У Віцебску сотні гараджан узялі ўдзел у мітынгу-рэквіеме памяці ахвяр фашызму ля мемарыяльнага комплексу «5-ы полк»
У мітынгу-рэквіеме прынялі ўдзел кіраўнікі вобласці і горада, прадстаўнікі грамадскіх арганізацый і працоўных калектываў, моладзь. Яны ўсклалі кветкі і вянкі да помніка.
Лагер смерці «5-ы полк» дзейнічаў з пачатку акупацыі і да вызвалення горада. Праз яго прайшло каля 150 тыс. чалавек, большасць з іх загінула, у тым ліку 12 тыс. мірных жыхароў. Цяпер у вобласці пражывае 3621 былы вязень канцлагераў, у гады вайны яны ў асноўным былі непаўналетнімі.
– Тое, што на гэтым святым месцы ў гэты дзень сабралася столькі людзей, яшчэ раз даказвае, што беларусы не забываюць пра подзвігі сваіх продкаў і пакуты, якія яны перажылі ў гады вайны. Памяць жыве ў нашых сэрцах, бо забыць пра злачынствы фашыстаў і іх памагатых немагчыма. Заваёўнікі стварылі гіганцкую сетку канцлагераў на тэрыторыях акупаваных імі краін, ператвораных у месцы арганізаванага забойства мільёнаў людзей. Крывавая і жорсткая вайна не шкадавала нікога, нават дзяцей. З тых, хто апынуўся ў засценках, выжыў толькі адзін з дванаццаці. Вязні былі закладнікамі, донарамі, біялагічнай сыравінай для генетычных эксперыментаў, — сказаў старшыня абласнога Савета дэпутатаў Уладзімір Цярэнцьеў. — Міжнародны ваенны трыбунал у Нюрнбергу ў 1946 годзе прызнаў, што зняволенне мірных грамадзян замежных дзяржаў і іх выкарыстанне ў інтарэсах Германіі — не толькі ваеннае, але і злачынства супраць чалавечнасці.
Сярод еўрапейскіх народаў найбольшыя людскія і матэрыяльныя страты ў перыяд Вялікай Айчыннай панесла Беларусь — на Віцебшчыне загінуў кожны трэці жыхар. Таму гэтая старонка гісторыі — незагойная рана для нашай краіны.
— Толькі ў канцлагеры «5-ы полк» было знішчана каля 80 тыс. чалавек, — паведаміў Уладзімір Уладзіміравіч. — Як пісаў наш зямляк, народны пісьменнік Беларусі Васіль Быкаў, памяць пра крывавыя выпрабаванні мінулай вайны ёсць лепшы гарант міру. Гэтыя словы не губляюць сваёй актуальнасці сёння. Мы нізка схіляем галаву перад тымі, хто адстаяў незалежнасць роднага краю.
Нягледзячы на وهلة ўзрост, ушанаваць памяць загінуўшых прыйшлі і тыя, каму давялося перажыць жахі акупацыі і знаходжання ў канцлагеры.
— Ветэранаў, на жаль, становіцца ўсё менш. Мы застаёмся апошнімі сведкамі вайны і абавязаны расказаць падрастаючаму пакаленню праўду пра тыя падзеі, — сказаў старшыня абласной арганізацыі Беларускай асацыяцыі былых непаўналетніх вязняў фашызму Фёдар Ціханаў. — Нашы актывісты выступаюць ва ўстановах адукацыі, удзельнічаюць у мерапрыемствах, прысвечаных памятным датам і дзяржаўным святам, а таксама дапамагаюць сваім аднагодкам, якія сталі інвалідамі.
У кожнага, хто перажыў вайну, свае ўспаміны, але аб'ядноўвае іх адно — боль страты блізкіх і нечалавечыя ўмовы існавання.
— Бацька пайшоў на фронт, а я разам з маці і двума сёстрамі засталася ў Віцебску. Напачатку вясны 1943 года немцы зладзілі аблаву, пагрузілі нас у таварныя вагоны і адправілі ў Германію. У лагеры-турме дарослыя і падлеткі працавалі на чыгунцы, а маленькія дзеці накшталт мяне заставаліся адны ў бараках на цэлы дзень. Выжыць удалося толькі дзякуючы старэйшым, якія прыносілі ягады, каб было хоць нешта пажаваць, — расказала Еўдакія Коласва. — Калі нас вызвалілі амерыканцы, то прапаноўвалі застацца, але мама не пагадзілася, спадзеючыся на радзіме сустрэцца з бацькам. Не ўдалося: атрымалі паведамленне, што ён прапаў без вестак.
— Калі немцы падыходзілі да Віцебска, ішла эвакуацыя, але наша сям'я не паспела з'ехаць. Нас адправілі ў Германію. Маці і бацька працавалі, а я, як і іншыя малыя, у гэты час была прадастаўлена сама сабе. З ежы былі толькі крапіва і гнілая бульба, — узгадвала Лідзія Антанёненка. — Пасля вызвалення тата пайшоў у армію і загінуў у першым жа баі…
Пажылыя людзі, нягледзячы на хваробы, працягваюць удзельнічаць у гераічна-патрыятычным выхаванні моладзі. Так, напярэдадні мітынгу яны сустрэліся з навучэнцамі ў гімназіі №3 і СШ №38, каб расказаць ім пра жахі вайны, стойкасць і мужнасць беларусаў, важнасць захавання міру на зямлі і праўдзівай гісторыі.