Уладзімір Пянін: моцныя рэгіёны і сацыяльныя гарантыі – галоўныя арыенціры Канстытуцыі
Абноўленая Канстытуцыя гарантуе ўсім грамадзянам роўныя правы і магчымасці для развіцця, адукацыі, працаўладкавання, інавацыйнай дзейнасці
Дыялогавыя пляцоўкі, круглыя сталы, сустрэчы ў працоўных калектывах — у краіне актыўна абмяркоўваюць праект абноўленай Канстытуцыі. Асноўны Закон стаў больш сучасным, адаптаваным да цяперашняй эканамічнай, палітычнай і сацыяльнай сітуацыі. Наколькі важныя і патрэбныя новаўвядзенні? На гэту тэму карэспандэнт «Р» пагаварыла з намеснікам старшыні Віцебскага аблвыканкама Уладзімірам Пяніным.
— Яго сацыяльную накіраванасць. Канстытуцыя была і застаецца сацыяльна арыентаванай, захаваны ўсе правы і гарантыі грамадзян краіны. Як у галіне адукацыі, аховы здароўя, культуры, так і сацыяльнай абароны. Гэта немалаважна: у сувязі з дэмаграфічнымі асаблівасцямі з кожным годам павялічваецца колькасць пажылых людзей, асабліва ў сельскай мясцовасці. Яны патрабуюць асаблівай увагі і падтрымкі. Калі казаць у цэлым, то бюджэт Віцебскай вобласці на 2022 год пралічаны так, што на сацыяльную сферу будзе накіравана 69 працэнтаў сродкаў. Але не варта думаць, што ўсе даброты прыйдуць самі па сабе. Канстытуцыя — гэта не дакумент, які дае льготы. Сацыяльна-эканамічнае развіццё краіны і вобласці залежыць ад кожнага з нас. Нездарма ў артыкуле 21 праекта Асноўнага Закона падкрэслена, што ўсе мы маем права на дастойны ўзровень жыцця, уключаючы дастатковае харчаванне, адзенне, жыллё і пастаяннае паляпшэнне неабходных для гэтага ўмоў. Але асобным радком дапоўнена: «Кожны павінен праяўляць сацыяльную адказнасць, уносіць пасільны ўклад у развіццё грамадства і дзяржавы». Гэта цалкам лагічна і заканамерна.
— У праекце Канстытуцыі з'явіўся яшчэ адзін новы артыкул пад нумарам 32. Як вы яе пракаментуеце?
— У артыкуле 32 прапісаны гарантыі для моладзі. Дзяржава абавязваецца спрыяць духоўнаму, маральнаму, інтэлектуальнаму і фізічнаму развіццю маладых людзей, ствараць неабходныя ўмовы для іх вольнага і эфектыўнага ўдзелу ў грамадскім жыцці і рэалізацыіі патэнцыялу ў інтарэсах усяго грамадства. Але ў гэтым няма нічога новага — проста такім чынам афіцыйна замацавана ўжо даўно дзеючая сістэма дзяржаўнай апекі аб будучыні падрастаючага пакалення. Мяркуйце самі: толькі за апошнія пяць гадоў на тэрыторыі Віцебскай вобласці пабудаваны дзясяткі буйных аб'ектаў — школы і дзіцячыя сады ў Оршы, Паставах, новым віцебскім мікрараёне Білева. Сучасныя шматпрофільныя фізкультурна-аздараўленчыя цэнтры з'явіліся ва Ушачах, Лёзне, Бабінічах Аршанскага раёна. Хутка адкрыецца ФАК у Чашніках і Глыбокім. А чаго варты ўнікальны Цэнтр па скачках на батуце, здадзены ў эксплуатацыю ў Віцебску каля трох гадоў таму! Вялікі задзел і на будучыню — яшчэ адзін новы дзіцячы сад будуецца ў Оршы, дзіцячы садок і школа — у Віцебску, кадэцкае вучылішча — у Полацку. Хуткімі тэмпамі абнаўляецца і база аховы здароўя — больш чым запатрабавана новая паліклініка ў мікрараёне Юг-7 абласнога цэнтра, тут жа завяршаецца маштабная рэканструкцыя бальніцы на Маркаўшчыне. Выдатная бальніца пабудавана ў Мёрах. Напярэдадні новага года здадзены ў эксплуатацыю новыя корпусы цэнтра медыцынскай рэабілітацыі для інвалідаў і ветэранаў баявых дзеянняў на тэрыторыі іншых дзяржаў, а таксама псіханеўралагічнага дыспансера Віцебскага абласнога клінічнага цэнтра псіхіятрыі і наркалогіі. У Оршы медыкі і пацыенты не нарадуюцца камфортным умовам для дыягностыкі і лячэння ў новабудоўлі — бальніцы імя Семашкі. Зараз у гэтым горадзе ўзводзяць паліклініку…
Пералічваць можна доўга, але звярніце ўвагу — наваселлі ўсё часцей святкуюць не толькі ў буйных гарадах, але і ў глыбінцы. Гэта выдатная тэндэнцыя. Абнавіўшыся Канстытуцыя гарантуе ўсім грамадзянам роўныя правы і магчымасці для развіцця, адукацыі, працаўладкавання, інавацыйнай дзейнасці. Незалежна ад месца жыхарства. На гэта зроблены акцэнт і ў праграме сацыяльна-эканамічнага развіцця краіны на пяцігодку. Моцныя рэгіёны і патрыятызм — залог працвітання Беларусі.
— Так, у праекце Канстытуцыі гэтаму пытанню нададзена асабліваябое ўвагу. Невыпадкова. Унутрыпалітычныя падзеі, наўпрост звязаныя з знешнімі пагрозамі, спробы перапісаць слаўную гісторыю ваенных гадоў і абяліць нацызм паказалі: прабелаў у гэтым плане быць не павінна. Менавіта таму патрыятызм становіцца неабходнай умовай захавання незалежнасці і суверэнітэту нашай краіны. І вельмі добра, што Асноўным Законам прапісана двухбаковая адказнасць. Дзяржава забяспечвае захаванне гістарычнай праўды і памяці аб гераічным подзвігу беларускага народа ў гады Вялікай Айчыннай вайны. А абавязак кожнага грамадзяніна Рэспублікі Беларусь — быць патрыётам, не забываць пра гераізм сваіх продкаў. Памятаеце крылаты выраз? У адпаведнасці з жыццёвай мудрасцю чалавек, а значыць, і народ, які не памятае свайго роду, асуджаны на гібель. Гісторыя — гэта не проста мінулае. Гэта аснова, на якой будуецца будучыня. І калі гэты фундамент дае трэшчыну — трэба тэрмінова прымаць меры.
Гвалтоўна патрыятызму не навучыш. Гэта не рыса характару, гэта лад жыцця і мыслення. Таму так вялікая роля правільнага выхавання. Хачу прывесці прыклад: на тэрыторыі Віцебскай вобласці звыш 1,5 тысячы воінскіх пахаванняў, помнікаў і мемарыялаў. Штогодзь да нас прыязджаюць расійскія пошукавікі, якія разам з беларусамі праводзяць раскопкі на месцы былых баёў і вяртаюць з небыцця сотні савецкіх салдат. Сярод дарослых удзельнікаў экспедыцыі ёсць і школьнікі — маскоўскія кадэты. Яны ўжо наладзілі адносіны са сваімі полацкімі аднагодкамі. Рыхтуецца да заключэння пагадненне аб сумесным правядзенні такіх патрыятычных акцый. Вось гэта жывыя і шчырыя ўрокі сапраўднай гісторыі.
— Адзіная гісторыя розных народаў — адзіная памяць і агульнае імкненне да міру і добрасуседства?
— Безумоўна. І што вельмі важна ў сучасных рэаліях, у будучай Канстытуцыі падкрэслена выключна міралюбная палітыка нашай дзяржавы. Артыкулам 18 мы выключаем якую б там ні было ваенную агрэсію са сваёй тэрыторыі ў дачыненні да іншых дзяржаў. А вось да стваральнага супрацоўніцтва заўсёды гатовыя. А ў выпадку неабходнасці акажам падтрымку тым, хто ў гэтым мае патрэбу. Артыкулам 12 дакладна прапісана: Рэспубліка Беларусь можа прадастаўляць права прытулку інзамежным грамадзянам і асобам без грамадзянства, якія пераследуюцца ў іншых дзяржавах за палітычныя, рэлігійныя перакананні або нацыянальную прыналежнасць. Як прыклад, толькі за апошні год грамадзянства Беларусі атрымалі звыш 830 чалавек (у тым ліку 590 украінцаў), якія з тых ці іншых прычын пакінулі радзіму і абгрунтаваліся ў Віцебскай вобласці.
— Важнасць якіх канстытуцыйных новаўвядзенняў вы б яшчэ адзначылі?
— Мне здаецца, дакумент атрымаўся дакладным, лаканічным, максімальна яскравым. Абазначаны не толькі правы і гарантыі грамадзян, але і іх абавязкі. Многія змены — гэта проста патрабаванне сучаснасці.
Напрыклад, інфармацыйная сфера развіваецца цяпер імклівымі тэмпамі, таму вельмі актуальныя дапаўненні ў артыкул 28 — дзяржава стварае ўмовы для абароны персанальных даных, бяспекі асобы і грамадства пры іх выкарыстанні. Прыйшоў час скарэкціраваць таксама функцыі і паўнамоцтвы судоў, Урада, Парламента.
Але што асабліва важна ў праекце Канстытуцыі — гэта роля Усебеларускага народнага сходу, які становіцца вышэйшай формай народаўладдзя. І сёння мы ўсе павінны разумець: магчымасць удзельнічаць у вырашэнні дзяржаўных пытанняў праз дэпутатаў — гэта не проста фармальны гонар. Гэта асаблівы давер. І найвышэйшая адказнасць кожнага за будучыню нашай роднай краіны.
Дыялогавыя пляцоўкі, круглыя сталы, сустрэчы ў працоўных калектывах — у краіне актыўна абмяркоўваюць праект абноўленай Канстытуцыі. Асноўны Закон стаў больш сучасным, адаптаваным да цяперашняй эканамічнай, палітычнай і сацыяльнай сітуацыі. Наколькі важныя і патрэбныя новаўвядзенні? На гэту тэму карэспандэнт «Р» пагаварыла з намеснікам старшыні Віцебскага аблвыканкама Уладзімірам Пяніным.
Права на дастойны ўзровень жыцця
— Уладзімір Пятровіч, якую галоўную асаблівасць праекта Канстытуцыі вы б падкрэслілі?— Яго сацыяльную накіраванасць. Канстытуцыя была і застаецца сацыяльна арыентаванай, захаваны ўсе правы і гарантыі грамадзян краіны. Як у галіне адукацыі, аховы здароўя, культуры, так і сацыяльнай абароны. Гэта немалаважна: у сувязі з дэмаграфічнымі асаблівасцямі з кожным годам павялічваецца колькасць пажылых людзей, асабліва ў сельскай мясцовасці. Яны патрабуюць асаблівай увагі і падтрымкі. Калі казаць у цэлым, то бюджэт Віцебскай вобласці на 2022 год пралічаны так, што на сацыяльную сферу будзе накіравана 69 працэнтаў сродкаў. Але не варта думаць, што ўсе даброты прыйдуць самі па сабе. Канстытуцыя — гэта не дакумент, які дае льготы. Сацыяльна-эканамічнае развіццё краіны і вобласці залежыць ад кожнага з нас. Нездарма ў артыкуле 21 праекта Асноўнага Закона падкрэслена, што ўсе мы маем права на дастойны ўзровень жыцця, уключаючы дастатковае харчаванне, адзенне, жыллё і пастаяннае паляпшэнне неабходных для гэтага ўмоў. Але асобным радком дапоўнена: «Кожны павінен праяўляць сацыяльную адказнасць, уносіць пасільны ўклад у развіццё грамадства і дзяржавы». Гэта цалкам лагічна і заканамерна.
— У праекце Канстытуцыі з'явіўся яшчэ адзін новы артыкул пад нумарам 32. Як вы яе пракаментуеце?
— У артыкуле 32 прапісаны гарантыі для моладзі. Дзяржава абавязваецца спрыяць духоўнаму, маральнаму, інтэлектуальнаму і фізічнаму развіццю маладых людзей, ствараць неабходныя ўмовы для іх вольнага і эфектыўнага ўдзелу ў грамадскім жыцці і рэалізацыіі патэнцыялу ў інтарэсах усяго грамадства. Але ў гэтым няма нічога новага — проста такім чынам афіцыйна замацавана ўжо даўно дзеючая сістэма дзяржаўнай апекі аб будучыні падрастаючага пакалення. Мяркуйце самі: толькі за апошнія пяць гадоў на тэрыторыі Віцебскай вобласці пабудаваны дзясяткі буйных аб'ектаў — школы і дзіцячыя сады ў Оршы, Паставах, новым віцебскім мікрараёне Білева. Сучасныя шматпрофільныя фізкультурна-аздараўленчыя цэнтры з'явіліся ва Ушачах, Лёзне, Бабінічах Аршанскага раёна. Хутка адкрыецца ФАК у Чашніках і Глыбокім. А чаго варты ўнікальны Цэнтр па скачках на батуце, здадзены ў эксплуатацыю ў Віцебску каля трох гадоў таму! Вялікі задзел і на будучыню — яшчэ адзін новы дзіцячы сад будуецца ў Оршы, дзіцячы садок і школа — у Віцебску, кадэцкае вучылішча — у Полацку. Хуткімі тэмпамі абнаўляецца і база аховы здароўя — больш чым запатрабавана новая паліклініка ў мікрараёне Юг-7 абласнога цэнтра, тут жа завяршаецца маштабная рэканструкцыя бальніцы на Маркаўшчыне. Выдатная бальніца пабудавана ў Мёрах. Напярэдадні новага года здадзены ў эксплуатацыю новыя корпусы цэнтра медыцынскай рэабілітацыі для інвалідаў і ветэранаў баявых дзеянняў на тэрыторыі іншых дзяржаў, а таксама псіханеўралагічнага дыспансера Віцебскага абласнога клінічнага цэнтра псіхіятрыі і наркалогіі. У Оршы медыкі і пацыенты не нарадуюцца камфортным умовам для дыягностыкі і лячэння ў новабудоўлі — бальніцы імя Семашкі. Зараз у гэтым горадзе ўзводзяць паліклініку…
Пералічваць можна доўга, але звярніце ўвагу — наваселлі ўсё часцей святкуюць не толькі ў буйных гарадах, але і ў глыбінцы. Гэта выдатная тэндэнцыя. Абнавіўшыся Канстытуцыя гарантуе ўсім грамадзянам роўныя правы і магчымасці для развіцця, адукацыі, працаўладкавання, інавацыйнай дзейнасці. Незалежна ад месца жыхарства. На гэта зроблены акцэнт і ў праграме сацыяльна-эканамічнага развіцця краіны на пяцігодку. Моцныя рэгіёны і патрыятызм — залог працвітання Беларусі.
Патрыятызм — умовы суверэнітэту краіны
— Чаму, на ваш погляд, сёння мы ўсё часцей падкрэсліваем неабходнасць выхавання дзяцей у духу патрыятызму?— Так, у праекце Канстытуцыі гэтаму пытанню нададзена асабліваябое ўвагу. Невыпадкова. Унутрыпалітычныя падзеі, наўпрост звязаныя з знешнімі пагрозамі, спробы перапісаць слаўную гісторыю ваенных гадоў і абяліць нацызм паказалі: прабелаў у гэтым плане быць не павінна. Менавіта таму патрыятызм становіцца неабходнай умовай захавання незалежнасці і суверэнітэту нашай краіны. І вельмі добра, што Асноўным Законам прапісана двухбаковая адказнасць. Дзяржава забяспечвае захаванне гістарычнай праўды і памяці аб гераічным подзвігу беларускага народа ў гады Вялікай Айчыннай вайны. А абавязак кожнага грамадзяніна Рэспублікі Беларусь — быць патрыётам, не забываць пра гераізм сваіх продкаў. Памятаеце крылаты выраз? У адпаведнасці з жыццёвай мудрасцю чалавек, а значыць, і народ, які не памятае свайго роду, асуджаны на гібель. Гісторыя — гэта не проста мінулае. Гэта аснова, на якой будуецца будучыня. І калі гэты фундамент дае трэшчыну — трэба тэрмінова прымаць меры.
Гвалтоўна патрыятызму не навучыш. Гэта не рыса характару, гэта лад жыцця і мыслення. Таму так вялікая роля правільнага выхавання. Хачу прывесці прыклад: на тэрыторыі Віцебскай вобласці звыш 1,5 тысячы воінскіх пахаванняў, помнікаў і мемарыялаў. Штогодзь да нас прыязджаюць расійскія пошукавікі, якія разам з беларусамі праводзяць раскопкі на месцы былых баёў і вяртаюць з небыцця сотні савецкіх салдат. Сярод дарослых удзельнікаў экспедыцыі ёсць і школьнікі — маскоўскія кадэты. Яны ўжо наладзілі адносіны са сваімі полацкімі аднагодкамі. Рыхтуецца да заключэння пагадненне аб сумесным правядзенні такіх патрыятычных акцый. Вось гэта жывыя і шчырыя ўрокі сапраўднай гісторыі.
— Адзіная гісторыя розных народаў — адзіная памяць і агульнае імкненне да міру і добрасуседства?
— Безумоўна. І што вельмі важна ў сучасных рэаліях, у будучай Канстытуцыі падкрэслена выключна міралюбная палітыка нашай дзяржавы. Артыкулам 18 мы выключаем якую б там ні было ваенную агрэсію са сваёй тэрыторыі ў дачыненні да іншых дзяржаў. А вось да стваральнага супрацоўніцтва заўсёды гатовыя. А ў выпадку неабходнасці акажам падтрымку тым, хто ў гэтым мае патрэбу. Артыкулам 12 дакладна прапісана: Рэспубліка Беларусь можа прадастаўляць права прытулку інзамежным грамадзянам і асобам без грамадзянства, якія пераследуюцца ў іншых дзяржавах за палітычныя, рэлігійныя перакананні або нацыянальную прыналежнасць. Як прыклад, толькі за апошні год грамадзянства Беларусі атрымалі звыш 830 чалавек (у тым ліку 590 украінцаў), якія з тых ці іншых прычын пакінулі радзіму і абгрунтаваліся ў Віцебскай вобласці.
— Важнасць якіх канстытуцыйных новаўвядзенняў вы б яшчэ адзначылі?
— Мне здаецца, дакумент атрымаўся дакладным, лаканічным, максімальна яскравым. Абазначаны не толькі правы і гарантыі грамадзян, але і іх абавязкі. Многія змены — гэта проста патрабаванне сучаснасці.
Напрыклад, інфармацыйная сфера развіваецца цяпер імклівымі тэмпамі, таму вельмі актуальныя дапаўненні ў артыкул 28 — дзяржава стварае ўмовы для абароны персанальных даных, бяспекі асобы і грамадства пры іх выкарыстанні. Прыйшоў час скарэкціраваць таксама функцыі і паўнамоцтвы судоў, Урада, Парламента.
Але што асабліва важна ў праекце Канстытуцыі — гэта роля Усебеларускага народнага сходу, які становіцца вышэйшай формай народаўладдзя. І сёння мы ўсе павінны разумець: магчымасць удзельнічаць у вырашэнні дзяржаўных пытанняў праз дэпутатаў — гэта не проста фармальны гонар. Гэта асаблівы давер. І найвышэйшая адказнасць кожнага за будучыню нашай роднай краіны.