Віцебская вобласць у траціню павялічыць тэмп рэканструкцыі старых меліярацыйных сістэм

Меліярацыя — задача нумар адзін. Яна была агучана Прэзідэнтам яшчэ ў лістападзе мінулага года ў ходзе выязнога пленарнага пасяджэння рэспубліканскага семінара-нарады па аднаўленні і выкарыстанні меліяраваных земляў, якое праходзіла на базе «Амкадор-КЭЗ» у Талачынскім раёне. Кіраўнік дзяржавы тады дакладна расставіў прыярытэты: каб забяспечыць урадлівасць, меліярацыі трэба надаваць значна больш увагі. Да гэтай жа тэмы Прэзідэнт вярнуўся 10 сакавіка на пасяджэнні Саўміна, прысвечаным эканамічным пытанням. Папярэдзіў: меліярацыю трэба праводзіць актыўней, у поўнай меры ўключаць у севазварот землі, падтрымліваць іх стан у належным парадку, каб угоддзі зноў не ператварыліся ў балоты. Тым больш што аб'ёмы работ зацверджаны і прафінансаваны. Як выконваецца задача? Каб даведацца адказ на гэтае пытанне, карэспандэнты «Р» адправіліся ў Віцебскую вобласць.


СКАЗАНО

— На гэтых землях вырабляецца траціна раслінаводчай прадукцыі, у тым ліку звыш паловы зялёных кармоў, неабходных для жывёлагадоўлі. Таму пытанне, быць ці не быць меліярацыі ў Беларусі, сёння нават не абмяркоўваецца. Маё найжорсткішае патрабаванне застаецца ранейшым: кожны кавалачак такой зямлі павінен быць выкарыстаны на карысць краіны

Аляксандр Лукашэнка на пленарным пасяджэнні рэспубліканскага семінара-нарады па аднаўленні і выкарыстанні меліяраваных земляў, 11 лістапада 2022 года

Неабходна паскорыцца

Падчас рэспубліканскага семінара-нарады па пытаннях меліярацыі было афіцыйна агучана: плошча меліяраваных земляў у Беларусі складае 37 працэнтаў усіх сельгасугоддзяў — амаль 3 мільёны гектараў. Каля 80 працэнтаў плошчаў сканцэнтраваны ў Брэсцкай, Віцебскай, Гомельскай і Мінскай абласцях. На гэтых землях вырабляюць траціну ўсёй раслінаводчай прадукцыі краіны, у тым ліку — звыш паловы агульных аб'ёмаў зялёных кармоў для патрэб жывёлагадоўлі.

Генеральны дырэктар КУП «Віцебскмеліяводгас» Сяргей Самохвалаў называе лічбы:


— Практычна 30 працэнтаў усіх дрэнаваных земляў находицца ў нас, на тэрыторыі Віцебскай вобласці. І 37 працэнтаў з іх выкарыстоўваюцца ўжо каля больш чым 40–50 гадоў. Таму безагаворачна падтрымліваем пазіцыю Прэзідэнта, які паставіў задачу: за 2–3 гады варта рэалізаваць тыя планы, якія калісьці намячалі на дзесяцігоддзе. Цытую Кіраўніка дзяржавы: «Прапусцім у меліярацыі яшчэ 5–7 гадоў — і вярнуцца будзе амаль немагчыма», — і гэта сапраўды так.

Як віцябляне плануюць выконваць стратэгічна важнае даручэнне? Сяргей Самохвалов распавядае: у апошнія гады тэмп работ па рамонце старых меліяратыўных сістэм і будаўніцтве новых у рэгіёне паступова расце. Але, вядома ж, гэтага недастаткова. Трэба паскорыцца. Бо пакуль ідзе рэканструкцыя адных сістэм, у непрыдатнасць з-за вялікага тэрміну эксплуатацыі прыходзяць іншыя.

— Кліматычная спецыфіка самай паўночнай вобласці краіны ўносіць свае карэкцівы, — звяртае ўвагу Сяргей Самохвалов. — Зіма тут больш працяглая, вясна звычайна зацяжная, а таму часу на правядзенне земляных работ у нас менш. Тым не менш летась прывялі ў парадак 4,1 тысячы гектараў зямель, а ў гэтым годзе павялічым аб'ёмы ў тры разы. Плануем выйсці на 12,3 тысячы гектараў.

Тэхніка і людзі — галоўнае

Віцебскія меліяратары называюць галоўныя фактары, якія дазволяць выканаць намечанае: з фінансаваннем ніякіх праблем няма, а дзяржава ў рамках рэспубліканскай праграмы дапамагае раённым ПМС правесці маштабнае абнаўленне тэхнічных паркаў.



— Ужо ў канцы мінулага і пачатку гэтага года па дзяржзаказе Коханаўскі экскаватарны завод паставіў нам 15 энергонасычаных экскаватараў. З улікам таго што апошняе масавае абнаўленне машын праводзілася каля 15 гадоў таму, гэта каласальная падтрымка галіны, — падкрэслівае Сяргей Уладзіміравіч.

Агулам віцебскія меліяратары набылі каля 40 экскаватараў, бульдозераў, тралоў, цягачоў і іншай тэхнікі. Крыніцы розныя: лізінг, льготныя крэдытныя рэсурсы, уласныя сродкі. Галоўнае, што ўсё гэта дазволіць значна наросціць тэмп праводзімых работ. Новыя агрэгаты аддаюць у рукі самых дасведчаных механізатараў і адразу ж адпраўляюць у поле — каб не губляць ні хвіліны. Сёлета меліяратары цалкам адмовіліся ад выканання спадарожных заказаў, усе сілы кінуты на рэканструкцыю старых і будаўніцтва новых сістэм. Толькі ў інвестыцыйнай праграме вобласці — каля 50 такіх аб'ектаў.

Цяпер у структуры КУП «Віцебскмеліяводгас» працуюць звыш 1300 чалавек. Звычайна да пачатку сезона штат павялічваецца.

— Так, вядома, праблема з кадрамі існуе, — не хавае кіраўнік. — Але апошнім часам яна не настолькі балючая, як раней. Убачыўшы, наколькі дзяржава зацікаўлена ў развіцці меліяратыўнай галіны, людзі застаюцца працаваць, прыходзяць новыя. Тым больш і зарплата цяпер у нас цалкам канкурэнтаздольная. Штогод прымаем на працу па размеркаванні каля дзясятка маладых спецыялістаў.

Усе сілы — на палі

Звыш 500 тысяч гектараў асушаных земляў у цэлым налічваецца ў Віцебскай вобласці. З іх каля 50 тысяч гектараў маюць патрэбу ў рэканструкцыі меліяратыўных сістэм. А яшчэ трэба своечасова праводзіць доглядныя работы — абкошваць і чысціць, каб пазбегнуць падтапленняў, каналы, утрымліваць у парадку шлюзы-рэгулятары, ліквідаваць плаціны нястомных працаўнікоў-баброў…

Спецыялісты «Віцебскмеліяводгаса» дзеляцца назіраннямі: з кожным годам з'яўляюцца дадатковыя сюрпрызы, якія выклікаюць складанасці. Напрыклад, з улікам усяго, агульная змена клімату паўплывала на тое, што карэнішчы травы ў пошуках вады сталі паглыбляцца на 1–1,2 метра! І ў выніку забіваюць сабой дрэнажныя сістэмы. Прыходзіцца гэта ўлічваць.

Колькі каштуе будаўніцтва новай сістэмы? Лічым: меліярацыя аднаго гектара абыходзіцца прыкладна ў 7,5 тысячы рублёў. А тэрмін акупнасці? З улікам ураджаю і атрыманай у далейшым прадукцыі ў выглядзе мяса і малака — прыкладна 10–12 гадоў. Нядрэнны вынік. Галоўнае — зрабіць так, каб кожнае меліяраванае поле, як патрабуе Прэзідэнт, выкарыстоўвалася па-гаспадарску і прыносіла максімальны аддачу.

Таксама думае і брыгадзір Гарадоцкай ПМС Васіль Губарэнка, з якім мы пазнаёміліся каля вёскі Рашэтнікі Шумілінскага раёна:



— Зараз мы вядзём тут будаўніцтва новай меліярацыйнай сістэмы. Плошча — 142 гектары. Аб'ект размешчаны побач з жывёлагадоўчым комплексам, а таму вельмі важны для жывёлаводаў — заўтра на месцы густых хмызнякоў будзе добрая ворная зямля для вырошчвання збожжавых, збожжабабовых і кармавых траў. Значыць, эканомія сродкаў і зніжэнне сабекошту мяса ці малака відавочныя…

Васіль Апанасавіч ведае, пра што гаворыць. У меліярацыі працуе звыш 30 гадоў, умее рабіць сваю працу хутка і якасна. Вопытны брыгадзір не хавае аптымізму: у апошнія месяцы Гарадоцкая ПМС атрымала шмат новай тэхнікі: два экскаватары і два МАЗа (з цягачом і для перавозкі людзей), вось-вось прыйдзе энергонасычаны трактар «Беларус». А значыць, усе пастаўленыя задачы абавязкова будуць выкананы.


КАМЕНТАРЫЙ

Іван ЛАЗОЎСКІ, галоўны інжынер ДА «Белводгасп»:

— Перад меліяратарамі Беларусі пастаўлены вялікія і адказныя задачы. У мінулым годзе ў рамках падпраграмы «Развіццё меліярацыі земляў сельскагаспадарчага прызначэння» Дзяржаўнай праграмы «Аграрны бізнес» на 2021—2025 гады прадпрыемствамі краіны праведзена рэканструкцыя меліярацыйных сістэм на плошчы 29,9 тысячы гектараў земляў (план — 29 тысяч). У гэтым годзе трэба выканаць значна большы аб'ём работы. Да канца года павінна быць рэканструявана 73,3 тысячы гектараў. Найбольшую колькасць сістэм трэба рэканструяваць у Брэсцкай і Віцебскай абласцях. Што тычыцца Брэсцкай, то з 668 тысяч гектараў асушаных земляў у рэканструкцыі маюць патрэбу 66,3 тысячы — практычна кожны дзясяты гектар. Таму ў гэтым годзе тут запланавана прывесці ў парадак найбольшую ў краіне колькасць плошчаў — 22 тысячы гектараў.

З улікам значнай дзяржаўнай "СБ"