У Верхнядзвінскім раёне вырошчваюць дрэва, з якога можна зрабіць індзейскае каноэ

Такія лясныя экзотыку можна ўбачыць у мясцовым дэндрапарку.

Карэнныя жыхары амерыканскага кантынента ў якасці матэрыялу для сваіх плыўных сродкаў выбіралі тую гіганцкую (па-іншаму – чырвоны кедр), яе драўніна мяккая і лёгка паддаецца апрацоўцы. Ніхто і не меркаваў, што расліна, радзімай якога з'яўляецца Паўночная Амерыка, выдатна прыжывецца і ва ўмовах Віцебшчыны. У 1982 годзе некалькі дрэў гэтай экзатычнай для нашых шырот пароды, а таксама больш за 250 іншых рэдкіх драўняных і хмызняковых відаў, завезеных з усяго свету – з розных куткоў Азіі, Еўропы, Амерыкі – сталі асновай дэндрапарку ДЛГУ «Верхнядзвінскі лясгас».

– З'яўленнем у нашым рэгіёне такой шырокай калекцыі мы абавязаны інжынеру лясгаса Васілю Паўлючкову, дзякуючы яго захапленню паблізу паўночнай мяжы краіны на плошчы сем гектараў было створана царства рэдкіх раслін, – распавядае цяперашні наглядчык дэндрапарку, начальнік гадавальніка Верхнядзвінскага лясгаса Віктар Сімановіч.

Сёння плошча дэндрапарку складае 18,7 га, на якіх прарастае 312 відаў, у тым ліку 67 – хвойных, створана адзіная ў рэспубліцы унікальная плантацыя сібірскага кедра (сібірскай кедравай сасны). Праўда, як прызнаўся Віктар Іванавіч, за ўвесь час працы тут яму толькі аднойчы ўдалося паспрабаваць фірменны дэлікатэс гэтага дрэва – кедравыя арэшкі. Нават калі яны не ідуць на насенне (дарэчы, атрыманыя з гэтай плантацыі, яны ўсходаюць у Беларусі на 10–20% лепш, чым прывезеныя з Сібіры), то мясцовыя вавёркі не чакаюць, пакуль арэхі ў шышках канчаткова даспеюць, а хутка з'ядаюць іх. А вось наведвальнікам, якія жадаюць спрабаваць плады і ягады многіх дрэў і кустоў, што растуць у дэндрапарку, не рэкамендуецца, паколькі гэта не заўсёды бяспечна. Калі на ліянах актыніды каламікта (расліна — найбліжэйшы сваяк ківі) можна знайсці карысныя і багатыя вітамінамі кісла-салодкія плады, якія нагадваюць па смаку агрэст, то ягадны ціс надзвычай атрутны. Прычым небяспеку хаваюць усе часткі расліны – лісце, галіны, кара, аднак пры гэтым яно валодае магутнымі процімікробнымі ўласцівасцямі, вылучаючы фітанцыды.

– Нашы продкі лічылі, што калі каля дома расце ціс, то ніякія захворванні яго насельнікам не пагражаюць, нават чума будзе абыходзіць бокам. Асабіста я апрабаваў на сабе яго лячэбныя ўласцівасці, пры з'яўленні першых прыкмет прастуды дыхаў паветрам побач з кустом, і хвароба заўсёды адступала, — кажа Віктар Іванавіч.

Ён таксама распавёў, што ціс, аказваецца, раней паўсюдна рос у нашых лясах, але з-за каштоўнай драўніны, якая не падвяргаецца працэсам старэння і гніення, быў знішчаны. Самы вялікі і старажытны прадстаўнік віду сёння расце ў Польшчы, узрост дрэва складае чатыры з паловай тысячы гадоў. Цяпер у нас у краіне зноў пачалі разводзіць гэтую расліну, прычым даволі паспяхова, так што ў найбліжэйшай будучыні старога знаёмага можна будзе сустрэць у звычайным лесе.

Экслюзівам Верхнядзвінскага дендрапарку можна назваць цюльпаннае дрэва, або лірыядэнрдон цюльпанавы. Такіх па ўсёй Беларусі – лічаныя экзэмпляры. Існуе два падвіды: больш далікатны кітайскі і амерыканскі, які цудоўна акаліматызаваўся ў вобласці і валодае прыгожымі жаўтавата-зялёнымі кветкамі, што нагадваюць па форме цюльпаны (адсюль і яго назва). Цюльпаннае дрэва яшчэ і карыснае, паколькі з'яўляецца выдатным меданосным, лепшым нават за ліпу.

Пра кожнага з «жыхароў» Верхнядзвінскага дендрапарку Віктар Сімановіч можа расказаць шмат цікавага, прычым як пра звыклыя для нас, так і экзатычныя дрэвы. Практычна кожны тыдзень дендрапарк прымае экскурсіі, але нават калі не будзе на месцы гаспадара і галоўнага экскурсавода, можна атрымаць асалоду ад цудоўных відаў, а назву раслін пры жаданні можна прачытаць па «шпаргалках» – спецыяльных таблічках. Дендрапарк – выдатнае месца для адпачынку, тут можна пагуляць па алеях, а пасля пасядзець у альтанках, у тым ліку і на беразе невялікага вадаёма. Маляўнічыя пейзажы становяцца выдатным фонам для вясельных фотаздымкаў, таму маладыя тут частыя госці.

– Абмежаванняў для наведванняў няма, хіба што, прыходзячы ў госці да прыроды, трэба ставіцца да яе беражліва, — падводзіць вынік нашай сустрэчы Віктар Сімановіч.

Наталля Камлёва. Фота Антона Сцепанішчава, «Віцебскія весці».