Заслужаны трэнер Уладзімір Ізапольскі стаяў ля вытокаў развіцця грэка-рымскай барацьбы ў Віцебску

Свой 80-гадовы юбілей адзначае сёння заслужаны трэнер СССР і БССР Уладзімір Ізапольскі. За трэнерскую кар'еру Уладзімір Мікалаевіч выхаваў больш за 60 майстроў спорту. Яго справу сёння, кіруючы абласным цэнтрам адзінаборстваў, працягвае самы таленавіты вучань — шматразовы чэмпіён свету, сярэбраны прызёр Маскоўскай Алімпіяды-2015 Ігар Каныгін.

Апаленае вайной дзяцінства

Уладзімір Мікалаевіч нарадзіўся ва ўкраінскім Мікалаеве, дзе яго бацькі пазнаёміліся і разам скончылі курсы кранаўшчыкоў-машыністаў. Затым па размеркаванні пераехалі на Херсоншчыну. Тут сям'я і сустрэла вайну.

Вельмі выразна захаваліся ў памяці яркія моманты Вялікай Айчыннай. Калі савецкія войскі пакінулі абласны цэнтр, на два дні запанавала бяз улады. Пад акупацыяй горад жыў пад так званым пратэктаратам румынаў, якія былі нават больш жорсткімі за немцаў. Апошнія хутчэй гулялі ролю назіральнікаў за саюзнікамі і мясцовым насельніцтвам.

У 1943-м, калі савецкія войскі перайшлі ў наступленне, акупанты выставілі насельніцтву ультыматум: за 24 гадзіны пакінуць горад. Валодзя, малодшая сястра Валя, маці і бабуля (бацька-падпольшчык загінуў у гэтым жа годзе) адправіліся пешшу за 60 км да сваякоў у Мікалаеў.

Вызваленне горада таксама ярка запала ў дзіцячую памяць. Спачатку ў порце (а недалёка ад яго і жыла сям'я) высадзіўся савецкі дэсант. А неўзабаве ў горад увайшлі нашы часткі. Асабліва ўразілі казакі, якія, як героі з мінулага, ехалі на легендарных тачанках.

Станаўленне майстра

Вядома, вайна вельмі паўплывала на характар будучага трэнера. «Мы раслі маленькімі хуліганамі, — з усмешкай прызнаецца Уладзімір Мікалаевіч. — Маці працавала кранаўшчыцай на цэнтральным суднабудаўнічым заводзе, а мне была вольніца». Пасля заканчэння 7 класа ў 16-гадовым узросце (вайна перашкодзіла зрабіць гэта раней) па радзе школьнага настаўніка паступіў у мясцовае педвучылішча фізічнага выхавання, хоць усе сябры выбралі суднабудаўнічы тэхнікум. Але аб сваім выбары да гэтага часу ні кроплі не шкадуе. У чалавека на шляху павінны сустракацца добрыя людзі, якія дапамогуць зрабіць правільны выбар.

А далей вучоба ў Беларускім інстытуце фізічнай культуры ў Мінску, горадзе, у якім да гэтага ніколі не быў. Тут таксама была справа выпадку. Трэнер з вучылішча на ўсесаюзную канферэнцыю пазнаёміўся з загадчыкам кафедры з мінскай ВНУ — заслужаным трэнерам СССР Мікалаем Гур'евым. Той папрасіў дасылаць у Беларусь здольных хлопцаў. А Уладзімір быў развітым юнаком: і плаваннем сур'ёзна займаўся, і ў баскетбол гуляў, і боксам спрабаваў.

Мінск, вядома, тады быў не такі прыгажун горад, як сёння. Усё ж прайшло толькі 10 гадоў пасля заканчэння вайны. Інстытут размяшчаўся ў старадаўнім вялікім будынку каля Камароўскага рынку.

У грэка-рымскую барацьбу прыйшоў, можна сказаць, таксама выпадкова. Пасля першага курса аднакурснік прапанаваў паспрабаваць, паколькі сам займаўся барацьбой. Падкуплівала тое, што заняткі праводзіў заслужаны трэнер Савецкага Саюза Міхаіл Мірскі. Заняткі не прапускаў, трэніраваўся мэтанакіравана. Хоць складавата было з харчаваннем, бо жыць даводзілася на адну стыпендыю.

З часам трапіў у зборную Беларусі, двойчы быў прызёрам рэспублікі, таварыства «Буравеснік» сярод студэнтаў СССР. Поспехі пайшлі, але, лічыць Уладзімір Мікалаевіч, занадта позна пачаў. Да таго ж у Мірскага былі і больш тытулаваныя спартсмены, чэмпіёны Саюза і г. д. Але ўсё роўна трэніроўкі ў метра вельмі шмат далі для агульнага развіцця ў плане тэхнікі і тактыкі: вельмі ўжо разнапланавыя побач былі барцы. Ужо тады ў душы зарадзілася ўпэўненасць, што гэта і ёсць будучая прафесія. Пасля заканчэння ВНУ, хоць трэнер і прасіў пакінуць маладога чалавека ў Мінску, але рэктар быў няўмольны: «У нас Віцебск «голы», і адтуль да таго ж паступіла заяўка».

На берагах Дзвіны

У Віцебск прыехаў у чэрвені 1959 года, але аказалася, што таварыства

«Спартак», куды атрымаў размеркаванне, зусім не гарыць жаданнем культываваць грэка-рымскую барацьбу. Амаль месяц, пакуль праз аблспорткамітэт падшукваў працу, давялося жыць у сяброў. Суседам, дарэчы, быў будучы алімпійскі чэмпіён — малаткабоец Рамуальд Клім. Нарэшце, маладым спецыялістам зацікавіўся старшыня абласнога спартыўнага таварыства «Чырвонае знамя» Анатоль Баранаў, прапанаваў заняцца сваёй справай.

А ўмовы першапачаткова былі ніякія: ні залаў, ні дываноў. Выкарыстоўвалі нават малюсенькія падсобныя памяшканні, у якіх даводзілася на свой страх і рызыку весці секцыі. Адразу для сябе вызначыў прыярытэты ў выбары вучняў. Не маміны сыночкі з цэнтральнага раёна, а ў пэўнай ступені нават хуліганістыя хлопцы з ускраін. І хлопцы пачалі сцякацца, цягнуліся да настаўніка, бо і трэнераў па барацьбе ў горадзе, дзе тады дамінаваў бокс, было мала. Колькі за кар'еру змянілі залаў. Аднак было весела і хапала энтузіяму, якога цяпер ва ўсіх сферах жыцця мала сустрэнеш.

І вынікі пайшлі практычна адразу. Першай ластаўкай стаў Генадзь Прыгун. Калі ён у 1962 годзе нечакана нават для самога трэнера выйграў першынство Беларусі сярод юнакоў. Пазней Віктар Ісакаў стаў пераможцам першынства СССР сярод юнакоў, а на наступны год выйграў чэмпіянат рэспублікі сярод дарослых. Мікалай Хітрыкоў быў пераможцам моладзевага першынства Савецкага Саюза, Пётр Шашкоў — прызёрам усесаюзных спаборніцтваў. І, вядома, неаднаразовы чэмпіён свету Ігар Каныгін, які заваяваў

«срэбра» Маскоўскай Алімпіяды. Ды і кожны вучань пакінуў след у сэрцы трэнера. Пра іх ён можа распавядаць бясконца.

Толькі 5 гадоў таму Уладзімір Мікалаевіч пакінуў любімую справу, але па-ранейшаму з'яўляючыся духоўным настаўнікам для свайго лепшага вучня Ігара Каныгіна, з якім разам працаваў апошнія гады. Новым Каныгіным быць!

Сёння Уладзімір на заслужаным адпачынку, але не перастае цікавіцца развіццём грэка-рымскай барацьбы. Лічыць, што хоць былі шурпатасці, але трэнерскае жыццё прайшло як адно імгненне — у задавальненне. Бо галоўнае для трэнера, калі вучань вырас і ў стане цябе замяніць, працягнуць справу.

Проста выдатна, што нядаўна ў абласным цэнтры нарэшце адкрылі цэнтр адзінаборстваў: гэтая база, хоць і размешчана ў адасобленым месцы, з'яўляецца вельмі добрым падспор'ем для развіцця новых талентаў. А што яны на Віцебшчыне не вычарпаюцца, Уладзімір Мікалаевіч абсалютна не сумняваецца.

Алесь Бынькоў, "Віцебскія весці"