Віцебскія тавары цяпер можна набыць у Албаніі, Марока, Эфіопіі і іншых далёкіх краінах

Тавары віцебскіх вытворцаў у мінулым годзе ўпершыню адправіліся ў Албанію, Марока, Партугалію, Саудаўскую Аравію, Эфіопію і іншыя краіны. Аб'ём экспарту тавараў вытворцаў Віцебшчыны з кожным годам павялічваецца. Найбольшую долю ў знешнегандлёвым абароце традыцыйна займае рынак суседней Расіі. Але варта адзначыць, што ў мінулым годзе значна павялічыліся пастаўкі з нашай вобласці ў краіны Афрыкі, Цэнтральнай і Паўночнай Амерыкі. Актыўна нарошчваецца таваразварот з нашым надзейным гандлёвым партнёрам Кітаем. У цэлым экспарт узрос. Каму і што выгадна прадаваць на замежным рынку? І ці не пакутуюць пры гэтым прылаўкі айчынных гандлёвых аб'ектаў? Якія пытанні даводзіцца вырашаць органам выканаўчай улады і прадпрыемствам пры арганізацыі знешнегандлёвай дзейнасці?

Пра гэта ў гутарцы з намеснікам начальніка ўпраўлення інвестыцыйнай палітыкі і знешнеэканамічных сувязей камітэта эканомікі Віцебскага аблвыканкама Аляксандрам Ціханавым.

– Аляксандр Фёдаравіч, колькі замежных гандлёвых партнёраў у Віцебскай вобласці? Якія з'явіліся ў мінулым годзе?

– Сумарны аб'ём знешняга гандлю вобласці за 11 месяцаў 2013-га склаў каля 6 млрд долараў. Экспартна-імпартныя адносіны ў нашых прадпрыемстваў склаліся са 112 краінамі, віцебскія тавары пастаўляліся на рынкі 78 дзяржаў. І камерцыйныя, і дзяржаўныя суб'екты гаспадарання дэманструюць нядрэнную экспартную дынаміку, што мы назіраем штогод. Краін-імпарцёраў па колькасці больш, але асноўная маса імпарту прыпадае на прамежкавыя тавары, то ёсць тыя, якія выкарыстоўваюцца ў працэсе вытворчасці і не з'яўляюцца канчатковым прадуктам спажывання. Доля спажывецкай прадукцыі склала ўсяго 6-7%. Асноўнымі гандлёвымі партнёрамі Віцебшчыны з'яўляюцца Расія, Кітай, Германія, Украіна, Латвія, Польшча, Літва, Італія, Нідэрланды. Прырост продажаў адзначаецца ў краіны Афрыкі, Цэнтральнай і Паўночнай Амерыкі.

– Як удалося выйсці на новыя рынкі збыту? – Што тычыцца камітэта эканомікі, то мы актывізавалі супрацоўніцтва з беларускімі дыппрадстаўніцтвамі па прадастаўленні звестак аб вытворцах вобласці, зацікаўленых у выхадзе на замежны рынак або ў пашырэнні прысутнасці іх тавараў. Неабходная для імпарцёраў інфармацыя з кантактнымі данымі прадпрыемстваў размешчана на афіцыйным сайце аблвыканкама www.vitebsk-region.gov.by у раздзеле

«Эканоміка», яна прадстаўлена таксама на англійскай мове.

Асваеннем новых рынкаў займаюцца і самі вытворцы. Тут нямалае значэнне мае ўменне рэкламаваць сябе за мяжой, выкарыстоўваць сучасныя сродкі міжнародных камунікацый. Важна ўдзельнічаць у замежных спецыялізаваных мерапрыемствах, весці прамыя перамовы. Гэта звязана з пэўнымі затратамі, але затое дае вынік, калі прадпрыемства імкнецца да асваення новых тэхналогій, пошуку дзелавых партнёраў і клапоціцца аб уласным іміджы. Прычым прасоўваннем свайго прадукту трэба займацца пастаянна, навязваць, калі хочаце, замежнаму спажыўцу з улікам таго, што там канкурэнцыя больш жорсткая і патрабаванні вышэйшыя. Трэба ладзіць рэкламныя акцыі, тлумачыць перавагі тавараў перад аналагамі, гарантуючы якасць і своечасовасць паставак, а дзе неабходна – сэрвіс і абслугоўванне. Такі палітыкі прытрымліваюцца многія вытворцы Віцебшчыны, але, на жаль, не ўсе.

– З якімі праблемамі ў гэтым плане даводзіцца сутыкацца?

– Каб быць канкурэнтаздольным, неабходна аператыўна асвойваць выпуск новых відаў прадукцыі, імкнуцца да яе інавацыйнасці. Варта своечасова вырашаць кадравыя праблемы знешнеэканамічных і маркетынгавых службаў. Часам прадпрыемствамі ігнаруюцца простыя, але важныя складнікі прасоўвання тавару: наяўнасць і змест уласных сайтаў, іх пераклад на замежныя мовы, якасць камерцыйных прапаноў. Над гэтым многім трэба працягваць працаваць.

– Якія групы тавараў найбольш запатрабаваныя на замежным рынку? Што выгадна экспартаваць?

– Пастаянна ўзрастае попыт на прадукцыю хімічнай прамысловасці, мяса-малочнай галіны. Да прыкладу, у ААТ

«Віцебскі мясакамбінат» за студзень — лістапад 2013-га экспарт каўбасных вырабаў значна павялічыўся, новым рынкам збыту стаў Казахстан. А вось дрэваапрацоўчая галіна і лёгкая прамысловасць пакуль не даюць чаканага выніку, радыкальна змяніць сітуацыю дапаможа мадэрнізацыя, якая праводзіцца ў дадзены момант.

Для нашых прадпрыемстваў выгадна экспартаваць любы від прадукцыі, які прыносіць устойлівы прыбытак. Важна не проста гаварыць аб павелічэнні аб'ёму паставак, а ўважліва сачыць за каньюнктурай знешняга рынку, прадаваць тавары з высокай доляй дададзенай вартасці, гэта значыць не сыравіну, а гатовыя прадукты. Гэта немагчыма без выкарыстання новых тэхналогій і інавацый пры вытворчасці тавару. Варта ўлічваць плацежаздольнасць імпарцёра і яго рэпутацыю, паколькі факт экспартнай пастаўкі – гэта яшчэ не канчатковы разлік з пастаўшчыком, можа ўзнікнуць запазычанасць за пастаўленую прадукцыю, у выніку чаго з'явяцца праблемы замест чаканага прыбытку.

Прадпрыемствамі вобласці экспартуецца больш за 400 найменняў тавараў. Сярод іх кабельная прадукцыя, ветэрынарныя прэпараты, торф, станкі, поліэтылен, шклавалакно, ільняныя тканіны, абутак, хімічныя валокны, малочныя і плодаагароднінныя кансервы, сыры, піламатэрыялы, цэгла, дываны, панчошна-шкарпэткавыя вырабы, даламіт і многае іншае. У дадзены момант у Ганконг, Славенію і Харватыю ажыццяўляюцца пробныя пастаўкі прыбораў начнога бачання НПФ «Дыполь» ТАА, у Тайланд – аптычных прыбораў АДА «ГалсОптыкс», у Егіпет – запасных частак да сельскагаспадарчых машын ААТ «Віцебскі завод трактарных запасных частак».

– Аляксандр Фёдаравіч, якую долю ў экспарце займаюць прыватныя суб'екты гаспадарання?

– Вядучая роля ўсё ж належыць прадпрыемствам камунальнай уласнасці. Але таварная структура асобных нашых таварыстваў не мяняецца гадамі. Некаторыя кіраўнікі не разумеюць, што гэта шлях у нікуды. Неабходна гнуткасць у падыходзе да знешніх рынкаў і прыцягненне прамых замежных інвестыцый для вытворчасці інавацыйнай прадукцыі. У гэтым плане больш актыўныя прыватныя структуры. Найбольш устойлівая сістэма збыту вырабаў за мяжой створана камерцыйнымі прадпрыемствамі «Альянспласт», «Энергакамплект», «Белтрубпласт», «БельБімба», «Грацыя», «Марка», «Фортэкс», «Саюз-кабель», Пастаўскі мэблевы цэнтр. Многія з іх уваходзяць у склад расійскіх або міжнародных холдынгаў, таму ў іх больш магчымасцей для пашырэння рынкаў збыту. Пошукі варыянтаў арганізацыі ўласнай вытворчасці за мяжой вядуць «Энергакамплект», «Святавіт», «Вітсройтэхмаш», «Дыполь».

– Імкненне зарабіць больш валюты не абмяжоўвае інтарэсы нашых спажыўцоў?

– Інтарэсы спажыўцоў і вытворцаў не заўсёды супадаюць: першым хочацца купіць танней, другім – прадаць даражэй (і не важна – куды), тым самым павялічыць даход, зарплату сваіх работнікаў. Зразумела, што прадпрыемствы павінны зарабляць, ім патрэбныя валютныя сродкі. Але павелічэнне аб'ёмаў экспарту становіцца следствам павелічэння аб'ёмаў вытворчасці канкурэнтаздольнай прадукцыі, што дазваляе ажыццяўляць праводзімая мадэрнізацыя. Дзяржава выконвае рэгулюючую функцыю, каб хапіла «і нашым, і вашым», каб у крамах былі прадстаўлены ў неабходнай колькасці прадукты розных вытворцаў: няма аднаго – ёсць іншы. Думаю, калі прадукцыя ідзе на «ура» і на экспарт, і на прылаўках не заляжваецца, гэта толькі плюс прадпрыемству. На жаль, так можна сказаць не пра ўсе тавары. Часта даводзіцца вырашаць праблему разгрузкі складоў, у тым ліку за кошт актывізацыі працы ў экспартным напрамку.

– Пагаворым аб імпарце Віцебскай вобласці. Якая тут карціна?

– Акрамя сыравіны і абсталявання для вытворчасці і рэалізацыі інвестыцыйных праектаў сумеснымі прадпрыемствамі з удзелам замежнага капіталу, завозяцца мінеральныя ўгнаенні, садавіна, цукар, палімеры, каучук, бавоўна, тканіны, адзенне, машыны і абсталяванне, металы, фармацэўтычная прадукцыя і г. д. Шмат што паступае з Расіі, звыш 450 таварных пазіцый імпартуецца з Кітая. Нешта больш выгадна купіць за мяжой, чым наладзіць выпуск у нас. Але мы не заўсёды ўлічваем і ўласны патэнцыял. У цэлым вобласць добра спрацавала па імпартазамяшчэнні ў мінулым годзе, рэалізавана некалькі дзясяткаў праектаў, у тым ліку і камерцыйнымі арганізацыямі.

– Колькі за кошт гэтага ўдалося зэканоміць валютных сродкаў?

– Ажыццяўляўся выпуск па 118 таварных пазіцыях, за кошт пастаўкі гэтай прадукцыі на ўнутраны рынак умоўная эканомія валютных сродкаў склала парадку 100 млн долараў. Сярод рэалізаваных праектаў у 2013 годзе можна адзначыць вытворчасць эмульсола і змазачна-ахаладжальнай вадкасці, сродкаў для апрацоўкі драўніны, акрылавых будаўнічых фарбаў і грунтоўкі, цэмента-парызаваных лістоў, цеплаізаляцыйных пліт з фібрапенабетону з мясцовай сыравіны, сокаў агароднінных і фруктовых ва ўпакоўцы «Пюр-Пак», кансерваванага зялёнага гарошку і фасолі, аўтагідрапад'ёмнікаў, дзвярных і аконных блокаў з ПВХ, прысадак да змазачных алеяў. Штогод распрацоўваецца праграма дзеянняў аблвыканкама па імпартазамяшчэнні, канчатковая мэта якой – забеспячэнне станоўчага сальда знешнегандлёвага балансу, а значыць стабільнасці ў экспартнай палітыцы рэгіёна.

– Якія задачы па знешнегандлёвай дзейнасці вызначаны на 2014 год?

– Рост экспарту тавараў і паслуг, забеспячэнне станоўчага сальда знешняга гандлю, імкненне да павелічэння дабаўленай вартасці прадукцыі, далейшае пашырэнне рынкаў збыту, аптымізацыя імпарту і імпартнай складніку ў прадукцыі, якая вырабляецца. Максімальнае задзейнічанне мясцовых сыравінных рэсурсаў. У прыватнасці, варта забяспечыць пастаўкі за мяжу тавараў падведамственымі прадпрыемствамі на ўзроўні 115-116% у адносінах да 2013 года. Неабходна павялічыць аб'ём інавацыйнай прадукцыі, развіваць тавараправодзячую сетку. Кіраўнікам прадпрыемстваў ставіцца задача па стварэнні ўласных вытворчасцей за мяжой, поўнай загрузцы наяўных магутнасцей.

– Ці паўплываюць на аб'ём экспарту віцебскіх вытворцаў інтэграцыйныя эканамічныя працэсы?

– Прагназуецца далейшае ўзмацненне канкурэнцыі на рынку краін Мытнага саюза, на якія прыпадае больш за 70 працэнтаў усіх нашых паставак. Выйграюць тыя прадпрыемствы, якія будуць развіваць кааперацыйныя вытворчыя сувязі з расійскімі, казахскімі партнёрамі, адсочваць змяненне кан'юнктуры рынку і клапаціцца пра рост канкурэнтаздольнасці сваёй прадукцыі. Трэба займацца пытаннямі атрымання неабходных сертыфікатаў, якія патрабуюцца на замежных рынках. Даўно прыйшоў час выходзіць на альтэрнатыўныя рынкі, напрыклад, краін Азіі, Афрыкі, Блізкага Усходу. Вобласць, бясспрэчна, мае немалы экспартны патэнцыял. Прадукцыя, якая выпускаецца нашымі прадпрыемствамі, запатрабавана за мяжой, канкурэнтаздольная, так што і пастаўленыя задачы выканальныя.

Вольга Маслоўская, "Віцебскія весці"