У Віцебскай Ратушы адкрылася ўнікальная выстава даспехаў

Выстава даспехаў і ўзбраення 16-17 стагоддзяў «Чорныя вершнікі» з калекцыі Сяргея Нурматава, якая адкрываецца ў Віцебскім абласным краязнаўчым музеі, уяўляе вялікую цікавасць для аматараў ваеннай гісторыі і гісторыі зброі. Наведвальнікі змогуць акунуцца ў эпоху самых бясстрашных і адчайных воінаў еўрапейскіх армій XVI – XVII стст. – «чорных д'яблаў» - кірасіраў, копейшчыкаў і г.д.

На ёй прадстаўлены дакладныя копіі даспехаў, якія насілі воіны заходнееўрапейскіх краін у перыяд пераходу ад сярэднявечных рыцарскіх апалчэнняў да масавых рэгулярных армій. 16-17 стагоддзі – час росквіту ваеннага мастацтва ў Заходняй Еўропе. На месца феадальнай рыцарскай конніцы прыходзіць рэгулярная армія, якая складаецца з трох асноўных родаў войскаў: пяхоты, кавалерыі і артылерыі. Асновай іх узбраення становіцца агнястрэльная зброя – стрэльба (мушкет) у пяхоты, пісталет – у кавалерыі. Важным сродкам вядзення бою становіцца артылерыя. Узнікаюць устойлівыя воінскія падраздзяленні і часткі (рота, батальён, эскадрон, батарэя, полк).

Ідзе працэс стандартызацыі ўзбраення, як наступальнага, так і абарончага.

Вялікую ролю ў гэту эпоху працягваў адыгрываць абарончы даспех, асабліва ў цяжкай кавалерыі – у кірасіраў, рэйтараў у Заходняй Еўропе, «крылатых» або панцырных гусар у Вялікім Княстве Літоўскім і Рэчы Паспалітай. Аднак, у адрозненне ад сярэднявечных рыцарскіх даспехаў, цяжкіх і нязручных, даспех 16-17 стагоддзяў якасна змяніўся. Асновай лат стала кіраса – кампанент абарончага ўзбраення, які прыкрываў тулава чалавека. Асабліва папулярнымі былі італьянскія і нямецкія латы.

Акрамя кірасы ў склад даспеха ўваходзілі сегментныя набедрэннікі да каленаў, накаленнiкi, латная абарона локцяў (налокацi) і рук (латныя пальчаткі), латнае ажерелье і шлем. Найбольш папулярным тыпам шлема быў бургуньот з казырком і нащечнікамі.

На выставе прадстаўлены кірасірскія, рэйтарскія і турнірныя даспехі, вырабленыя па ўзоры нямецкіх і італьянскіх даспехаў 16-17 стагоддзяў.

Важным элементам ахоўнага ўзбраення заставаўся шчыт. У канцы 15-пачатку 16 стагоддзяў у Еўропе знайшлі шырокае прымяненне невялікія круглыя шчыты з цэнтральнай часткай, выцягнутай наперад накшталт шыпа. Сярод іх можна вылучыць заходнееўрапейскія рыцарскія рэнесансныя шчыты – рондашы. Такія шчыты прадстаўлены і ў экспазіцыі.

Ад рыцарскіх часоў захаваўся і конскі даспех, які абараняў баявога каня. Ён складаўся з латнага намордніка, нагрудных лат і лат на круп для абароны каня. На выставе прадстаўлены конскія налобнікі і нагалоўнікі.

На узбраенні цяжкай кавалерыі Еўропы знаходзіліся пісталеты (1-2 у кірасіраў і «крылатых» гусар, 3-5 у рэйтараў) і разнастайная халодная зброя. Разам з агнястрэльнай халодная зброя была і на ўзбраенні пехацінцаў - пікінёраў. У экспазіцыі прадстаўлена разнастайная ўдарная і лязговая зброя 16-17 стагоддзяў: рапіра, меч, дзіда, кулачная булава, кінжал, шастапер, чакан, алебарда, шабля.

Такім чынам, экспазіцыя дае ўяўленне аб развіцці даспехаў і ўзбраенняў у Заходняй Еўропе 16-17 стагоддзяў і спрыяе паглыбленню ведаў па дадзенай тэме.

Сяргей Нурматаў – адзін з нямногіх у СНД майстроў даспешных спраў, аўтар унікальных экзэмпляраў даспехаў, напрыклад, даспеха імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі, караля Іспаніі Карла V. У свеце іх усяго два камплекты. Адзін, арыгінальны, знаходзіцца ў Мадрыдзе, другі – дакладная копія – у Сяргея Нурматава.

Любы наведвальнік выставы можа акунуцца ў мінулае, прымерыць даспех і ў дадатак зрабіць фота на памяць.

Выстава будзе працаваць у Віцебскім абласным краязнаўчым музеі (будынак Ратушы, вул. Леніна, 36) з 17 ліпеня па верасень 2015 года. Кантактны тэлефон – 36-05-87.