Віцебскія медыкі прапануюць праграму для аднаўлення пацыентаў пасля пнеўманіі
Нагадаем, што да гэтага віцебскія навукоўцы-медыкі па просьбе камітэта па працы, занятасці і сацыяльнай абароне аблвыканкама праводзілі анлайн-заняткі для пажылых жыхароў рэгіёну, вымушаных сысці ў самаізаляцыю ў сувязі з уздымам захворвання на ОРВІ, у тым ліку каранавіруснай інфекцыі.
Цяпер увагі патрабуе яшчэ адна катэгорыя насельніцтва – тыя, хто ўжо перанёс пнеўманію. Для іх рэабілітолагі ВДМУ распрацавалі цэлы комплекс мерапрыемстваў, якія рэалізуюць ва ўзаемадзеянні з калегамі з паліклінік Віцебска, гатовыя перадаць свае напрацоўкі па дыхальных практыкаваннях і ў раённыя цэнтры. Акрамя таго, запісаны відэаматэрыялы па спецыяльнай дыхальнай гімнастыцы, яны даступныя на афіцыйным ютуб-канале універсітэта і будуць размешчаны на сайтах паліклінік.
Ак тивно ўключыўся ў працэс гарадскі цэнтр гіпобарычнай тэрапіі і баракліматычнай адаптацыі на базе Віцебскай гарадской бальніцы №1. Спецыялісты маюць больш чым 20-гадовы досвед працы з бранхалёгачнымі паталогіямі, а цяпер яшчэ будуць дапамагаць аднаўляцца пасля пнеўманій, у прыватнасці, і выкліканай COVID-19. На гэтым тыдні ўжо сфарміравана і пачала курс першая група такіх пацыентаў, накіраваных з паліклінік Віцебска. Як арганізавана іх рэабілітацыя, чым дапаможа гіпабаратэрапія і што важна рабіць пасля перанесенага захворвання, распавяла загадчыца цэнтра Ала Мікалаева.
– Пасля пнеўманіі існуе рызыка развіцця розных ускладненняў, у тым ліку выяўленага фіброзу – змены самой лёгёначнай тканіны, – кажа Ала Генрыхаўна. – Наша задача – з дапамогай дыхальнай гімнастыкі, бараатэрапіі дапамагчы пацыенту, так бы мовіць, раздыхацца, стымуляваць розныя сістэмы і тым самым дапамагчы арганізму аднавіцца.
Барокамера — апарат унікальны, у рэспубліцы аналагічная ўстаноўка ёсць толькі ў Мінску. Знешне яна нагадвае самалёт. «На борце» ствараюцца ўмовы, аналагічныя тым, што на вышыні да 2,5 тыс. метраў над узроўнем мора, дзе ўтрыманне кіслароду зніжаецца да 16-18% (на ўзроўні мора яго канцэнтрацыя складае 20,9%). Такім чынам, «пасажыр» адчувае ўмераную гіпаксію, што ў сваю чаргу запускае шэраг ахоўна-прыстасавальных рэакцый.
– Адбываецца стымуляцыя сістэмы дыхання. Ва ўмовах недахопу кіслароду чалавек пачынае глыбей дыхаць, адкрываюцца дробныя сасуды кровазвароту і тым самым паляпшаецца газаабмен у лёгкіх. Таксама бараатэрапія спрыяе ўтварэнню чырвоных крывяных цельцаў, якія адказваюць за транспарціроўку кіслароду. Акрамя таго, што дадзеная методыка дазваляе аднаўляць канфігурацыю лёгкіх, набліжаючы яе да стану да пнеўманіі, яна паляпшае кровазварот, стабілізуе гарманальны фон і імунітэт, добра ўплывае на нервовую сістэму, фарміруе ўстойлівасць арганізма да стрэсу, што асабліва актуальна ў перыяд пандэміі, калі людзі схільныя да страху, хвалявання, трывожных думак, – упэўнена спецыяліст.
«Палет», які доўжыцца 90 хвілін, кантралюе тэхнік за пультам кіравання, які знаходзіцца звонку. За самаадчуваннем пацыентаў унутры салона сочыць медработник, як і на працягу паўгадзіны пасля сеансу. Пастаянна вядзецца маніторынг тэмпературы, частаты дыхання, пульсу, артэрыяльнага ціску. Дарэчы, дадзеная методыка ўніверсальная, падыходзіць і дзецям, і дарослым. Супрацьпаказанні адзінкавыя, сярод іх – дыхальная недастатковасць трэцяй ступені і ўзрост старэйшы за 65 гадоў, калі рэзервовыя магчымасці арганізма на нізкім узроўні.
У цэнтры прытрымліваюцца мер засцярогі, да якіх абавязвае цяперашняя эпідсітуацыя. Так, групы скарочаны да 5 – 8 чалавек (хоць ёмістасць барокамеры дазваляе праводзіць працэдуру для практычна ўдвая большай колькасці), улічана дыстанцыя пры рассадцы, барокамера і баразaла рэгулярна апрацоўваюцца дэзінфікуючымі сродкамі, праводзіцца кварцаванне.
Па пытаннях рэабілітацыі варта звяртацца да вашых участковых лекараў для ўзгаднення анлайн-кансультацый з супрацоўнікамі кафедры, заняткаў дыхальнымі практыкаваннямі і парадку накіравання ў барокамеру. Пасля кансультацыі баратэрапеўта будуць вызначаны паказанні і супрацьпаказанні, рэжымы адаптацыі.
У рэабілітацыі, як і ва ўсім, важны комплексны падыход. Так, людзі пасля пнеўманіі павінны рабіць дыхальную гімнастыку. Ала Мікалаева рэкамендуе пачаць з практыкаванняў на працяглы выдых (у якасці трэнажора можна ўзяць паветраныя шарыкі, саломку са шклянкай вады, дзецям – свістулькі). Не менш важна навучыцца дыяфрагмальнаму дыханню (дыханне «жыватом») таксама з доўгім выдыхам. Раіць лекар трэніравацца затрымліваць дыханне. Усе гэтыя практыкаванні досыць простыя, іх можа выконваць кожны, седзячы дома на канапе.
Нямала важную ролю адыгрывае харчаванне.
– Лёгкія маюць у сваім складзе сурфактант, а ён на 90% складаецца з тлушчу. Таму пры лёгачных паталогіях неабходна, каб рацыён складаўся ў асноўным з тлушчаў і бялкоў, а не вугляводаў, як нямала бывае. Таму ў меню абавязкова павінны быць мяса, яйкі, фасоля, гарох, сметанковае масла і малако (прычым лепш большай тлустасці), кісламалочныя прадукты (пераважней ражанка), крупы (грэчка, проса, перлаўка), – раіць рэабілітолаг.
Важна адмовіцца ад шкодных звычак: алкаголь і тытунь разбураюць сурфактант.
Рухальная актыўнасць – таксама кожны ўмова для аднаўлення.
– У сваёй практыцы цяпер часта назіраю пацыентаў, у якіх праблемы з шыяй, а ж праз яе праходзіць дыяфрагмальны нерв. Харчаванне дыхальнага цэнтра таксама звязана з задняй чэрапнай ямкай. Таму праблемы з шыяй правакуюць пагаршэнне кровазабеспячэння, дыхання, забеспячэння кіслародам. Адсюль і скаргі на галавакружэнне, артэрыяльны ціск. У сувязі з гэтым усім настойліва рэкамендую сачыць за выправай. Вядома, сфарміраваную дзесяцігоддзямі, яе складана змяніць, але неабходна перыядычна распраўляць плечы, дыхаць на поўныя грудзі, рабіць хаця б па тры практыкаванні ў дзень для шыі (плаўныя павароты з боку ў бок, уверх – уніз, кругавыя рухі і г. д.) – той мінімум, які палепшыць самаадчуванне і ўмацуе здароўе ў любым узросце, – упэўнена Ала Мікалаева.
Усе гэтыя рэкамендацыі прыдатныя, па сутнасці, для кожнага чалавека, які хоча ўмацаваць свой арганізм. Дыхальныя практыкаванні з'яўляюцца агульнаўмацавальнымі. Напрыклад, лічыцца, што затрымка дыхання 30 разоў на дзень па хвіліне падаўжае жыццё на 15 гадоў. Сістэматычныя дыхальныя практыкі, фізічныя практыкаванні, правільнае харчаванне, на думку рэабілітолага, дапамогуць захаваць актыўнае даўгалецце.