У Віцебскай гарадской цэнтральнай паліклініцы ўдвая павялічылі магутнасці ПЦР-лабараторыі па выяўленні COVID-19
Прыйшоў сезон халадоў — і падступны ковідны вірус зноў распраўляе плечы. Змяняе свой твар, спрабуе затаіцца ў арганізме і ўдарыць там, дзе найбольш балюча… Але, калі яшчэ паўтара года таму мы панічна ўспрымалі любую навіну, звязаную з COVID-19, цяпер на змену збянтэжанасці прыйшлі выразнасць стратэгіі, аператыўнасць дзеянняў, гатоўнасць да новых выклікаў пандэміі, моцнае тэхнічнае аснашчэнне і масавая вакцынацыя.
З дыягностыкай інфекцыі, якая ахапіла ўвесь свет, у Беларусі таксама няма праблем. Карэспандэнт «Р» праверыла гэта на прыкладзе Віцебскай гарадской цэнтральнай паліклінікі, якая адной з першых у краіне адкрыла на сваёй базе лабараторыю ПЦР, а цяпер удвая павялічыла яе магутнасці.
Толькі некалькі гадзін ад моманту забору матэрыялу — COVID хутка выяўляюць з дапамогай спецыяльных тэст-сістэм.
— Нягледзячы на добрае аснашчэнне, даводзілася нялёгка. На той момант ПЦР-дыягностыкай віруса займаліся лічаныя лабараторыі, а колькасць пацыентаў павялічвалася. Мы рабілі забор мазкоў і дастаўлялі іх у лабараторыю абласнога Цэнтра гігіены, эпідэміялогіі і грамадскага здароўя. А ведь туды ж адпраўлялі аналізы і практычна ўсе медустановы вобласці. Загружаны даследаваннямі былі і іншыя лабараторыі горада — інфекцыйнай бальніцы, абласнога радзільнага дома, скурна-венералагічнага дыспансера.
Пацыенты нерваваліся —
Арсенал новай тэхнікі
Наййноўшая шматпрофільная паліклініка, аснашчаная па апошнім слове тэхнікі, была адкрыта ў Віцебску ў сакавіку 2019-га. Хто ведаў тады, што гэта наваселле прыйдзецца як нельга дарэчы? Бо праз год урачы ВГЦП ужо на поўную моц змагаліся з COVID-19. А ў іх арсенале вельмі своечасова апынуліся і апарат камп'ютарнай тамаграфіі, і выдатна абсталяваная лабараторыя. Галоўны ўрач Станіслаў Цітовіч успамінае:— Нягледзячы на добрае аснашчэнне, даводзілася нялёгка. На той момант ПЦР-дыягностыкай віруса займаліся лічаныя лабараторыі, а колькасць пацыентаў павялічвалася. Мы рабілі забор мазкоў і дастаўлялі іх у лабараторыю абласнога Цэнтра гігіены, эпідэміялогіі і грамадскага здароўя. А ведь туды ж адпраўлялі аналізы і практычна ўсе медустановы вобласці. Загружаны даследаваннямі былі і іншыя лабараторыі горада — інфекцыйнай бальніцы, абласнога радзільнага дома, скурна-венералагічнага дыспансера.
Пацыенты нерваваліся —
іх можна зразумець, бо кожны хваляваўся за сваё здароўе і хацеў хутчэй здаць тэст. Абмеркавалі гэту праблему на ўзроўні гарвыканкама і вырашылі набыць сваю ўласную ПЦР-лабараторыю з усім шлейфам абсталявання. На шчасце, прыдатных для яе размяшчэння памяшканняў у нас дастаткова. Выдзелілі асобны блок. Пакупку прафінансаваў гарадскі бюджэт.
З'яўленне ПЦР-лабараторыі пашырыла магчымасці медыкаў. Распрацавалі лагістыку, і ВГЦП стала праводзіць даследаванні для іншых паліклінік горада. 200 тэстаў у дзень — такіх магутнасцей на першапачатковым этапе было дастаткова.
Перад даследаваннем пробы злучаюць з рэагентамі — вірус будзе як на далоні.
— Калі скончылася трэцяя хваля, віцябляне масава кінуліся на адпачынак за мяжу, — знаёміць мяне з храналогіяй Станіслаў Іосіфавіч. — З віцебскага аэрапорта да мора рэгулярна адпраўляліся чартары. І кожнаму падарожніку патрабаваўся тэст, які пацвярджае адсутнасць COVID-19. Нягледзячы на тое, што ў вобласці ўжо адкрыліся некалькі новых лабараторый (у тым ліку ў такіх гарадах, як Орша, Полацк, а цяпер і Браслаў), колькасць заявак на даследаванне ўзрасла.
Таму ўжо з мая мы сталі выдаваць сертыфікаты для замежных паездак. Пад авіярэйс часам даводзілася рабіць па 150—200 тэстаў. Каб гэта ніякім чынам не адбілася на аператыўнасці дыягностыкі па паказаннях хворых пацыентаў, прыйшоў час ствараць некаторы рэзерв магутнасцей.
За дапамогай адміністрацыя цэнтральнай паліклінікі звярнулася да найбуйнейшых прадпрыемстваў горада. Тыя з гатоўнасцю адгукнуліся. У выніку талакой купілі яшчэ адзін камплект абсталявання для малекулярна-генетычнага аналізу — другі ПЦР-ампліфікатар. У выніку магутнасці лабараторыі павялічыліся ўдвая, цяпер яна абслугоўвае ўсе паліклінікі горада.
…Заходжу на сайт ВГЦП. Для платных заявак адкрыта электронная запіс — вельмі зручна, калі самому можна выбраць і дзень, і час здачы аналізу. Калі раней трэба было паклапаціцца пра тэст прыкладна за пару тыдняў да паездкі, то сёння цалкам рэальна запісацца нават на заўтра. Што ж, пазнаёмімся бліжэй з тактыкай выяўлення віруса.
…Вось ён, супермагутны мазгавы цэнтр, дзе ўрачы лабараторнай дыягностыкі з дапамогай сучаснай камп'ютарнай тэхнікі старанна адшуквірус, няшчадна адразаючы ўсе яго хітрыкі схавацца. Бесгукава функцыянуюць амплифікатары. У кожным з іх па 96 проб. На маніторы — незразумелыя для дылетанта хутка зменлівыя каляровыя графікі. Жанна Анатольеўна паказвае раздрукоўку вынікаў папярэдняй партыі: у графе закадаваных пацыентаў шмат чырвоных палосак — значыць, вірус выяўлены.
Рэзервовыя магутнасці
Нямала вядома, што з кожнай новай хваляй каранавіруса мы спадзяемся на тое, што яна — апошняя. На жаль… Але людзі навучыліся жыць ва ўмовах пандэміі. І адпачываць таксама.— Калі скончылася трэцяя хваля, віцябляне масава кінуліся на адпачынак за мяжу, — знаёміць мяне з храналогіяй Станіслаў Іосіфавіч. — З віцебскага аэрапорта да мора рэгулярна адпраўляліся чартары. І кожнаму падарожніку патрабаваўся тэст, які пацвярджае адсутнасць COVID-19. Нягледзячы на тое, што ў вобласці ўжо адкрыліся некалькі новых лабараторый (у тым ліку ў такіх гарадах, як Орша, Полацк, а цяпер і Браслаў), колькасць заявак на даследаванне ўзрасла.
Таму ўжо з мая мы сталі выдаваць сертыфікаты для замежных паездак. Пад авіярэйс часам даводзілася рабіць па 150—200 тэстаў. Каб гэта ніякім чынам не адбілася на аператыўнасці дыягностыкі па паказаннях хворых пацыентаў, прыйшоў час ствараць некаторы рэзерв магутнасцей.
За дапамогай адміністрацыя цэнтральнай паліклінікі звярнулася да найбуйнейшых прадпрыемстваў горада. Тыя з гатоўнасцю адгукнуліся. У выніку талакой купілі яшчэ адзін камплект абсталявання для малекулярна-генетычнага аналізу — другі ПЦР-ампліфікатар. У выніку магутнасці лабараторыі павялічыліся ўдвая, цяпер яна абслугоўвае ўсе паліклінікі горада.
…Заходжу на сайт ВГЦП. Для платных заявак адкрыта электронная запіс — вельмі зручна, калі самому можна выбраць і дзень, і час здачы аналізу. Калі раней трэба было паклапаціцца пра тэст прыкладна за пару тыдняў да паездкі, то сёння цалкам рэальна запісацца нават на заўтра. Што ж, пазнаёмімся бліжэй з тактыкай выяўлення віруса.
Мазгавы цэнтр
Загадчыца клініка-дыягнастычнай лабараторыі Жанна Маскіна катэгарычная: у так званую брудную зону, дзе апрацоўваюць узоры мазкоў і вылучаюць РНК, мне ўваход забаронены. А вось у чыстую, дзе працуюць ПЦР-ампліфікатары, зайсці дазваляюць. Праўда, у адпаведным абмундзіраванні.…Вось ён, супермагутны мазгавы цэнтр, дзе ўрачы лабараторнай дыягностыкі з дапамогай сучаснай камп'ютарнай тэхнікі старанна адшуквірус, няшчадна адразаючы ўсе яго хітрыкі схавацца. Бесгукава функцыянуюць амплифікатары. У кожным з іх па 96 проб. На маніторы — незразумелыя для дылетанта хутка зменлівыя каляровыя графікі. Жанна Анатольеўна паказвае раздрукоўку вынікаў папярэдняй партыі: у графе закадаваных пацыентаў шмат чырвоных палосак — значыць, вірус выяўлены.
Чырвоныя радкі — вірус выяўлены.
— Гэта мы глядзім вынікі даследаванняў тых людзей, якіх накіроўвалі ўчастковыя тэрапеўты, — тлумачыць загадчыца лабараторыі. — То бок, у іх былі адпаведныя сімптомы. Таму і такая шчыльнасць выяўленняў. Вось урачы пазначаюць у накіраваннях — працяглая субфебрыльная тэмпература, пнеўманія, страта нюху… Так што «плюс» — гэта ўжо пацвярджэнне клінічнай карціны. Што тычыцца будучых турыстаў, то выяўленні нячастыя. Але за кожным з іх — папярэджанне лішніх фінансавых страт чалавека. Добра, што турфірмы страхуюць вымушаныя адмовы ад падарожжаў. Бо нават калі ў чалавека яшчэ няма ніякіх сімптомаў, плынь хваробы непрадказальная. Апынуцца за мяжой у такім стане — вельмі рызыкоўна…
Гляджу на адзін з графікаў — прамая лінія хутка ўзлятае ўверх. Мне каментуюць:
— Відаць, чалавек захварэў зусім нядаўна — у яго максімальная канцэнтрацыя інфекцыі. А вось тут вірусная нагрузка відавочна падае: справа ідзе да выздараўлення…
Правільна прачытаць гэтыя графікі-схемы можа толькі спецыяліст высокага класа. Такіх тут, у лабараторыі ВГЦП, нямала: тут працуюць пяць урачоў лабараторнай дыягностыкі і каля дзясятка фельчараў-лабарантаў. Штодня, у залежнасці ад загрузкі, яны праводзяць 400—700 даследаванняў. Працуюць па шэсць-сем дзён на тыдзень. У выпадку неабходнасці магутнасці могуць быць павялічаны.
— На жаль, скептыкаў усё яшчэ нямала, — распавядае Станіслаў Іосіфавіч. — Ведаеце, як паступае большасць з іх? Бягуць усёй сям'ёй на прышчэпку толькі тады, калі цяжка захварэе каранавіруснай інфекцыяй нехта са сваякоў, блізкіх, знаёмых. Так рабіць нельга, упускаецца каштоўны час.
На шчасце, многія гэта разумеюць. Цяпер мы штодня прышчэпліваем па 800—1000 чалавек. Гаворка ідзе пра першасных пацыентаў. Ім прапануем як расійскую вакцыну, так і кітайскую. Тэмпы іммуніфікацыі растуць. І гэта добра. Заўважана: вірус актыўна «вышуквае» асоб, у якіх зусім няма ніякай абароны: яны раней не хварэлі і пакуль не прывіваліся. Так што таму, хто клапоціцца пра сваё здароўе, трэба хутчэй рабіць высновы…
Галоўны ўрач не хавае, што ў апошнія тыдні рэгіструецца новы ўсплёск захворвання. Чацвёртая хваля дакацілася і да Віцебска. Прыняты адпаведныя меры: удвая павялічана колькасць выязных ковідных брыгад. Да працы ў паліклініках ужо прыцягнута звыш паўсотні студэнтаў старэйшых курсаў медуніверсітэта. Сёлета ў гэтыя ўстановы прыйшло каля 50 маладых спецыялістаў і больш за 30 інтэрнаў.
— Дзякуючы ўжо адпрацаваным метадам барацьбы з вірусам абстаноўка стабільная і прадказальная, ніякай надзвычайшчыны няма, — адзначае Станіслаў Цітовіч. — Больш спакойна паводзяць сябе і пацыенты. Разам з тэрмометрам у многіх хатніх аптэчках ужо з'явіліся прыборы для вымярэння сатурацыі крыві. Наладжваная дакладная сістэма працы з хворымі, якія знаходзяцца на лячэнні ў хатніх умовах. Дарэчы, на хаце цяпер мы пакідаем разы ў два больш хворых з пнеўманіямі, чым накіроўваем у стацыянары.
Але ў кожным канкрэтным выпадку прымаецца ўзважанае рашэнне, зыходзячы з ацэнкі стану пацыента і яго бытавых магчымасцей. Але аператыўна пастаўлены дыягназ з'яўляецца асновай асноў. Так што ўзмацненне лабараторных магутнасцей — патрабаванне часу. У барацьбе з вірусам мы сталі яшчэ мацнейшымі.
— Гэта мы глядзім вынікі даследаванняў тых людзей, якіх накіроўвалі ўчастковыя тэрапеўты, — тлумачыць загадчыца лабараторыі. — То бок, у іх былі адпаведныя сімптомы. Таму і такая шчыльнасць выяўленняў. Вось урачы пазначаюць у накіраваннях — працяглая субфебрыльная тэмпература, пнеўманія, страта нюху… Так што «плюс» — гэта ўжо пацвярджэнне клінічнай карціны. Што тычыцца будучых турыстаў, то выяўленні нячастыя. Але за кожным з іх — папярэджанне лішніх фінансавых страт чалавека. Добра, што турфірмы страхуюць вымушаныя адмовы ад падарожжаў. Бо нават калі ў чалавека яшчэ няма ніякіх сімптомаў, плынь хваробы непрадказальная. Апынуцца за мяжой у такім стане — вельмі рызыкоўна…
Гляджу на адзін з графікаў — прамая лінія хутка ўзлятае ўверх. Мне каментуюць:
— Відаць, чалавек захварэў зусім нядаўна — у яго максімальная канцэнтрацыя інфекцыі. А вось тут вірусная нагрузка відавочна падае: справа ідзе да выздараўлення…
Правільна прачытаць гэтыя графікі-схемы можа толькі спецыяліст высокага класа. Такіх тут, у лабараторыі ВГЦП, нямала: тут працуюць пяць урачоў лабараторнай дыягностыкі і каля дзясятка фельчараў-лабарантаў. Штодня, у залежнасці ад загрузкі, яны праводзяць 400—700 даследаванняў. Працуюць па шэсць-сем дзён на тыдзень. У выпадку неабходнасці магутнасці могуць быць павялічаны.
«Не слухайце скептыкаў!»
На сённяшні дзень у Віцебску прышчэпку ад COVID-19 атрымаў кожны пяты дарослы чалавек. Але галоўны ўрач цэнтральнай паліклінікі горада Станіслаў Цітовіч канстатуе: для стварэння грамадскага імунітэту гэтага недастаткова.— На жаль, скептыкаў усё яшчэ нямала, — распавядае Станіслаў Іосіфавіч. — Ведаеце, як паступае большасць з іх? Бягуць усёй сям'ёй на прышчэпку толькі тады, калі цяжка захварэе каранавіруснай інфекцыяй нехта са сваякоў, блізкіх, знаёмых. Так рабіць нельга, упускаецца каштоўны час.
На шчасце, многія гэта разумеюць. Цяпер мы штодня прышчэпліваем па 800—1000 чалавек. Гаворка ідзе пра першасных пацыентаў. Ім прапануем як расійскую вакцыну, так і кітайскую. Тэмпы іммуніфікацыі растуць. І гэта добра. Заўважана: вірус актыўна «вышуквае» асоб, у якіх зусім няма ніякай абароны: яны раней не хварэлі і пакуль не прывіваліся. Так што таму, хто клапоціцца пра сваё здароўе, трэба хутчэй рабіць высновы…
Галоўны ўрач не хавае, што ў апошнія тыдні рэгіструецца новы ўсплёск захворвання. Чацвёртая хваля дакацілася і да Віцебска. Прыняты адпаведныя меры: удвая павялічана колькасць выязных ковідных брыгад. Да працы ў паліклініках ужо прыцягнута звыш паўсотні студэнтаў старэйшых курсаў медуніверсітэта. Сёлета ў гэтыя ўстановы прыйшло каля 50 маладых спецыялістаў і больш за 30 інтэрнаў.
— Дзякуючы ўжо адпрацаваным метадам барацьбы з вірусам абстаноўка стабільная і прадказальная, ніякай надзвычайшчыны няма, — адзначае Станіслаў Цітовіч. — Больш спакойна паводзяць сябе і пацыенты. Разам з тэрмометрам у многіх хатніх аптэчках ужо з'явіліся прыборы для вымярэння сатурацыі крыві. Наладжваная дакладная сістэма працы з хворымі, якія знаходзяцца на лячэнні ў хатніх умовах. Дарэчы, на хаце цяпер мы пакідаем разы ў два больш хворых з пнеўманіямі, чым накіроўваем у стацыянары.
Але ў кожным канкрэтным выпадку прымаецца ўзважанае рашэнне, зыходзячы з ацэнкі стану пацыента і яго бытавых магчымасцей. Але аператыўна пастаўлены дыягназ з'яўляецца асновай асноў. Так што ўзмацненне лабараторных магутнасцей — патрабаванне часу. У барацьбе з вірусам мы сталі яшчэ мацнейшымі.