Пытанні развіцця АПК Віцебскай вобласці і правядзення «Дажынак-2021» сталі галоўнымі на прэс-канферэнцыі старшыні аблвыканкама Мікалая Шарстнёва
Аграрыям неабходна знізіць залежнасць ад надворных умоў. Такім быў лейтматыў прэс-канферэнцыі старшыні аблвыканкама Мікалая Шэрстнёва, прысвечанай развіццю АПК Віцебшчыны і правядзенню абласнога фестывалю-кірмашу працаўнікоў вёскі «Дажынкі-2021».
Для гэтага неабходна максімальна павялічваць азімы клін збожжавых і крывацветных, пашыраць нарыхтоўку зернафуражу, укараняць новыя высокапрадукцыйныя кармавыя культуры. У прыватнасці, пад ураджай 2022 года на Віцебшчыне плануецца пасеяць 300 тыс. га азімых збожжавых (на 100 тыс. га больш) – традыцыйна на іх прыпадае большая частка валавога збору збожжа. Пад новыя гатункі азімага ячменю, які дае ўраджай пад 100 ц/га, будзе аддадзена 1,5 тыс. га.
Яшчэ адзін важны момант – нарыхтоўка зернафуражу. Ён дазваляе не толькі забяспечваць пагалоўе якасным кормам, але і зніжае напластаванне сельскагаспадарчых работ у напружаны перыяд, памяншае затраты на сушку і малоцце збожжа.
Ацэньваючы вынікі мінулага жніва, Мікалай Шэрстнёў адзначыў, што анамальная спёка не спрыяла аграрыям не толькі паўночнага рэгіёна, але і ўсёй краіны. На Віцебшчыне намалочана 780 тыс. т збожжа – гэта значна менш за чаканае. Аднак недабор некрытычны. Для выканання дзяржзаказу засталіся лічаныя тоны, у поўным аб'ёме будуць закладзены насенне. Недахоп зернафуражу для грамадскага пагалоўя кампенсуецца шматгадовымі травамі, сіласам з кукурузы, якая зараз нядрэнна развіваецца.
Мікалай Шэрстнёў падкрэсліў, што аграрыі Віцебшчыны выканалі свой доўг перад народам і краінай. Зараз ідзе закладка ўраджаю 2022 года.
Да тэхнікі — як да карміцелькі
Сучасная сельскагаспадарчая тэхніка стала трывалейшай, магутнейшай. Але і цана адпаведная. Таму і стаўленне да яе павінна быць беражлівым, каб агрэгат працаваў звыш нарматыўных дзесяці гадоў. Ёсць шмат прыкладаў, калі дзякуючы добрасумленнасці механізатараў трактары працягваюць надзейна працаваць з 2008 года, эканомячы значныя сродкі сельгаспрадпрыемствам для набыцця новай тэхнікі.
Пра прыватнікаў
Месяц таму аблвыканкам і «Белаграпрамбанк» запусцілі пілотны праект «Развіццё фермерскай гаспадаркі на тэрыторыі Віцебскай вобласці». Мікалай Шарстнёў падкрэсліў, што ўлады і фінансісты гатовыя падтрымаць перспектыўныя ідэі прыватнікаў, якія дапамогуць павялічыць вытворчасць і пойдуць на карысць грамадству. Дарэчы, гэта датычыцца не толькі сельскай гаспадаркі.
Вельмі важна, каб на зямлі быў гаспадар. Акрамя таго, фермеру прасцей, у адрозненне ад дзяржаўнай арганізацыі, укараняць новыя культуры ці тэхналогіі, якія затым можна перанесці на буйнатаварныя вытворчасці. Напрыклад, у Шумілінскім раёне дзейнічае сялянска-фермерская гаспадарка «Раднік», дзе на працягу многіх гадоў вырошчваецца дзіўная культура з высокім утрыманнем бялку – галега ўсходняя. Асаблівасць у тым, што яна на адным месцы расце да дваццаці гадоў, не патрабуючы догляду. Прасцей кажучы, адзін раз пасеяў і затым два разы на год прыязджай за кармамі. Пад галеду можна адводзіць малаконтурныя, закарставаныя палі. Ёсць дамоўленасць з «Радніком», што сёлета ўсе насенне кармавой культуры будуць прададзены толькі гаспадаркам Віцебшчыны.
Святло сланечніка
На думку Мікалая Шарстнёва, у абавязковым парадку неабходна пашыраць плошчы пад рапс – непатрабавальную крыжакветную культуру з раннімі тэрмінамі выспявання. Яна дае магчымасць атрымліваць ураджай двойчы на год. Асабліва рапс важны для тых гаспадарак, якія з-за дэфіцыту сродкаў не могуць выканаць увесь комплекс тэхналагічных работ па доглядзе за рапсам і адпаведна атрымліваюць нізкую ўраджайнасць.
Нядаўна Мікалай Шарстнёў разам са сваім намеснікам Барысам Ефрэмавым наведалі Мсціслаўскі раён Магілёўскай вобласці, дзе прыватнікі з Украіны вырошчваюць сланечнік. Высокабялковае расліна радуе вока, яно ў корані можа змяніць эканоміку сяла. Таксама з мэтай фарміравання кармавой базы для пагалоўя трэба смелей вырошчваць кукурузу на зерне.
СЁННЯ І ЗАЎТРА ЖЫВЁЛАГОДАЎЛІ
Само жыццё падводзіць аграрыяў Віцебшчыны да пераходу на сучасныя тэхналогіі ўтрымання жывёлы. Ёсць два шляхі і абодва рэалізуюцца на Віцебшчыне. Будаўніцтва новых высокатэхналагічных комплексаў — гэта праца на перспектыву, на фарміраванне галіны заўтрашняга дня. Хуткой аддачы ад іх не атрымаеш, але ўзводзіць трэба, каб асвойваць сучасныя тэхналогіі і бачыць патэнцыйную прадуктыўнасць жывёламі, лічыць Мікалай Шарснёў.
Для атрымання хуткага эфекту на Віцебшчыне рэалізуецца маштабная праграма абнаўлення жывёлагадоўчых памяшканняў. Акумулюецца масіў інфармацыі аб стане такіх аб'ектаў, які дазваляе прыняць рашэнне аб мэтазгоднасці правядзення капітальнага рамонту аб'екта, яго мадэрнізацыі або замены на новае памяшканне са зборных канструкцый. Работы праводзяцца па спрошчанай схеме фінансавання (у тым ліку гаспадарчым спосабам) і прыёмкі ў эксплуатацыю. Гэта стала магчымым і дзякуючы даручэнню кіраўніка дзяржавы, якім для Віцебшчыны прыняты спрошчаны механізм правядзення капітальнага рамонту, рэканструкцыі і мадэрнізацыі жывёлагадоўчых памяшканняў з магчымасцю выкарыстання ўласных, бюджэтных сродкаў і прыцягнення льготных крэдытаў. Тут не спатрэбяцца вялікія затраты, але эфект можна атрымаць значны.
Як адзначыў Мікалай Шарснёў, праграма ідзе другі год, а вынік ужо навідавоку: там, дзе гэтая праца завершана, павышаецца прадуктыўнасць жывёлы. Акрамя таго, такім чынам ёсць магчымасць атрымліваць тэхналагічную арганіку, што станоўча ўплывае на ўраджайнасць збожжавых. Іншымі словамі, праз паляпшэнне сітуацыі ў жывёлагадоўлі ўдаецца надаць дадатковы пазітыўны імпульс развіццю раслінаводства, падкрэсліў кіраўнік вобласці.
— Гэта таксама дазволіць значна палепшыць умовы працы спецыялістаў, што ў сваю чаргу павінна павысіць прадукцыйнасць і — што не менш важна — прывабнасць працы, прэстыж аграрнага працы, — канстатаваў кіраўнік аблвыканкама.
ТОНКІЯ НАСТРОЙКІ КАДРАВАГА ПЫТАННЯ
На жаль, прафесія аграрыя не адносіцца да прэстыжных, хоць па справядлівасці павінна быць наадварот. Гэта агульнасусветная тэндэнцыя. Мікалай Шарснёў прызнае: Віцебшчына ў гэтым аспекце не выключэнне. Прычым ёсць разуменне, што за год кадравы дэфіцыт не ліквідаваць, нават падняўшы зарплату колькі заўгодна высока. У пацвярджэнне гэтых слоў кіраўнік вобласці распавёў пра своеасаблівы эксперымент, які правялі ў Полацкім аграпрамысловым аб'яднанні. Там аб'явілі аб прыёме на працу спецыялістаў з акладам каля 5 тыс. руб. Паступіла некалькі дзясяткаў званкоў, на сумоўе прыехала яшчэ менш. У выніку працаўладкаваўся ўсяго адзін чалавек.
Так што на Віцебшчыне стаўка робіцца не толькі на матэрыяльную матывацыю. Шырокі рэзананс атрымала рашэнне аб дадатковай меры сацыяльнай падтрымкі маладых спецыялістаў (ветурачоў, заатэхнікаў) у памеры 1 тыс. рублёў, якое ўступіла ў сілу 1 сакавіка 2021 года. Гэта важны, але не адзіны крок. Ствараюцца агракласы ў школах, вучні атрымліваюць уяўленне аб сучаснай сельгасвытворчасці толькі ў моцных арганізацыях. Выпускнікі аграрных спецыяльнасцей не размеркаваюцца ў слабыя гаспадаркі. Падчас вучобы яны праходзяць аплачваную практыку толькі на лепшых прадпрыемствах. Мікалай Шарснёў нагадаў і яшчэ адзін немалаважны аспект: маладыя спецыялісты АПК Віцебшчыны маюць магчымасць праходзіць замест тэрміновай службу ў рэзерве.
Праз такія і аналагічныя меры ўжо на пачатку прафесійнага шляху ствараюцца ўмовы, каб учорашнія выпускнікі, прысвяціўшы сябе нялёгкай аграрнай працы, не расчараваліся ў сваім выбары. Толькі ў комплексе, спалучаючы матэрыяльныя і маральныя стымулы, ёсць шанец пераламіць сітуацыю з асноўным працаўладкаваннем моладзі на вёсцы, упэўнены Мікалай Шарснёў. Акрамя таго, ужо запрацавала "сарафаннае радыё": спецыялісты з іншых рэгіёнаў, даведаўшыся аб прымаемых у паўночным рэгіёне рашэннях, мяняюць прапіску на віцебскую.
Мяркуючы са статыстыкі, у апошнія гады замацавальнасць выпускнікоў у гаспадарках Віцебшчыны павысілася — да 95% маладых спецыялістаў застаюцца працаваць па размеркаванні. Гэта значыць, што намаганні не праходзяць дарма. Але Мікалая Шарстнёва насцярожвае іншая тэндэнцыя — зніжэнне колькасці ахвотных паступаць у аграрныя навучальныя ўстановы. Так што трэба будзе ўзмацніць прафарыентацыйную працу сярод школьнікаў, псіхалагічна іх рыхтаваць да атрымання аграрных прафесій. І папулярызаваць жыццё на свежым паветры ў камфортных умовах, падобных да гарадскіх, — толькі такі комплексны падыход здольны даць вынік у кадравым пытанні.
«ДАЖЫНКI» — ПОГЛЯД У БУДУЧЫНЮ
Штогод пры падрыхтоўцы свята працаўнікоў вёскі ў сталіцы «Дажынак» плануецца абнавіць не менш за 100 аб'ектаў, пералік якіх фарміруецца за тры гады да святочных фанфар. Гэта пераважна сацыяльная інфраструктура, жыллё, добраўпарадкаванне сквераў, паркаў. Што ў выніку стварае новую якасць жыцця і змяняе знешні выгляд райцэнтраў. Невыпадкова замежныя госці, прымаючы ўдзел у такіх святах, аддаюць належнае беларускаму вопыту добраўпарадкавання сельскіх тэрыторый.
Шуміліна не стала выключэннем. Заўсёды ёсць жаданне зрабіць яшчэ больш, але часам стрымлівае фінансавы аспект. Тым не менш, як бы складана ні было, практыка працягнецца і акцэнт не зменіцца — грунтоўнае абнаўленне, а не касметычнае «прыпудрыванне». Тым больш што калі райцэнтры будуць ужо па другім крузе прымаць гасцей, то за кошт раней выкананых работ атрымаецца зрабіць гарады яшчэ прыгажэйшымі, але за меншыя грошы, дадаў Мікалай Шарстнёў. На чарзе ў 2022-м Глыбокае, а на наступны год — Шаркаўшчына.