Віцебская актрыса Таццяна Ліхачова: «Я не баюся старасці...»
На якія толькі хітрыкі не ідуць актрысы, каб затрымацца ў узросце "блакітных" гераінь. А час, як вядома, няўмольны. І "пераходны" перыяд жыцця абавязвае выйсці на сцэну ў так званых узроставых ролях. А да яго актрысы часам ставяцца балюча. Таццяна Ліхачова, заслужаная артыстка Беларусі, вось ужо як 40 гадоў служыць Нацыянальнаму акадэмічнаму драматычнаму тэатру імя Якуба Коласа, дыскамфорту гэтага пераходу не адчула. З лёгкасцю, уласцівай маладосці, увайшла ў паласу сталасці. Еўфрасіння Полацкая, Рагнеда, Голда... І хоць тэатральны Віцебск не забыў лірычных і характарных гераінь Ліхачовай — Джульета ў спектаклі "Рамэа і Джульета", Ганна ў "Сымоне-музыцы", Зінуля ў аднайменным спектаклі, — з ранейшай сімпатыяй прымае яе ў узроставых ролях.
— Як сябе адчуваеце? Бо ўжо далёка не сарок...
— У Рычарда Баха ёсць адно меркаванне, яно прыдатнае і да ўзросту. Ён кажа, што не існуе такой праблемы, у якой не было б каштоўнейшага для нас дару. Сталенне для некаторых жанчын не толькі праблема, але і драма. Асабіста я старасці не баюся, навошта баяцца таго, што непазбежна.
— Адкуль такі пазітыўны зарад?
— Ад мамы-грэчанкі. Яна нарадзілася ў гарах Грузіі, у вёсцы грэкаў пад назвай Іваніўка. Нашы продкі аселі ў тых мясцінах у часы турэцкіх пераследаў. Мяне аж да паўналецця адпраўлялі да бабулі з дзядулем на цэлае лета. Там я і ўвабрала здаровы погляд на жыццё. Перакананая: кожная жанчына прыгожая па-свойму. Не кажучы ўжо пра бездакорную прыгажосць. У мяне і сяброўкі ўсе — прыгажуні. Я здольная выказаць сваё захапленне прыгажосцю чалавека, якога ўпершыню бачу. Але з гадамі пачала разумець, што можна яго збянтэжыць, таму стала рабіць гэта асцярожней. Люблю глядзець на прыгожае, харчавацца апетытным і смачным... Што ямо ў прамым і пераносным сэнсе, такімі і самі з'яўляемся. Чым душу напаўняем, тое і ў свет генеруем.
— Вы часта бываеце ў Грэцыі?
— У мінулым годзе ўпершыню пабывала ў Салоніках: наведвала родзічаў, якія пасля развалу Саюза эмігравалі ў Грэцыю. Вядома, ужо са сваімі стрыечнымі братамі і сёстрамі і іх дзецьмі па-грэцку не размаўляла, хоць у дзяцінстве мову ведала, але пачуццё роднасці адчула. Ездзіла і на экскурсіі. Патрапіла ў горад Эпідаўр, дзе ёсць найстаражытнейшы тэатр. Там праходзяць фестывалі антычнай драмы. Паразіла акустыка: ва ўсіх 55 радах чуваць нават шэпт. Вядучыя тэатры свету стаяць у чарзе, каб сыграць на гэтай архестры. І вось у такім месцы, дзе збіраецца 15000 гледачоў, мне раптам нястрымна захацелася спяваць. Што на гэта штурхнула, не ведаю, напэўна, гены падштурхнулі ці, можа, цяга да пераўвасаблення. І я спявала на беларускай мове песню ў стылі рок, якую спяваю ў спектаклі "Лаbдзя роспачы", гуляючы ролю Смерці. Калі спявала, адчула містычныя пачуцці: здавалася, што я ліцадзейнічаю ў антычнай драме і вяду размову з багамі. Дарэчы, роля Смерці — адна з улюбёных: Караткевіч уклаў у вусны гэтага персанажа сусветную светапоглядную філасофію жыцця.
— Ці заўсёды важным для вас была думка мужа як акцёра, партнёра па спектаклях?
— Наша творчае партнёрства з Генадзем Шкуратовым удалося, мы цанілі думку адзін аднаго. Магчыма, калі б не тэатр, наш шлюбны саюз распаўся б: абодва — моцныя асобы, два такія тэмпераменты... Схлёстваліся ці? Вядома! Але ўмелі гасіць канфлікты: бо ўвечары разам гуляць спектакль, ды і дзеля сыноў. Па поглядзе падчас спектакля можна было зразумець: канфлікт вычарпаны.
— Чаму, на вашу думку, акцёрскія сем'і часта распадаюцца?
— Не ведаю, як у іншых. Але мы баяліся страціць адно аднаго, хоць знешне ўсё выглядала інакш. У мяне сябры, у Генадзя здымкі. "Не баішся, што ўвядуць?" — пыталіся знаёмыя. Я не баялася: Шкуратов быў адналюбам. На жанчын у яго быў погляд, як бы правільна гэта назваць, братэрскі, ці што, не той мужчынскі погляд, якім мужчына выказвае асабістае размяшчэнне да жанчыны. І жанчыны не маглі пераступіць гэту мяжу яго прыстойнасці, нават калі ім гэтага хацелася. Таму я была спакойная за наш саюз. "Ну бывае ж, раптам адчуеш да мужчыны нешта роднаснае, цёплыя пачуцці, а як у цябе?" — пыталася я ў Генадзя. А ён мне: "Навошта мне гэта адчуваць, бо ў мяне ёсць ты". Яго вельмі любілі паўсюль, дзе б ні з'яўляўся: прырода над ім пастаралася. І знешне, і душой муж быў вельмі прыгожы. У тэатр ішлі "на Шкуратова". Генадзь быў выдатным акцёрам. І сваю ролю здаровага чалавека за паўгода да смерці сыграў майстэрску: калі пачаліся праблемы з сэрцам, яму ўдалося пераканаць мяне ў тым, што хвалявацца няма чаго. Калі Генадзя не стала, ніхто не верыў, што ён сышоў з жыцця: раздаваліся званкі, і людзі пыталіся: "Гэта што, жарт ці памылка? Пераблыталі са Шмаковым? (Фёдар Шмакоў — народны артыст СССР. — заўв. аўт.)... Я доўга прыходзіла ў сябе, нібы скамянела на тры месяцы. Прайшло каля сямі гадоў, а я дагэтуль не магу ўсвядоміць, што Генадзя няма.
— Што б вы хацелі сказаць рэжысёрам, з якімі працавалі?
— Кожнага дзякую за досвед. І за яго стыль. І хоць мне бліжэй псіхалагічны тэатр, з цікавасцю працую і з рэжысёрамі, у якіх зададзена форма. Прабавала і пластыку, калі творчая маса ў асобе акцёра ўвасабляе яго ідэю. І такія спектаклі таксама патрэбныя. Яшчэ скажу: свайму тэатру я аддана бясконца, і рэжысёр мне заўсёды патрэбен. Спадзяюся, ім я таксама яшчэ спатрэблюся.
Валянцін Ждановіч, Савецкая Беларусь