Віцебск першым у Беларусі ўвайшоў у глабальную сетку гарадоў, якія навучаюцца. Якія перавагі гэта дае?
Пра тое, якія яшчэ перавагі з'явяцца ў віцябчан, і пра ініцыятывы грамадзян распавяла дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь Таццяна Старынская, якая з'яўляецца адным з каардынатараў праекта «Віцебск – навучальны горад».
На Міжнароднай канферэнцыі па навучальных гарадах, якая прайшла ў Пекіне 21 – 23 кастрычніка 2013 года, была прынята дэкларацыя, у якой адлюстраваны задачы глабальнага праекта: у адзінстве дзейнасці ўрадавых і няўрадавых арганізацый, прыватнага бізнесу і радавых грамадзян дамагчыся ўстойлівага развіцця гарадоў, стварыць гарманічнае, бяспечнае і інклюзіўнае грамадства.
– Таццяна Аляксандраўна, у чым заключаецца асноўная ідэя праекта?
– Навучальны горад – жывы арганізм, які развіваецца бесперапынна.
Жыхары, арганізацыі і, вядома, мясцовая ўлада павінны працаваць разам для павышэння якасці жыцця: гэта ўключае паляпшэнне экалогіі і ўрбаністычнай прасторы, стварэнне ўмоў для рэалізацыі творчых ідэй і праектаў, умацаванне сацыяльнай згуртаванасці.
І што важна – адукацыю варта выводзіць за межы традыцыйных інстытутаў, прадастаўляючы магчымасць усім слаям насельніцтва незалежна ад узросту навучацца новаму, каб не выпадаць з абоймы сучаснасці.
Калі раней непісьменным лічыўся чалавек, які не ўмее чытаць і пісаць, то цяпер – той, хто не хоча навучацца або пераабучацца на працягу ўсяго жыцця.
Для развіцця ў Віцебску ёсць усе перадумовы: ужо цяпер адкрыта мноства курсаў, якія наведваюць сотні слухачоў ва ўзросце ад 18 да 82 гадоў.
Акрамя інстытута падрыхтоўкі і перападрыхтоўкі кадраў, своеасаблівыя бліц-курсы арганізуюць у ВНУ.
Іх можна арганізаваць і на прадпрыемствах. На адной са сустрэч з працоўнымі калектывамі ў Віцебску я як дэпутат закранула гэту тэму. І аказалася, што яна актуальная. Кіраўніцтва прадпрыемства адзначыла, што супрацоўніцтва з еўрапейскімі фірмамі часам ускладнена з-за слабой моўнай базы.
Першакласны перакладчык, якога запрашаюць са боку, часцяком не ведае спецыфікі вытворчасці, прафесійнай тэрміналогіі, таму і ўзнікаюць складанасці. Дык чаму б пасля працоўнага дня прама на прадпрыемстве не праводзіць, да прыкладу, урокі англійскай мовы, асабліва для работнікаў аддзелаў збыту?
Бо ўжо заўважана, што спецыяліст, які валодае замежнай мовай і ведамі аб тэхналогіях вытворчасці канкрэтнага прадпрыемства, у разы паспяховей праводзіць перамовы з замежнымі калегамі.
– Як кіраўніцтва прадпрыемстваў можа знайсці кваліфікаваных педагогаў для падобных навучальных праграм?
– На сайце Віцебскага гарвыканкама размешчаны банэр «Віцебск – навучальны горад», дзе з часам будуць пазначаны ўсе магчымыя курсы (платныя і бясплатныя) і мерапрыемствы, якія праводзяцца ў абласным цэнтры.
Калі спатрэбіцца дадатковая інфармацыя, можна звярнуцца да каардынатараў праекта – да мяне і старшыні гарадскога Савета дэпутатаў Уладзіміра Белевіча.
Мы дапаможам знайсці спецыялістаў вузкага профілю. Іх у Віцебску дастаткова, але часам кіраўнікі прадпрыемстваў пра гэта не ведаюць, запрашаюць кансультантаў са сталіцы. А бо ўсё літаральна ў крокавай даступнасці.
Таццяна Старынская: Вядома, інтэрнэт у плане пошуку звестак карысны, але з-за перабольшання інфармацыі людзі вельмі часта не знаходзяць патрэбнае
У вялікім патоку спасылак і артыкулаў чалавек губляецца, хутка астывае да шуканага аб'екта. Наша задача як каардынатараў праекта – сабраць усе кантакты і інфармацыю разам. Зразумела, база такіх даных будзе папаўняцца.
– Ці можна гаварыць аб першых выніках рэалізацыі праекта?
– Пакуль горад толькі пачынае рух у гэтым напрамку, але цешыць, што людзі адгукаюцца. Не застаюцца ўбаку грамадскія аб'яднанні і арганізацыі, жыхары горада. Апошнім часам на прыём грамадзян хто-небудзь абавязкова прыходзіць з прапановамі і ініцыятывамі для праекта «Віцебск – горад, які навучаецца».
Пенсіянеры выказалі жаданне сваімі сіламі добраўпарадкаваць батанічны сад Віцебска і парк ім. Савецкай Арміі (Мазурына)
Да прыкладу, пенсіянеры выказалі жаданне сваімі сіламі добраўпарадкаваць батанічны сад Віцебска і парк ім. Савецкай Арміі (Мазурына): дапамагчы высадзіць кветкі і саджанцы дрэў, добраўпарадкаваць месцы адпачынку і гэтак далей. Відаць, што віцябляне неабыякавыя, хочуць зрабіць свой горад лепшым.
– Атрымліваецца, што праз адукацыю і выхаванне мы ідзем да разумення таго, што будзе карысна не толькі для канкрэтнага чалавека ці прадпрыемства, але і горада ў цэлым?
– Шмат у чым гэта так. Але адукацыя павінна цесна ўзаемадзейнічаць са сферамі культуры і эканомікі. Толькі ў адзінстве гэтых трох галін можна дамагчыся значных вынікаў.
Прывяду бытавы прыклад: нашы суайчыннікі часам не грэбуюць не проста не даносіць пакеты са смеццем да кантэйнера ў двары, але і нават выкідваць з вокнаў. Аднак апынуўшыся за мяжой, паводзяць сябе па-іншаму. І справа не ў тым, што яны паважаюць замежныя краіны, а ў тым, што там за падобныя дзеянні прадугледжаны вялікія штрафы.
Злавіць кожнага за руку немагчыма. Таму ў дадзеным выпадку апраўдана агульная праца і жыхароў, і ўлады, і праваахоўнікаў. Пакараны рублём грамадзянін перастане смеціць, у дварах стане чысцей, і ўборка ўжо не будзе патрабаваць дадатковых затрат: не давядзецца, да прыкладу, лішні раз за сродкі жыхароў наймаць смеццявозы. Да таго ж экапрастора кожнага двара стане чысцейшай.
Хачу падкрэсліць: калі кожны чалавек навучыцца берагчы тое месца, дзе ён жыве, як толькі яго адукацыйны і культурны ўзроўні паднімуцца, гэта адразу ж адлюструецца на дабрабыце грамадства.
– Акрамя фінансавых, экалагічных і культурных паляпшэнняў, што яшчэ Віцебску можа даць удзел у гэтым праекце?
– Міжнароднае партнёрства і піяр горада на сусветнай арэне. Гэта, паверце, дарагога каштуе.
Скажу шчыра, хоць мне як патрыёту гэта горка прызнаваць, Беларусь не настолькі вядомая ў свеце, як еўрапейскія ці нават азіяцкія краіны.
Калі наша суайчынніца, выдатная спартсменка, алімпійская чэмпіёнка Дар'я Домрачава ў Пхёнчхане, завяршаючы біятлонную эстафету, прыйшла да фінішу з беларускім сцягам, карэйскія прадпрымальнікі сталі цікавіцца нашай дзяржавай: дзе яна знаходзіцца і чым славіцца, ці можна наладзіць дзелавыя сувязі з нашым бізнес-супольнасцю. Вось што гэтая далікатнай жанчына зрабіла для Беларусі – абудзіла цікавасць да нашай краіны.
Уступленне Віцебска ў глабальную сетку гарадоў, якія навучаюцца (а іх, заўважу, 250 у 56 краінах) – гэта выдатны шанец заявіць пра сябе.
Паўночнай сталіцы Беларусі ёсць чым ганарыцца, а галоўнае, з ім звязана сусветна вядомае імя – Марк Шагал. Яго трэба пазіцыянаваць і прасоўваць як брэнд, па якім нас лёгка могуць пазнаваць.
Затым, бліжэй пазнаёміўшыся з Віцебскам, замежнікі адкрыюць для сябе імёны іншых знакамітых асоб і яркія падзеі горада – міжнародныя фестывалі мастацтваў «Славянскі базар» і сучаснай харэаграфіі IFMC і г. д.
У Паўднёвай Карэі, напрыклад, 44 гарады, якія навучаюцца, іх адбіраюць на конкурснай аснове, прад'яўляючы сур'ёзныя патрабаванні для атрымання гэтага статусу. І ў Германіі так жа. Менавіта таму для Віцебска быць у ліку выбраных – вельмі прэстыжна.
Па Пекінскай дэкларацыі гарады, якія навучаюцца, адкрыты і апрыёры гатовыя да ўзаемадзеяння паміж сабой, яны не могуць адмовіць дэлегацыі з іншай краіны наведаць іх і абавязаны арганізаваць прыём, калі пададзена такая заяўка. Дапусцім, у Віцебску пабудавалі сучасны завод. У еўрапейскім горадзе, які навучаецца, вырабляюць самае перадавое абсталяванне, у якім якраз мае патрэбу наш прамысловы пачатковец.
Кіраўніцтва завода паведамляе каардынатару горада, які навучаецца, аб жаданні адправіць на азнаямленне з абсталяваннем сваю дэлегацыю, той звязваецца са сваім замежным калегам і дамаўляецца аб візіце.
Транспартныя выдаткі лягуць на заяўніка, але любыя затраты будуць апраўданы, калі абмен вопытам прынясе свае плады як у эканамічным плане, так і ў частцы ўсталявання асабістых сувязяў.
– Людзі не заўсёды прымаюць новаўвядзенні адразу і з распасцёртымі абдымкамі. Ці ёсць якія-небудзь цяжкасці на пачатковым этапе рэалізацыі праекта?
– Не памылюся, калі скажу, што няпроста ў псіхалагічным аспекце. Як вы слушна заўважылі, усякае новаўвядзенне на старце выклікае ў людзей неадназначную рэакцыю, часцей за ўсё – непрыманне і адмаўленне. «Зноў вучыцца пасля атрымання двух, а то і трох дыпломаў? Нам гэта не трэба!» – так лічаць многія. Аднак навучальны горад – гэта не толькі акадэмічная адукацыя, але і так званая нефармальная.
Апошнім часам нямала назіраецца тэндэнцыя прафесійнага выгарання: пасля 5 – 10 гадоў праца пачынае здавацца механічнай, аднастайнай з-за шматразова паўтараемых аднатыпных аперацый. Супрацоўнік, які страціў да яе цікавасць, працуе з кожным годам усё менш эфектыўна. І вось тут якраз будуць карысныя розныя гурткі па інтарэсах.
Можна пайсці на курсы праграмавання для смартфонаў, гульні на гітары, пляцення з лазы – пералічваць можна бясконца.
Галоўнае для чалавека – вызначыцца самому, чаго яму не стае для паўнавартаснага жыцця, у якім, акрамя працы, будуць і захапленні, якія дапамагаюць пераключацца на іншыя заняткі і разнастаіць працоўныя будні. Чалавек, які ўмее адпачываць не толькі целам, але і душой, не проста аўтаматычна павышае прадукцыйнасць сваёй працы, а здольны генераваць крэатыўныя ідэі для развіцця прадпрыемства і, адпаведна, усяго горада ў цэлым.