Уладзімір Церанцьеў: VI Усебеларускі народны сход стане эпохальнай падзеяй у гісторыі беларускай дзяржавы і грамадства
Ва ўмовах жорсткай канкурэнцыі, якая пранікае ва ўсе сферы жыццядзейнасці, Беларусь не мае права на памылку. Таму неабходна ўзважана і разумна падыходзіць да змяненняў, праз якія трэба будзе прайсці грамадству, шанаваць тое, што дасягнута за гады незалежнасці, а гэта высокі ўзровень сацыяльнай абароны, гарантаваная занятасць, упэўненасць у заўтрашнім дні. Мяркуецца, што парадак дня Усебеларускага народнага сходу будзе сфарміраваны пасля калядных святаў. Напярэдадні важнай палітычнай падзеі на пытанні «Віцебскіх вестак» адказаў старшыня абласнога Савета дэпутатаў Уладзімір Церанцьеў.
— Якую ролю ў жыцці краіны і рэгіёна адыгрывае Усебеларускае народнае сходзе і павінна, на Ваш погляд, адыгрываць у будучыні?
— Усебеларускае народнае сходзе займае асаблівае месца ў нашай палітычнай сістэме. Лічу, гэта адзін з найважнейшых інструментаў рэалізацыі ідэалогіі беларускай дзяржавы і сацыяльнай палітыкі.
Варта нагадаць, што на I-м Усебеларускім народным сходзе абмяркоўваліся мадэлі сацыяльна-эканамічнага развіцця краіны, крытычна аналізаваліся, супастаўляліся. У выніку быў зроблены выбар на карысць сацыяльна арыентаванай рынкавай эканомікі. Зразумела, што з часам адбылося шмат змяненняў як унутры краіны, так і ў знешнім асяроддзі Беларусі. Узнікла нямала супярэчнасцей і праблем. І пошук аптымальных рашэнняў для іх вырашэння — адна з найважнейшых задач будучага вышэйшага форуму.
Пры гэтым не варта VI Усебеларускае народнае сходзе ставіць у адзін шэраг з папярэднімі. Гэта будзе эпохальная падзея ў гісторыі беларускай дзяржавы і грамадства. З аднаго боку, падчас форуму трэба будзе падвесці вынікі, абазначыць і прааналізаваць дасягненні, не абмяжоўваючыся часавымі рамкамі мінулай пяцігодкі, а ахапіць усю больш чым чвэрцьвекавую гісторыю нашай краіны. З іншага — стаіць задача выпрацаваць арыенціры на будучыню. Канечная мэта Усебеларускага народнага сходу бачыцца ў вызначэнні такога вобраза будучыні Беларусі, які б дазваляў кожнаму грамадзяніну, усім сацыяльным групам выразна ўсведамляць свае перспектывы.
Прэзідэнт прапанаваў абіраць дэлегатаў на Усебеларускае народнае сходзе на пяцігадовы тэрмін. Працаваць яны будуць на грамадскіх пачатках. Пры гэтым іх роля і статус значна павысяцца. Гэта яшчэ адзін крок у напрамку дэмакратызацыі нашага грамадства. Бо яшчэ ў старыя часы адной з гістарычных формаў прамой дэмакратыі на тэрыторыі славянскіх дзяржаў лічылася народнае веча. Яно збіралася для абмеркавання агульных спраў і непасрэднага вырашэння надзённых пытанняў грамадскага, палітычнага і культурнага жыцця.
— Як Вы ацэньваеце прапанову надаць яму статус канстытуцыйнага органа?
— Мадэрнізацыя Канстытуцыі і правядзенне Усебеларускага народнага сходу — гэта толькі этап, пачатак шляху руху наперад у новых палітычных і сацыяльна-эканамічных умовах. Безумоўна, прасоўваючыся наперад, трэба ўлічваць суверэнныя нацыянальныя інтарэсы.
У будучыні нас чакае вялікая карпатлівая праца над фарміраваннем новай беларускай мадэлі развіцця. Галоўныя яе постулаты — эканамічная эфектыўнасць і бяспека. А лейтматывам усіх намаганняў беларускага народа павінна стаць пытанне захавання краіны, яе гістарычнай памяці, балансу галін улады і стабільнасці.
— Якія пытанні агульнадзяржаўнага і рэгіянальнага парадку дня варта, на Вашу думку, абмеркаваць на маючым адбыцца УНС?
— Неабходна значна ўзмацніць ролю і паўнамоцтвы старшынь сельвыканкамаў, скасаваць сельскія і пасялковыя Саветы дэпутатаў. Трэба будзе ўмацаваць эканамічную самастойнасць сельвыканкамаў, пашырыўшы іх фінансавыя магчымасці, сфарміраваць мясцовыя бюджэты для рэалізацыі праектаў у сельскіх населеных пунктах. У рэгіёнах людзі кажуць, што хочуць спакойна працаваць, атрымліваць добры заробак, займацца сваёй сям'ёй, дзецьмі.
Трэба надаць больш істотную ўладу старэйшынам, павысіць іх статус, у тым ліку праз укараненне інструментаў стымулявання. Дарэчы, Віцебская вобласць – першая, дзе быў адноўлены інстытут старэйшын. Мы ўпэўнены, што ўсё павінна працаваць на павышэнне якасці жыцця сельскіх жыхароў. Стаpэйшыны — гэта паважаныя людзі, якія ведаюць патрэбы і клопаты вяскоўцаў, здольныя аператыўна на іх рэагаваць і разам з уладай вырашаць узнікаючыя праблемы.
Дэлегат, якому будзе даверана прадстаўляць нашу вобласць на Усебеларускім сходзе, павінен вельмі адказна і ўважліва падысці да вывучэння меркавання дэпутацкага корпуса, прадстаўнікоў органаў мясцовага кіравання і самакіравання, грамадзян, каб выказаць агульную пазіцыю і падзяліцца прапановамі датычна далейшага развіцця краіны для актывізацыі яе ўнутраных патэнцыялаў.
— У шматгалоссе дыскусій на дыялогавых пляцоўках рэгіёну ці ўдалося Вам для сябе вылучыць найбольш актуальныя прапановы, ініцыятывы, якія Вы гатовыя агучыць з трыбуны будучага форуму, калі такая магчымасць Вам будзе прадастаўлена?
— На мой погляд, больш пільна варта паглядзець на традыцыі патрыятычнага выхавання, узяць з мінулага ўсё лепшае, што ёсць. Нездарма гаворыцца, што новае – гэта добра забытае старое.
Увагі патрабуюць і пытанні геапалітыкі, інфармацыйнай бяспекі, міжнароднага супрацоўніцтва.
Важна адзначыць, што з 11 лістапада ў Віцебску і ва ўсіх рэгіёнах вобласці працуюць грамадскія прыёмныя, куды ўжо паступіла больш за 320 прапаноў і заўваг. У асноўным грамадзяне звяртаюцца з прапановамі па ўнясенні змяненняў у Канстытуцыю і заканадаўчыя акты Рэспублікі Беларусь. Агульназначныя прапановы пасля абагульнення будуць накіраваны ў аргкамітэт Усебеларускага народнага сходу.
— Ці ёсць у Вас рэцэпт на будучыню, як аб'яднаць стваральны патэнцыял дэпутатаў мясцовых Саветаў і дэлегатаў ВНС у інтарэсах развіцця рэгіёна?
— Перш за ўсё неабходна, каб кожны дэпутат, дэлегат быў неабыякавы да таго, што адбываецца ў краіне і рэгіёне. На гэтай аснове магчыма аб'яднанне для таго, каб смелей адстойваць сваю пазіцыю, актыўней дзейнічаць па прасоўванні інтарэсаў рэгіёнаў. Усе мы хочам жыць у міры і згодзе, у спакойнай краіне, у спрыяльных умовах, мець годны заробак, які будзе зароблены ўласнай працай. Чакаем, што гэтае сход зробіць яшчэ больш згуртаванымі нашы рады, дасць дадатковыя рэсурсы і магчымасці для сумеснай працы на карысць Айчыны.