Сустрэча з харэаграфіяй. Чым здзівіць гледачоў фестываль IFMC-2024 у Віцебску?
Сказана: Першыя фестывалі танца былі страканатымі і разнапланавымі. На сцэне прысутнічалі бальны, народны, эстрадны танец, хіп-хоп і нешта іншае. Гэта іншае, якое затым атрымала назву сучасная харэаграфія, і вызначыла напрамак і развіццё IFMC.
Радэн і частушкі
Ініцыятар, нязменны арганізатар фестывалю, намеснік генеральнага дырэктара па спецыяльных праектах Цэнтра культуры «Віцебск» Марына Раманоўская падкрэсліла, што для яе IFMC – гэта частка гісторыі горада, частка душы, успамінаў і чаканняў новых сустрэч. Невыпадкова графічным знакам харэаграфічнага форуму стаў меандр, які сімвалізуе бясконцае цячэнне жыцця, змену пакаленняў. Гэта будзе прасочвацца на юбілейным фестывалі – у афішу фестывалю ўключаны творы, якія сталі ўжо класікай, і новыя, якія адлюстроўваюць бачанне харэографамі сучаснага свету.
– Для нас вялікая радасць, што на адкрыцці IFMC выступіць Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны акадэмічны тэатр балета імя Леаніда Якабсона, які прадставіць дзве пастаноўкі. Сваю візітную картку – аднаактавы балет «Радэн», у якім нібы ажываюць творы французскага скульптара-імпресіяніста. Гэта пранізліва свабодны, паэтычна натхнёны гімн любові, перададзены танцорамі дзівосна тонка. Другі балет «Пыхлівыя частушкі», пастаўлены харэографам Вячаславам Самадуравым, багаты на іронію, гумар, бліскуча станцаваны артыстамі. Хто прыйдзе на гэтыя спектаклі, атрымае вялікае эстэтычнае задавальненне, – падкрэсліла Марына Раманоўская.У гасцявой афішы прадстаўлены спектакль «Калыханка для Маякоўскага» ў выкананні маскоўскай кампаніі «Ятеатр». Пастаноўка заснавана на сюжэце, прадыктаваным жыццём паэта, і перадае мовай пластыкі яго пакуты, сумненні, пачуцці вялікага майстра слова. «Балет. Тэатр» з Санкт-Пецярбурга прывязе балет Petrushka з балаганнымі сценкамі.
Даўні сябар IFMC – Пермскі тэатр «Балет Яўгена Панфілава» – пакажа пастаноўку «Рака», якая ўвайшла ў залаты фонд трупы, спектакль «Пасмяшышча» па матывах баек Крылова. Пад заслонай закрыцця фестывалю трупа з Пермі прадставіць сумесную працу з Беларускім дзяржаўным маладзёжным тэатрам – балет «Прыгажосць».
– Дзякуючы нашаму сяброўству з выдатным харэографам, народным артыстам Уладзімірам Васільевым, які не раз быў госцем IFMC, у афішы з'явілася харэаграфічная навела «Грацыі. Спадчына». Гэта пастаноўка па матывах апавядання Васіля Шукшына ў выкананні Дзяржаўнага маладзёжнага ансамбля песні і танца «Алтай», з якім супрацоўнічае Уладзімір Васільеў. Цікава паглядзець, як народны калектыў працуе ў эстэтыцы сучаснай харэаграфіі і перакладае на мову танца літаратурны твор, – адзначыла Марына Раманоўская.
«Гэта ўсяго толькі рэчы»
Спектакль пад такой назвай пакажа «ЭТА руская кампанія сучаснага танца Аляксандра Магілёва». Аляксандр таксама сёлета будзе працаваць у міжнародным журы і падзяліўся сваімі думкамі па відэасувязі. Дарэчы, ён вучань вядомага харэографа, які быў адным з улюбёнцаў IFMC, Мікалая Агрызкова.
– Мне пашанцавала працаваць з Мікалаем Агрызковым. Ён паўплываў на маё разуменне танца. У яго харэаграфіі адчувалася народная душа, шчырасць, прастата, сумленнасць і няўрымслівасць, – адзначыў Аляксандр Магілёў. – Быць членам журы складана, паколькі я заўсёды на баку харэографа. Па сутнасці, мастацтва, творчасць не падлягаюць ацэнцы, яна заўсёды суб'ектыўная. Для мяне асноватворнымі будуць эмоцыі, якія выкліча тая ці іншая праца, мурашкі на скуры. Спачатку ты ацэньваеш тэхніку, потым кампазіцыю, актуальнасць, ідэйнасць, а далей усё перакрываюць эмоцыі.
Харэограф таксама распавёў пра сваю пастаноўку. Сцэна завалена рэчамі, якімі людзі часта захламляюць свой дом. Але любая рэч нясе ў сабе памяць і эмоцыі, з якімі цяжка развітацца. Разважаючы харэаграфічна на гэту тэму, пастаноўшчык не дае адказу. Толькі пытанне, добра гэта ці дрэнна вызваляцца ад успамінаў. Яны ў рэчах ці ў душы чалавека.
Конкурс з жаночым тварам
Як адзначыла Марына Раманоўская, асаблівасць сёлетняга конкурсу – перавага жаночай харэаграфіі. На першы план выходзяць тэмы, якія хвалююць жанчын як маці, прадаўжальніц роду, ахоўніц дома, каханых. Сёлета выступяць толькі дарослыя калектывы. Да сучаснай харэаграфіі трэба даспець, натрэніраваць цела, каб перадаць глыбокія думкі. Геаграфія ўдзельнікаў конкурсу дастаткова шырокая. Самая аддаленая кропка, адкуль калектыў прыедзе ў Віцебск, знаходзіцца на адлегласці 6,5 тыс. км у кітайскім горадзе Шанцю. Няблізкі шлях збіраецца пераадолець і навучальны ансамбль «Акадэмія» Тюменскага дзяржаўнага інстытута культуры. Яго кіраўнік Яна Быкава выйшла на сувязь з Віцебскам.
– Пра фестываль я чула ад сваіх калег, якія прыязджалі з Віцебска ў поўным захапленні, казалі пра тое, што падобнага нідзе не бачылі. На IFMC трэба абавязкова пабываць, убачыць, што такое сучасны танец. Калі мы падавалі заяўку, не думалі, што пройдзем. Цяпер натхніліся і хочам пачуць меркаванне кампетэнтных людзей пра нашу працу, – сказала Яна.
Сваю конкурсную працу прадставіць харэограф, асістэнт галоўнага балетмайстра Вялікага тэатра Беларусі Анастасія Галешава.
– Харэаграфічная кампазіцыя называецца «Танец Маціса». Французскі мастак Анры Маціс напісаў сваю знакамітую карціну «Танец» у 1910 годзе, натхніўшыся выкананнем Айседорай Дункан фурандолы – правінсальнага народнага танца. Мяне прывабіла, што Маціс пісаў, як ён казаў, не танцораў, а танец. У пастаноўцы, якую я вызначыла як пазітыўна-камедыйную кампазіцыю, удзельнічаюць артысты класічнага балета, – патлумачыла Анастасія.
Іншая Цветаева
У межах выставачнай праграмы госці фестывалю пазнаёмяцца з арт-праектам, прысвечаным жыццю і творчасці Валерыі Цветаевай, танцоўшчыцы, харэографа, педагога. Зводная сястра Марыны Цветаевай захапілася канцэпцыяй танца Айседоры Дункан і адкрыла курсы «Мастацтва руху». У межах выставы пройдзе перформанс на аснове адноўленых запісаў Валерыі Цветаевай.
Будзе таксама прадстаўлена выстава жывапісу і скульптуры «Формы i колеры» магілёўскіх мастакоў Аксаны Яўдакіменкі і Андрэя Вараб'ёва.
Даведка «ВВ»
Цяперашні форум збярэ харэографаў, танцораў і тэарэтыкаў танца-мадэрн з розных куткоў Беларусі, Расіі, а таксама Кітая, Казахстана, Славеніі, Егіпта, Італіі, Швецыі і іншых краін свету. Па традыцыі гледачоў чакаюць балетныя спектаклі і выступленні тэатраў танца, практычныя майстар-класы і лекцыі аб сучасным мастацтве, арыгінальныя выставы і прэзентацыі, прэс-канферэнцыі і адкрытыя дыскусіі.