоў-інтэрнатаў па ўсёй краіне.

Аліна Касель, СБ Беларусь Сегодня